Trân trọng giới thiệu:
TẠP CHÍ NGÔN NGỮ
Ấn bản đặc biệt
BÙI VĨNH PHÚC
Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương
Thư đầu sách:
LUÂN HOÁN
Nghe Tiếng Quê Hương từ Nơi Xa Thẳm:
NGUYÊN THỊ TỊNH THY
Thiết kế bìa:
UYÊN NGUYÊN TRẦN TRIẾT
Viết về Bùi Vĩnh Phúc:
ĐẶNG THƠ THƠ • PHAN TẤN HẢI • TRẦN HỮU THỤC • TRẦN THỊ NGUYỆT MAI •
TRẦN C. TRÍ • TRỊNH Y THƯ
*
THƯ ĐẦU SÁCH
Luân Hoán
Bùi Vĩnh Phúc, tác giả của tuyển tập chúng ta đang cầm trên tay, bắt đầu sự nghiệp Viết của ông như thế này:
– Làm thơ từ năm 1968
– Viết tiểu luận phê bình văn học từ năm 1982.
Sau đó có mặt trong Ban chủ biên một số tạp chí văn học có uy tín tại hải ngoại; đồng thời diễn thuyết, nói chuyện văn chương nghệ thuật và ngôn ngữ rộng rãi tại nhiều đại học cũng như diễn đàn văn hóa công cộng.
Không dừng trong bề bộn những công việc trên, ông còn dịch thuật phổ biến tài liệu trong nhiều lãnh vực Luật khoa, Y khoa, Tâm Lý-Xã Hội; dịch văn chương thế giới; là giáo sư giảng dạy tại các đại học Golden West College và California State University từ 1989.
Việc xuất bản tác phẩm là điều đương nhiên. Thơ, tùy bút theo nhau ra đời. Nhận định, lý luận, biên khảo về nhiều tác giả lớn của văn chương văn học Việt Nam, một công việc đòi hỏi một tri thức uyên bác, cũng được ông góp phần một cách tích cực và vô cùng thành công…
Với một tác giả đa năng và tài ba như thế, tạp chí Ngôn Ngữ rất vinh hạnh được làm cầu nối đưa các công trình đó đến nhà in, để trình diện rộng rãi hơn nữa với bạn đọc chữ Việt khắp nơi, tạo cho bạn đọc cơ hội lưu giữ và truyền tiếp cho thế hệ mai sau. Chính vì thế, chúng tôi rất vui trong công việc khiêm nhường của mình, thực hiện tuyển tập:
“BÙI VĨNH PHÚC
CHỮ NGHĨA & KHÔNG GIAN VĂN CHƯƠNG”.
Thư Đầu Sách, như đã từng thưa, chỉ là hình thức cho có duyên, cùng lắm là đưa đường cho bạn đọc, không dám nghĩ tới việc giới thiệu tổng quát tác phẩm, bởi một phần là người làm việc này chưa đủ trình độ chuyên môn và thú thật chưa có thời gian đọc đủ.
Thư Đầu Sách, có thể nói thêm, là cách dám tem nơi khởi sự phát hành một tác phẩm lớn, thế thôi. Ở đây chúng tôi cũng không giới thiệu tổng quát nội dung, vì đã có một mục lục chi tiết ngay đầu sách.
Với tác phẩm của Nhà nghiên cứu-phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc, sự mở đường linh tinh coi như vô duyên và không cần thiết, bởi bạn đọc sẽ lý thú ngộ ngay một bài giới thiệu tổng hợp rất tinh tế, đầy đủ của nữ giáo sư đại học, kiêm Nhà nghiên cứu-phê bình văn học, một Tiến sĩ Ngữ văn của Đại học Sư phạm Huế hiện tại: Giáo sư Nguyễn Thị Tịnh Thy.
