Bốn mươi năm thơ Việt hải ngoại (21)

 Đỗ Quang Nghĩa

 hinh DO QUANG NGHIA

 

 

 

Sinh năm 1961 tại Hà Nội.

Hiện sống tại Berlin – Đức.

 

Đỗ Quang Nghĩa thuộc thế hệ những người Việt đi tìm tự do từ Đông Âu. Tuổi thơ và ký ức của những năm tháng lưu vong thể hiện trong thơ anh thường xuyên. Đó là một ngôn ngữ trữ tình, khá mới mẻ, có phẩm chất hiện đại. Nhiều bài thơ của anh pha lẫn yếu tố tường thuật, phản ảnh.

Là một người khá lặng lẽ, anh xuất hiện không đều trên báo chí, nhưng để lại dấu ấn đẹp ở người đọc thơ kén chọn. Đỗ Quang Nghĩa thích hợp với lối thơ ngắn, giàu khả năng mô tả, với những chi tiết đời thường, dòng chảy của hoài niệm.

Mặc dù đôi khi có một liên kết tự do được quan sát thấy, các hình ảnh trong thơ thường được sắp đặt ở tình trạng tự nhiên và độc thoại, không cố tình tạo ra thử thách khó khăn cho người đọc.

Không phải là một nhà thơ thể nghiệm ngôn ngữ, sự chọn lọc chữ trong nhiều bài vẫn đạt đến mức độ tinh tế. Nội dung xã hội, tiếng nói của lương tri, và tính tư tưởng, tuy vậy, vẫn là những đặc điểm căn bản của thơ anh.

Chúng ta mong đọc được nhiều hơn nữa những sáng tác của anh trong tương lai.

Văn Việt trân trọng giới thiệu.

 

 

 

 

 

 

NHỮNG ĐOẠN THƠ[i]

 

1.

Tiếng hát vang – những nỗi buồn đa sắc

miên man trôi miền ký ức không lời.

 

Có nhu cầu đứng giữa hào quang

và nhu cầu ngồi trong bóng tối.

 

Khát vọng được thăng hoa

và khát vọng vẫn giữ được chính mình

không chỉ trong câu hát

không chỉ một đêm nay.

 

2.

Một ngày ta xa Hà Nội

và xa em.

Một ngày ta xa Sài Gòn

và xa nước.

Một ngày

xa

những đôi tình nhân buồn thê thiết.

Chỉ mong đừng ước như người già

hẹn ngày về

của những nắm tro.

 

3.

Vì đã nở mấy hôm

vì mưa xuân

                   và gió xuân

những cánh đào phai

nhẹ nhàng rơi xuống đất.

 

Bên những gốc đào xưa: dòng-sông-thời-gian,                                                                     

đi qua đời thật chậm,                                                                     

như ngừng trôi.

 

4.

 

Ðã thấy trong gương tóc đen chen tóc bạc

bốn năm con xa nhà.

 

Này là nét của mẹ

này là nét của cha

này là mũi tẹt da vàng

(lẫn làm sao cho được).

 

Những ngày kiếm ăn quanh

những ngày gào thét hão

lý tưởng nào, tìm kiếm suốt đời con!

 

Bố ơi,

tóc bố không còn sợi đen

con còn phiêu bạt mãi

càng già con càng thương bố hơn.

 

 

5.

 

Ràng buộc với cái gì cũng sợ

đành ràng buộc với tự do.

 

 

6.

Sau dãy núi là mặt trời hoàng hôn

sau màu vàng thu là những cuộc đời lá.

 

Nước mắt có khi rơi, sau một lần hạnh phúc.

hay miệng cười như không,

                                           sau năm tháng tơi bời.

 

Mai,

        mặt trời lại lên,

                                 phía bên kia dãy núi.

 

 

 

7.

Khi yêu đương đang thành mốt như chiếc quần jeans

em có còn chung thủy?

Anh trút hết mồ hôi trên chuyến xe khách

người và người ồn ào khó chịu

em có còn dịu dàng?

 

Cơn gió bụi tháng ngày

               cuốn phăng đi bao niềm hoài ước

trôi nổi ngang đời bao nỗi hoài nghi

vận người đổi thay nào ai đoán trước.

