Chung quanh v?n ?? “v?n m?u” (k? 5): ?ang co? s?? hiê?u sai vê? "v?n m?u"

?a?o Ti?n Thi

Theo t???ng thu?t cu?a ba?o Vietnamet, t?i h?i ngh? t?ng k?t n?m h?c 2020 2021 v tri?n khai nhi?m v? n?m h?c 2021 2022, B? tr??ng Gia?o du?c ?a?o ta?o Nguy?n Kim S?n no?i: "Ring v?i mn Ng? v?n, c?n ch?m d?t h?c theo v?n m?u, bi m?u, d?n t?i tri?t tiu s? sng t?o c?a th?y v tr".

https://vietnamnet.vn/…/bo-truong-nguyen-kim-son-can…

Pha?t bi?u trn cu?a nga?i B? tr??ng Gia?o du?c ?a?o ta?o ?a? d?n ??n nh??ng cu?c tranh lu?n trong gia?o gi??i va? v?n gi??i, ng???i ??ng y?, ng???i pha?n ??i. Le? ra, thng th???ng, tr???c khi ??a ra quan ?i?m, ng???i no?i pha?i gi??i thuy?t ?? "khoanh vu?ng" kha?i ni?m th? na?o la? "v?n m?u", "bi m?u", th? na?o la? "h?c theo v?n m?u, bi m?u", thi? vi?c trao ??i, tranh lu?n d? da?ng h?n, tra?nh ti?nh tra?ng "ng no?i ga? ba? no?i vi?t" va? nhi?u ng? nh?n cho v?n ??.

?a? co? m?t ??i t???ng go?i la? "m?u" thi? t?t co? sa?n ph?m sinh ra t?? m?u. Ta ta?m quy ???c ba?i v?n m?u la? "ba?i me?", ba?i sinh ra t?? ba?i v?n m?u la? "ba?i con", thi? "ba?i con" se? co? nh??ng ne?t t??ng t?? "ba?i me?", nh?ng khng pha?i la? "ba?i me?". Nh? v?y, no? kha?c h??n tr???ng h??p ho?c sinh sao che?p (copy), t??c la? nhn ra nhi?u ba?n cu?ng n?i dung y h?t nhau; theo ca?ch na?y d?u nhn ra ca? tri?u ba?n thi? v?n chi? co? m?t ba?i (m?t v?n ba?n), khi ?o? khng co? "ba?i me?", cu?ng ch??ng co? "ba?i con". Nh? th? khng th? go?i la? "ho?c theo v?n m?u" theo ?u?ng nghi?a cu?a t?? "ho?c" trong gia?o du?c.

ng B? tr???ng Gia?o du?c ?a?o ta?o ch??c ch??n khng th? hi?u sai nghi?a cu?a t?? "ho?c". Cho nn cu no?i cu?a ng "C?n ch?m d?t h?c theo v?n m?u, bi m?u, d?n t?i tri?t tiu s? sng t?o c?a th?y v tr" khng th? du?ng theo nghi?a "copy" no?i trn ma? theo nghi?a ?u?ng, nghi?a chn chi?nh cu?a t?? na?y.

Va? n?u v?y thi? ?o? la? m?t quan ?i?m sai va? hoa?n toa?n phi th??c t?.

Vi?c du?ng ba?i v?n m?u ?? da?y trong phn mn T?p la?m v?n (La?m v?n) la? ph??ng pha?p co? t?? x?a ??n nay, co? th? no?i ?a? tr?? tha?nh kinh ?i?n. Quy tri?nh thng th???ng la?:

B???c 1. Du?ng m?t ho??c m?t va?i ba?i v?n hay va? tiu bi?u cho ki?u v?n ba?n la?m m?u m??c (ba?i m?u), ?em ra phn ti?ch ?? hi?u ro? v? chu? ??, ca?m h??ng, gio?ng ?i?u, n?i dung, b? cu?c, ca?ch s?? du?ng t?? ng??, s?? du?ng ca?c phe?p tu t??, v.v. trong ba?i v?n.

B???c 2. T?? k?t qua? phn ti?ch ?? b???c 1 ru?t ra ca?c ???c tr?ng ki?u cu?a v?n ba?n (ta? ng???i, con v?t, ta? ca?nh thin nhin, ta? ca?nh sinh hoa?t, k? chuy?n, nghi? lu?n xa? h?i, nghi? lu?n v?n ho?c, thuy?t minh (khoa ho?c), ha?nh chi?nh cng vu?,) va? ph??ng pha?p la?m ca?c ki?u ba?i na?y. Khi nu ca?c k?t lu?n, ?? ho?c sinh co? ca?i nhi?n r?ng h?n v? m?t ki?u v?n ba?n, sa?ch gia?o khoa va? th?y c co?n co? th? m?? r?ng thm b??ng m?t s? v?n ba?n (hay tri?ch ?oa?n v?n ba?n) kha?c. V?n ba?n ?? cu?ng c? ly? thuy?t na?y cu?ng la? m?u cho m?t khi?a ca?nh na?o ?o?.