Thú thật, khi đọc bài “Nghe Tiếng Quê Hương Từ Nơi Xa Thẳm” của vị Giáo sư này viết về Bùi Vĩnh Phúc, tôi đã bấm nút nâng cao bàn để đứng đọc (vì đang khó khăn trong việc ngồi) nhưng đã đọc một cách trân trọng, chăm chú bởi lối viết cuốn hút, hài hòa trong nhận xét đánh giá lẫn giới thiệu một cách tài hoa về một cây bút đa tài. Tôi nghĩ vội trong đầu sẽ tóm lược bài viết này cho lời đầu sách; may thay khi khom khom gõ chữ, tôi đã kịp thời dừng lại, nhường những thú vị đọc nguyên văn toàn bài viết của nữ giáo sư cho tất cả bạn đọc khi đến với tác phẩm “Chữ Nghĩa & Không Gian Văn Chương” của nhà nghiên cứu-phê bình Bùi Vĩnh Phúc.
[ … ]
Qua nhận xét và lập luận nghiêm túc, xác đáng của nữ giáo sư Nguyễn Thị Tịnh Thy, Bùi Vĩnh Phúc không chỉ là một nhà nghiên cứu-phê bình văn học, như đã được thế giới văn học Việt Nam nhận biết, ông còn là một thi sĩ. Tôi đồng tình với nhận định đó qua sự phân tích rất đẹp và sâu của vị nữ giáo sư về một bài thơ của ông. Về phương diện tùy bút, tản văn, tôi thấy văn ông rất đẹp và giàu chất thơ. Đó là một nét rất riêng của Bùi Vĩnh Phúc. Tôi cũng rất thích những bài nhận định đặc sắc của ông về ngôn ngữ và thi ca. Những bài viết này hết sức thơ mộng và cũng mang đậm tính khoa học văn chương. Có một chỗ ông đã trình bày rất hay và thú vị về bài thơ Hoàng Hạc Lâu nổi tiếng của Thôi Hiệu và các cách dịch nó.
Sẽ là một thiếu sót lớn nếu chúng tôi không nhắc đến những đóng góp quý báu khác từ các bạn văn của tác giả tuyển tập này. Những đóng góp quý báu ấy làm tròn đầy hơn các sắc diện văn chương của Bùi Vĩnh Phúc. Chúng chiếu sáng vào những đường nét, các khía cạnh khác nhau tạo nên khuôn mặt văn học mà ta đang tìm đến. Xin trân trọng cám ơn Nhà văn, Giáo sư Trần C. Trí; Nhà văn, dịch giả Phan Tấn Hải; Nhà văn, nhà biên khảo văn học Trần Hữu Thục; Nhà văn, chủ biên trang văn học Da Màu Đặng Thơ Thơ; Nhà văn, dịch giả, chủ trương nhà xuất bản Văn Học Trịnh Y Thư; và Chủ biên trang văn học Trần Thị Nguyệt Mai, cũng là một người trong nhóm chủ trương tạp chí Ngôn Ngữ. Tất cả những chia sẻ, nhận định sâu sắc và quý báu của các vị này sẽ giúp độc giả tiếp cận chân dung nhà phê bình-nghiên cứu văn học Bùi Vĩnh Phúc một cách đầy đủ và lý thú hơn.
Kính chúc quý bạn đọc khoan khoái khi đọc và ngẫm về cuốn sách này. Trong sách có bao nhiêu điều thú vị, đẹp đẽ và bao thông tin, kiến thức mang tính khoa học văn chương mà ta có thể thưởng thức và tìm hiểu, theo dõi. Chỉ riêng đoạn Bùi Vĩnh Phúc, một nhà phê bình văn học, một nhà thơ, nói về bài thơ Hoàng Hạc Lâu và các cách dịch nó thôi cũng đủ khiến ta yêu thích văn chương nhiều thêm. Cái sướng khó nói rõ được.