 

Anh không tự hiểu mình

em không hiểu nổi anh.

 

Một lần xa hóa ra vĩnh viễn.

 

Chiếc quần jeans bạc gối

chuyến xe bus cuối cùng bỏ khách đợi ngang đường.

 

 

 

8.

Ilmenau

 

Bây giờ đã đến lúc viết về những bờ lau bên hồ thời xa vắng

sao quá bơ vơ trước hứa hẹn đầu đời.

 

Bây giờ đã đến lúc viết rằng khi ấy

máu trong người chậm lại lúc đôi nọ hôn nhau ngang dốc chiều, tuyết, mưa.

 

Bờ lau mọc lúc vào xuân

đứa bạn cùng đường nay đã chết

vẫn biết còn sống còn cơ hội bất tử

vẫn muốn dang tay vẫy lối bạn về.

 

Thời xa vắng không giữ được em,

khao khát quá nhiều – đời người quá hẹp.

 

Trở lại

20 năm sau

hồ

những bờ lau

dập dờ

xanh

lửa.

 

11.

 

Ta mang theo mùa thu

như một niềm mơ ước.

Em mang theo đời ta

lẽ nào em không biết.

 

Trên nỗi buồn lại thêm nỗi buồn nữa

trên lá vàng lại thêm lá vàng nữa

cuộc đời ta?

 

Ta vẫn yêu mối tình ấy thôi

ta vẫn đau nỗi buồn ấy thôi

thu nay có lại như thu trước?

non nước bây giờ: năm tháng trôi.

 

Biết không

trong hắn vẫn

một chiếc thuyền

đậu bến em.

 

 

12.

 

Tim ta đau vết thương gì không rõ

nên cần đâu trái gió với trở trời.

 

Nếu có thể vui được

tôi đã không buồn thế này.

 

Ràng buộc với cái gì cũng sợ

đành ràng buộc với tự do.

 

 

15.

 

Mùa xuân đến bằng những mầm cỏ nhỏ

                                                     mọc ngoài cánh đồng

từng tiếng chim cu gáy

                                    êm và thiết tha.

Tháng ngày con lớn lên -

                                         tháng ngày cha đánh mất.

Mùa xuân đến bằng những mầm cỏ sắc,

con gái ơi.

 

 

20.

 

Buổi chiều chạy đến cuối trời

bằng những dấu chân trần trên tuyết.

Trăng non!

 

Nhớ ơi những ngày gió bấc.

 

Em đã đến và đi

ta đã quên và xa

 

Từng không biết sẽ bay cao tới đâu

giờ không biết sẽ rơi sâu tới đâu

 

mười năm hơn, đời nào không lối rẽ?

Nhưng chiều nay

            trăng non soi những dấu chân trần trên tuyết.

 

Tuyết đầy những dấu chân.

 

 

 

24. nhủ

 

Cũng đừng mãi băn khoăn về sứ mệnh đời này,

trong nắng chiều lãng đãng:

                                             sông thu trôi.

 

 

Hãy ủ những chiếc lá vàng

dấu im trong miền ký ức

nếu có một mùa xa vắng

nhớ cho: độ ấy, ta yêu.

 

 

Lá đã thẫm, che khuất những bố già đang làm vườn

mây đã cao

nhớ xưa thời thơ ấu.

con chim nhỏ lại về

ăn quả nhả hạt

như những ngày chưa xa.

 

Có những ngày chưa bao giờ xa

mùa nở thầm theo hoa.

 

 

25.

 

Mùa đông 

                  chiều

                                cánh chim rừng lạc gió.

Như mối tình của một con người  

không bao giờ còn mong đáp lại.

 

Từ một quãng đời nào ta đánh mất niềm vui?

Từ một kiếp trước nào ta đã chọn kiếp này để sống?

Hỏi mãi để làm gì?

 

Những ý nghĩ không thành hình chìm trong man mác buồn

hay nỗi nhớ về hạnh phúc đã như cánh chim vừa bay đi khuất?

 

Em, hãy đi bên anh và đừng nói.