B???c 3. V?n du?ng va?o ba?i vi?t. Vi? du?, t?? tri?ch ?oa?n H?i v?t (truy?n ng Ca?n Ngu? cu?a Kim Ln), ho?c sinh ta? m?t h?i v?t ?? qu mi?nh, t?? ba?i v?n Phong ca?nh la?ng ma?c nga?y mu?a (T Hoa?i), ho?c sinh ta? ca?nh la?ng qu mi?nh va?o mu?a g??t. T?? ba?i nghi? lu?n S??c s?ng cu?a dn Vi?t Nam qua ca dao, c? ti?ch cu?a Nguy?n ?i?nh Thi, ho?c sinh vi?t v? tinh th?n la?c quan cu?a nhn dn Vi?t Nam th? hi?n trong m?t ho??c m?t s? truy?n c? ti?ch theo yu c?u cu?a th?y c gia?o. v.v. Cu?ng nh? v?y khi ca?c em ta? con cho?, ba?c ha?ng xo?m, do?ng sng, phn ti?ch nhn v?t Thu?y Ki?u,… m?i em se? co? con cho? nha? em, ba?c ha?ng xo?m cu?a gia ?i?nh em, do?ng sng qu em, na?ng Thu?y Ki?u cu?a em,…

S? qua nh? th? cu?ng ?a? th?y: vi?c s?? du?ng ba?i v?n m?u la? t?t y?u, la? chuy?n pha?i "co? b?t m??i g?t nn h?". Khng co? ba?i v?n m?u khng th? da?y ho?c sinh la?m v?n ????c.

Trong cu?c s?ng, ta th?y r?t nhi?u ki?u ho?c theo m?u. Tre? em ho?c ti?ng me? ?e? b??ng ca?ch m pho?ng m?u ng?? m, t?? v??ng, cu? pha?p,… ma? ng???i l??n no?i. Ho?c ngoa?i ng?? cu?ng b??t ??u t?? ca?c m?u nh? v?y. Ca?c nha? v?n khi b??t ??u vi?t v?n cu?ng th???ng m pho?ng ca?c nha? v?n ?i tr???c. Nhi?n r?ng ra, h?u nh? b?t c?? ai ho?c m?t cng vi?c, m?t ngh? gi? cu?ng b??t ??u t?? la?m theo m?u,… M?u ng?? tri? ?? kh??p n?i, sao la?i ba?o khng ho?c theo ba?i v?n m?u?

Ho?c theo v?n m?u co? ha?n ch? sa?ng ta?o khng? Khng h?. Tra?i la?i, pha?i bi?t la?m theo m?u (ca?i chu?n m??c) ??n m??c na?o ?o? thi? sau ?o? m??i co? sa?ng ta?o.

Va? la?i, pha?i hi?u nh? th? na?o la? sa?ng ta?o? Sa?ng ta?o i?t nh?t co? hai m??c ??: 1. Bi?t v?n du?ng ly? thuy?t (ca?i chung, ca?i chu?n m??c) va?o hoa?n ca?nh, ??i t???ng cu? th?; 2. Bi?t ta?o ra ca?i hoa?n toa?n m??i (v???t qua ca?i chu?n m??c).

Theo m??c ?? th?? nh?t, ho?c sinh bi?t v?n du?ng va?o ??i t???ng cu? th? nh? nu ?? ca?c vi? du? trn, th? la? sa?ng ta?o. Co?n theo nghi?a th?? hai, nhi?n chung la? r?t hi?m v??i ho?c sinh, n?u co? ????c la? m?t s?? may m??n, ch?? trong da?y ho?c cu?ng khng yu c?u pha?i ?a?t nh? th?.

Trong mn Ng?? v?n, hi?n t???ng da?y va? ho?c theo l?i "mi? ?n li?n" ho?c thu?c lo?ng "ba?i m?u" hay co?p nh??t nh??ng ?oa?n "m?u" ?? ghe?p tha?nh ba?i, phu?c vu? cho ki?m tra, thi c?? la? hi?n t???ng pha?i ch?ng. ?o? khng pha?i la? ho?c theo v?n m?u. Nh?ng nh?m l?n t?? hi?n t???ng sao che?p ?o? sang vi?c s?? du?ng v?n m?u (?? da?y ca?ch la?m ba?i) ?? r?i t?? ?o? nu tha?nh m?nh ?? ch?ng ho?c theo m?u la? sai l?m co?n nghim tro?ng h?n, vi? nh? th? ?i ng???c quy lu?t da?y ho?c no?i chung va? ?i ng???c quy lu?t da?y va? ho?c phn mn T?p la?m v?n no?i ring.

(?TT, 27/8/2021)

C th? l hnh ?nh v? sch

A?nh 1: M?t s? sa?ch gia?o khoa mn T?p la?m v?n nh??ng n?m ta?m m??i va? chi?n m??i th? ky? tr???c

C th? l hnh ?nh v? sch

A?nh 2: M?t s? sa?ch gia?o khoa Qu?c v?n cu?a mi?n Nam tr???c 1975

Khng c m t? ?nh.

A?nh 3: M?t trang trong sa?ch Vi?t lu?n cu?a nha? gia?o Nghim Toa?n (mi?n Nam tr???c 1975)

Ngu?n: FB ?a?o Ti?n Thi

Comments are closed.