Luân Hoán
*
Vài nhận xét về Bùi Vĩnh Phúc và tác phẩm
(Some Critical Remarks on Bùi Vĩnh Phúc and His Work):
Thận trọng nhưng quyết đoán, giàu cảm xúc nhưng giữ sự tỉnh táo của một người làm khoa học văn chương, Bùi Vĩnh Phúc luôn làm mềm hóa lý thuyết, chứng tỏ rằng việc áp dụng lý thuyết vào phê bình và nghiên cứu là do yêu cầu tự thân của tác phẩm và tác giả chứ không hề bị áp đặt, khiên cưỡng. Bằng sự mẫn cảm của tâm hồn nghệ sĩ; sự tinh tế của nhãn quan biết nhận ra cái đẹp – dù là cái đẹp tiềm ẩn, tế vi nhất; sự sắc sảo của người thấu đạt các triết thuyết và lý thuyết phê bình văn chương Đông Tây kim cổ; và sự điêu luyện trong việc sử dụng tiếng Việt vừa rất điển phạm vừa rất phá cách, Bùi Vĩnh Phúc đã mang lại cho người đọc những công trình phê bình độc đáo mang tính thượng thừa […], những tiểu luận văn học có hàm lượng khoa học rất cao, rất cần thiết cho những ai muốn viết, đọc và thẩm thức văn chương.
Nguyễn Thị Tịnh Thy, nhà NC-PB Văn học. TS. Ngữ văn, Đại Học Sư Phạm Huế
( Cautious yet decisive, rich in emotion yet maintaining the sobriety of a scholar of literary studies, Bùi Vĩnh Phúc consistently softens theory, demonstrating that the application of theory to criticism and research arises from the intrinsic demands of the work and the author themselves, rather than from any imposed or forced framework. With the sensitivity of an artist’s soul; the refinement of an eye capable of recognizing beauty—even beauty that is latent and most subtle; the acuity of one who has thoroughly grasped Eastern and Western literary philosophies and critical theories, ancient and modern; and the mastery of Vietnamese that is at once rigorously classical and boldly innovative, Bùi Vĩnh Phúc has offered readers critical works of exceptional originality and the highest caliber […], literary essays with a very high scholarly content, indispensable for those who wish to write, to read, and to truly apprehend literature.)
Nguyễn Thị Tịnh Thy, literary researcher and critic, Ph.D. in Literature, Hue University of Education )
Điều gì sẽ xảy ra khi một nhà phê bình thơ cùng là một nhà thơ, đồng thời là một nhà ngôn ngữ học? Đó là một sự giao thoa tuyệt diệu giữa thi ca và ngôn ngữ, mà trong đó Nhà Phê Bình/Nhà Ngôn Ngữ Học đã soi sáng cho người đọc thấy hiệu ứng âm thanh đóng một vai trò trọng yếu trong nghệ thuật […] Có thể là từ trước tới giờ chưa có ai phê bình thơ mà đi vào tận cùng của thế giới âm và thanh như Bùi Vĩnh Phúc… Tôi vẫn cho rằng thơ văn là nơi thăng hoa tột cùng của ngôn ngữ loài người. Đặc biệt là trong thơ ca tiếng Việt, ngôn ngữ đã được thể hiện một cách rốt ráo qua phần tinh hoa nguyên thuỷ của nó: đó là phần âm điệu và thanh điệu. […] Bùi Vĩnh Phúc đã giúp chúng ta soi rọi chói chang vào phần nổi bật nhất đó bằng khối óc, trái tim, bằng cảm xúc, cảm hứng và bằng tài hoa của một nhà phê bình văn học mà dòng văn chương Việt hải ngoại may mắn có được trong thế kỷ 21 này.
Trần C. Trí, nhà văn, TS. Ngữ học, University of California, Irvine
(What happens when a poetry critic is also a poet, and at the same time a linguist? What emerges is a marvelous convergence between poetry and language, in which the Critic/Linguist illuminates for readers the crucial role that sound effects play in art […] It may be that until now no one has critiqued poetry by penetrating so deeply into the ultimate realm of sound and tone as Bùi Vĩnh Phúc has done… I have always believed that literature is the place where human language reaches its highest transcendence. Particularly in Vietnamese poetry, language is manifested in a most thorough manner through its primordial essence: its phonetic and tonal dimensions. […] Bùi Vĩnh Phúc has helped us cast a brilliant light upon this most prominent aspect through his intellect and his heart, through emotion and inspiration, and through the talent of a literary critic whom overseas Vietnamese literature is fortunate to possess in the twenty-first century.