 

 

28. Chân dung

 

Sau dãy núi là mặt trời hoàng hôn

sau màu vàng thu là những cuộc đời lá.

 

Nước mắt có khi rơi, sau một lần hạnh phúc.

hay miệng cười như không,

                                           sau năm tháng tơi bời.

 

 

Từng lang thang qua những trường đại học

từng lơ mơ trên những giảng đường

‘những hàng cây thẫm màu in hình lên nền trời ráng đỏ

đóa cúc vàng lộng lẫy mùa đang thu…’(*)

 

Giờ làm thợ không nên, làm thày không đắt

mãi thư sinh đến thuở bạc đầu (?)

 

Quen với nỗi buồn như khói thuốc

quen với suông tình như sương khuya.

 

Không tin ai trên đời, không tin ai trên trời.

 

Sống đã thôi là hạnh phúc

yêu đã thôi là đắm say

và thu đã thôi là quyến rũ.

 

_____________________

(*) Thơ thời sinh viên

 

 

40.

 

Hắn như

người Giao chỉ cuối cùng,

bàn chân đã hướng biển,

ngón cái còn vọng núi.

 

Ði xa chỉ nhớ về ngô lúa

đêm nằm mê lá chuối vỗ quanh nhà.

Nhọc nhằn như lũy tre,

chiều nghe đàn trâu bước.

 

Nhưng đôi khi hai gã Giao chỉ tránh nhau

ở xứ người.

 

 

41.

 

Tuổi đã ngoài bốn mươi

thấy đời toàn chắp vá.

 

Như mối tình đang say đắm này đây:

có thể nàng sẽ bỏ hắn để theo

người đàn ông khác

có thể hắn sẽ bỏ nàng để theo

người đàn bà khác.

 

 

Ðâu rồi những cuồng điên, đam mê, gào thét,

đâu rồi những vật vã chia ly, hoảng hốt lo âu?

 

Ðâu rồi tất cả đâu rồi,

những ngày cháy khát bên nhau?

 

*

 

Những mẩu vụn thơ

như những mẩu vụn bánh mỳ

không đủ nuôi ta sống

nhưng dù sao…

 

Tặng…

 

Tuổi đã ngoài bốn mươi

thấy đời toàn chắp vá.

 

Như mối tình đang say đắm này đây:

có thể nàng sẽ bỏ hắn để theo

người đàn ông khác

có thể hắn sẽ bỏ nàng để theo

người đàn bà khác.

 

Có thể

chỉ chán mà buông nhau,

xoàng xĩnh thế thôi.

 

* Xa bố

Bên Bến Xuân

Ước một ngày trở lại Bến Xuân

bến xuân như Văn Cao từng hát.

 

Mà nghiền ngẫm cuộc đời

và nghiền ngẫm cuộc tình.

 

Lệ đương mùa, rơi lá chan hòa (*).

 

Ðời trần trụi không còn gì che lấp

tình cằn cội không còn gì e ấp.

 

* Như là để hát

 

Thương ngọn gió chiều

thổi dọc triền sông

những lá sẫm màu

đau đáu nhìn nhau.

 

Thương ngọn gió chiều

thổi trên trời cao

trắng mây hững hờ

tình thu ra đi.

 

Ngọn gió chiều thương

vai xuôi

            hồn gầy.

 

Mình còn đứng đó

hờn xanh, chơi vơi.

 

3-97

 

* Hà Nội

 

Nơi ta sống

áo chăn chưa ấm thân mình‘(*)

đêm mất điện đạp mò xe trên phố

và em, lặng thinh.

 

Nơi ta sống

mưa đêm nước ngập 

bụi hoang nắng suông.

 

Cây đa vẫn một trời xanh lá.

 

Nơi ta yêu

dâu da xoan lan hương

                                    trong làn sương buổi sớm.

Nắng lấp lóa trên vòm cây cơm nguội

lá non tươi như tiếng khóc chào đời.

 

Sống chi chút những giờ êm ấm

hạnh phúc nào không qua gian nan.

 

Nơi ta sống

thành phố nửa tỉnh nửa quê

thành phố dở cũ dở mới

cứ mỗi lần ‘kỷ niệm’

lại cót ép tượng đài, tụng công đức ngàn năm.

 

Thành phố cả tin và khờ khạo

bỏ bình yên đi tìm phú quý

chuốc về lắm nhố nhăng.

 

Rồi một ngày bỏ Hà Nội ta đi

thành phố ấy có gì lưu luyến nữa?

 

Rồi một ngày bỏ Hà Nội ta đi

quanh ta: mênh mông là quạnh vắng.

 

 

‘MỘT NGÀY NHƯ MỌI NGÀY’

 

Một cựu tù vĩnh viễn ra đi

một ông già từng đột quỵ ngồi xe lăn đi thăm một tù nhân nếu ở ngoài tù thì đi đâu cũng chống gậy

đâu mà ngờ được lại là như thế ở Việt nam đầu thế kỷ 21

ô nếu đầu thế kỷ 22 lại vẫn thế?

 

 

GỬI MỘT NGƯỜI QUEN QUEN

(bỗng dưng nghĩ đến khi đọc thơ tình Nguyên Sa)

 

mình gặp gã cách nay 10 năm

ngày ấy bố mẹ mình còn sống

mình gặp lại gã cách đây 5 năm, gã đang chăm bà mẹ già đã lẫn

gã người Việt rất Mỹ

tiếng Việt nói phải nghĩ, còn tiếng Mỹ thì không? 

mình ngờ gã hồi trẻ rất đẹp và tác phẩm của gã thì phải đợi vài chục năm sau để suy xét

 

gã khuyên mình bỏ máy ảnh làm thơ, nhưng chính gã chụp ảnh rất nhiều và cái chính là rất tài

hơn hẳn mình gã còn biết kinh doanh

mà kinh doanh ở một xứ như ở Việt Nam

thì điều kiện cần và đủ là không biết thế nào là đủ

nghệ sĩ thì kinh doanh làm gì

 

mình gặp gã trong tadioto của gã

mấy cô trẻ măng ngồi rượu và thuốc lá, laptop và vi vút tiếng Anh

gã còn muốn làm sự kiện

còn muốn làm show

trong cái hoang toàng xác xơ gã tìm ra được điều gì để chăm nom, để vun xới?

cho đến khi cái zone 9 kia buộc phải đóng cửa

nhớ ánh đèn chiếu qua cái chao vốn là chiếc lồng gà.

 

bây giờ gã ở đâu

có ở Hà Nội đổi thay chóng mặt mà chừng như đang thụt lùi?

có ở Ba Vì để vĩnh cửu xơi món su su?

hay lại đi Mỹ liếm lành muôn vết thương?

 

trên sân khấu đời mình

gã đóng vai chính không?

 

 

KHÔNG ĐỀ

 

Ở phía đối diện mặt trời
vẫn là đối diện nỗi buồn
cũng tự hỏi lòng
suốt đời chỉ mãi thế thôi sao?

Ở phía đối diện mặt trời
đỉnh tháp nhà thờ nhỏ
vạch lên trời một chữ thập dài.

***

Nghĩ những bước chân chệch choạch của mình
cũng làm cho con đường mòn thêm chút nữa
mà thương cho con đường.

***

Bên bờ biển, chiều tối
Có một người dắt một chiếc diều
và một con chó nhỏ.

Đứt dây diều bay đâu,
đứt dây chó chạy đâu?
Bên bờ biển, chiều tối
Một người không mang theo gì cả
đeo đẳng một nỗi buồn.

 
***

Không biết gió bắt đầu từ đâu
trên biển xanh rộn sóng.
Nhưng biết gió kết thúc chỗ nào
một nơi nào xa vắng…

 
***

Những đứa trẻ con tôi
chưa gặp nhau bao giờ
nhìn nhau qua ảnh
quen nhau qua băng hình
Chưa bao giờ được ôm nhau vào lòng
chưa bao giờ chơi đùa cùng nhau.

 
… Những đứa trẻ con tôi
Chúng biết nhớ nhau không?

 




[i] Tiểu đề của Văn Việt

Comments are closed.