Trần C. Trí, writer, Ph.D. in Linguistics, University of California, Irvine )
Những dòng chữ này sang năm đọc lại cũng thấy hay, mười năm nữa đọc lại cũng không cũ. Đó chính là sức mạnh của văn học. […] Tuyển tập phê bình văn học 9 Khuôn Mặt, 9 Phong Khí Văn Chương của Bùi Vĩnh Phúc là một công trình nghiên cứu và phê bình rất hiếm hoi.
Phan Tấn Hải, nhà văn, dịch giả
(These lines, when read again next year, still feel compelling; read again ten years from now, they will not feel outdated. That is precisely the power of literature. […] The collection of literary criticism 9 Khuôn Mặt, 9 Phong Khí Văn Chương by Bùi Vĩnh Phúc is a very rare work of research and criticism.
Phan Tấn Hải, writer, translator )
Bùi Vĩnh Phúc đã sử dụng nhiều phương pháp phê bình để tiếp cận văn bản, trong đó có cấu trúc luận, ký hiệu học, ngôn ngữ học, và áp dụng phân tâm học và hiện tượng luận để soi rọi khung văn hoá của từng đối tượng được nghiên cứu. Anh đã áp dụng những lý thuyết văn học này trong toàn cuốn sách, một cách uyển chuyển, tự nhiên, không áp đặt. […] Bùi Vĩnh Phúc đã đưa ngôn ngữ của nhiều thể loại nghệ thuật vào phê bình văn học. Trong cuốn sách có những liên tưởng thơ mộng giữa thi ca và nghệ thuật tạo hình, hội họa lập thể. […] Đó là phong cách của Bùi Vĩnh Phúc, viết trong ý thức sáng suốt, là sự kết hợp giữa phân tích và cảm thụ, giữa suy xét và ấn tượng, giữa lý trí và cảm xúc, giữa việc đọc và sáng tạo từ văn bản mình đã đọc.
Đặng Thơ Thơ, nhà văn, chủ biên tạp chí văn học Da Màu
(Bùi Vĩnh Phúc has employed a wide range of critical methodologies to approach literary texts, including structuralism, semiotics, linguistics, and the application of psychoanalysis and phenomenology to illuminate the cultural frameworks of each subject under study. He has applied these literary theories throughout the book in a supple, natural manner, without imposition. […] Bùi Vĩnh Phúc has brought the language of multiple artistic genres into literary criticism. Within the book are poetic associations between poetry and the visual arts, including Cubist painting. […] This is the style of Bùi Vĩnh Phúc: writing with lucid awareness, combining analysis and sensibility, reflection and impression, reason and emotion, reading and creative re-creation from the texts he has read.
Đặng Thơ Thơ, writer, editor-in-chief of Da Màu literary journal )
- Đối với anh, Phê bình Văn học là một hành động của tình yêu. […] Kết hợp hai thuộc tính gần như bất khả hòa nhập – hàn lâm và thơ mộng – là cái gì rất đỗi tự nhiên, rất đỗi đẹp đẽ, rất đỗi hài hòa, rất đỗi sáng tạo trong văn phê bình Bùi Vĩnh Phúc.
Trịnh Y Thư, nhà văn, dịch giả, chủ trương Nhà xuất bản Văn Học
(For him, Literary Criticism is an act of love. […] The combination of two attributes that are almost irreconcilable — the academic and the poetic — becomes something utterly natural, utterly beautiful, utterly harmonious, utterly creative in Bùi Vĩnh Phúc’s critical writing.
Trịnh Y Thư, writer, translator, director of Văn Học Publishing House )
*
MỤC LỤC
Luân Hoán: Thư đầu sách • 9
Nguyễn Thị Tịnh Thy: Nghe tiếng quê hương từ nơi xa thẳm • 15
Tiểu sử Bùi Vĩnh Phúc • 23
Phần I: Tản văn / Tuỳ bút
Cho đi lại từ đầu… • 27
Những đoá hoa dịu dàng phất phơ trong gió • 52
Hãy ngước mặt và thả bay đi những cơn mưa • 65
Lift up your face and let fly away the rain • 82
Những bóng mây của một thời lưu lãng • 100
Phần II: Tiểu luận / Chuyên luận (trích)
Hai Mươi Năm Văn Học Miền Nam (1954 – 1975): Phẩm Tính và Ý Nghĩa • 119
Trịnh Công Sơn / Ngôn ngữ và những ám ảnh nghệ thuật (trích) • 155
Một vài nét về Truyện Kiều và Tiếng Việt 200 năm trước (trích) • 187
Về tính vũ đoán trong Viết, Đọc và Thẩm Thức Văn Chương • 209
Cái Tôi kỳ việt và Âm bản Thành phố/Tình yêu trong thơ tự do Thanh Tâm Tuyền • 229
Tô Thuỳ Yên: Thơ, như một vinh dự lầm than của kiếp người (trích) • 271
Mấy suy nghĩ thơ • 299
Về vấn đề ngôn ngữ và sự sáng tạo của nhà văn, nhà thơ • 324
Bùi Giáng, bước chân đi tìm hồn nguyên tiêu và một màu hoa trên ngàn • 383
Mấy tưởng khúc với/về Phạm Công Thiện • 420
Từ Những Chùm Hoa đến Phục Sinh của những mùa đời • 441
Cái Sống, Thân phận & Hiệu ứng của Chữ • 459
Truyện ngắn, Mỹ học của Cái Vụt Qua • 469
Về Những Khí Hậu và Mưa Nắng riêng • 482
Vị của Đọc và Viết (Phát biểu nhân dịp nhận giải NC-PB của Diễn đàn Văn học Văn Việt) • 485
The Taste of Reading and Writing • 488
Phần III: Thơ
(tuyển 50 bài) • 495
Phần IV: Dịch thuật
Carsten Jensen: Ước gì tôi có thể sở hữu khuôn mặt của vĩnh hằng • 571
Dino Buzzati: Người thiếu nữ bay qua • 581
Rainer Maria Rilke: Minh triết của Rilke (trích) • 590
Mario Vargas Llosa: Hiện hữu, như một sự bừng nhuỵ đơm hoa (tuyển) • 596
Phần V: Đối thoại
Phỏng vấn / Diễn đàn Da Màu thực hiện (về Đọc & Viết và về Văn Học Hải Ngoại) • 613
Phần VI: Phụ Lục
Một số hình ảnh kỷ niệm • 649
Thân hữu viết về BVP
Trần Chấn Trí: Hiệu ứng của Âm và Thanh trong Thơ qua lăng kính của nhà phê bình văn học Bùi Vĩnh Phúc • 663
Phan Tấn Hải: Bùi Vĩnh Phúc, nhà phê bình của Thơ mộng, U hiển • 673
Trần Hữu Thục: Vài cảm nghĩ về 9 Khuôn Mặt, 9 Phong Khí Văn Chương của Bùi Vĩnh Phúc • 690
Đặng Thơ Thơ: Bùi Vĩnh Phúc và Phê Bình Văn Học • 698
Trịnh Y Thư: Bùi Vĩnh Phúc: Phê bình Văn học như là một hành động của tình yêu • 705
Trần Thị Nguyệt Mai: Bùi Vĩnh Phúc, “Người Bạn” thời Hoa mộng • 714
*
Sách có bán trên BARNES & NOBLE và Amazon.com
728 trang, bìa mềm, 6” x 9”, giá bán: US$50.00 (bản đen trắng) & $60 (bản màu)
Xin bấm vào một trong những đường dẫn sau:
https://www.amazon.com/Tạp-Chí-Ngôn-Ngữ-Biệt/dp/B0GFSZ3666 (màu, $60.00)
https://www.amazon.com.au/ Tạp-Chí-Ngôn-Ngữ-Biệt-black-white/dp/B0GFSJN1LP (đen trắng, $50.00)
Hoặc liên lạc với tác giả qua địa chỉ email sau để mua sách có chữ ký của tác giả: