Lê Hồng Lâm
Sentimental Value là một trong hai phim có tới 4 đề cử về diễn xuất tại mùa giải Oscar 2026, cùng với One Battle After Another. Điều đặc biệt Sentimental Value là bộ phim của Na Uy và ngôn ngữ chính của phim là tiếng Na Uy.
Đây là một điều rất hiếm thấy, nếu không nói là chưa từng có trước đây trong lịch sử Oscar khi có một phim không nói tiếng Anh lại nhận được nhiều đề cử Oscar ở các hạng mục diễn xuất như vậy (phim cũng lọt các hạng mục quan trọng khác như Phim hay nhất, Phim Quốc tế hay nhất, Đạo diễn và Biên kịch xuất sắc nhất).
Nhưng quả thực xem Sentimental Value (tôi xem hai lần) phải thừa nhận đây là một tác phẩm chính kịch vừa đậm phong cách tác giả vừa có giá trị ở tầm phổ quát; vừa sâu sắc vừa dễ tiếp nhận với số đông – điều này tạo ra sự khác biệt với những bộ phim arthouse mang nặng phong cách tác giả thường khó tiếp nhận với khán giả. Tất nhiên, đạo diễn Joachim Trier cũng không chiều lòng khán giả theo kiểu dễ dãi. Phim rất tiết chế và ra chỉ thực sự “cảm” được bộ phim khi thực sự nhập tâm vào nhịp kể và hiểu được những ẩn dụ khéo léo về kí ức và giá trị tình cảm mà mỗi nhân vật trong phim theo đuổi.
Sentimental Value chọn kể hai chủ đề rất gần gũi với số đông: điện ảnh và gia đình. Một người cha (đạo diễn nổi tiếng) vừa tìm cách kết nối lại với hai cô con gái xa lạ của mình vừa muốn thực hiện bộ phim quan trọng cuối đời về người mẹ của ông và muốn cô con gái lớn (đang là diễn viên sân khấu) đóng vai chính. Nhưng cô con gái kiên quyết từ chối vì không muốn làm việc với cha, buộc lòng ông phải casting một nữ diễn viên nổi tiếng của Hollywood…
Hai chủ đề gia đình và điện ảnh kết nối chặt chẽ với nhau xuyên suốt bộ phim để đưa ra một câu hỏi không dễ trả lời: liệu người nghệ sĩ có quyền hy sinh người khác cho nghệ thuật của mình không?
Bộ phim không đưa ra câu trả lời đạo đức đơn giản. Nó để người xem thấy: nghệ thuật đôi khi được tạo ra từ vết thương chưa khép và người thân thường trở thành nguyên liệu sáng tác bất đắc dĩ. “Giá trị tình cảm” không nằm trong ký ức, mà trong cách ta sống cùng nó…
Khác với diễn xuất bùng nổ và nặng về hình thể của 4 diễn viên được đề cử Oscar trong One Battle After Another; cả 4 diễn viên được đề cử Oscar Trong Sentimental Value với lối diễn thiên về tiết chế cảm xúc nhưng lại “bùng nổ” theo một cách riêng, khiến các vai diễn của họ vô cùng đáng nhớ khi ta rời khỏi rạp chiếu.
Stellan Skarsgård – một diễn viên kì cựu người Thụy Điển đã nổi tiếng quốc tế từ lâu – lần đầu tiên được đề cử Oscar Nam phụ với vai người cha/đạo diễn phim danh tiếng Gustav. Đây là một trong những vai diễn xuất sắc nhất của Skarsgård trong sự nghiệp điện ảnh hơn 3 thập niên của ông. Trong bộ phim này ông không đóng vai một người nghệ sĩ kiêu ngạo, ích kỷ như thường thấy mà là một đạo diễn/người cha rất chân thành khi tin rằng mình yêu con nhưng tình yêu đó luôn đứng sau cái tôi nghệ sĩ của ông. Trong phim có một đoạn đối thoại giữa Gustav và Nora, cô con gái lớn của ông. Gustav nói, “hai con là điều quan trọng nhất trong cuộc đời của bố”. Nora đáp lại, “vậy bố ở đâu khi chúng con lớn lên?”
Renate Reinsve – nữ diễn viên từng tỏa sáng trong bộ phim trước của Joachim Trier là The Worst Person in the World (cô thắng giải Nữ diễn viên xuất sắc tại LHP Cannes) – một lần nữa chinh phục giới hàn lâm trong vai Nora trong Sentimental Value. Nora là một nữ diễn viên sân khấu đầy nhạy cảm và tổn thương với những kí ức trong gia đình mình. Điều đó khiến cô luôn khép lòng với hạnh phúc riêng tư và kiên quyết từ chối vai diễn lớn mà Gustav viết riêng cho cô. Điều xuất sắc ở Renate giúp cô nhận được đề cử Oscar cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất là nhờ màn trình diễn vô cùng tiết chế và chống lại những biểu cảm cảm xúc thông thường. Cô diễn sự phức tạp của nội tâm nhân vật đầy tổn thương bằng lối diễn như giấu hết cảm xúc vào trong. Cô không bày tỏ nỗi đau, mà diễn sự quen thuộc với nỗi đau – thứ nguy hiểm hơn rất nhiều.
Inga Ibsdotter Lilleaas – một phát hiện tinh tế khác của Joachim Trier – đóng vai cô em gái Agnes cũng xuất sắc không kém khi phơi bày cho khán giả thấy được một tấm gương khác của tổn thương. Agnes không nhạy cảm và cô độc như chị gái mình. Cô lập gia đình, có con và có một công việc nghiên cứu bình thường, nhưng bên trong cô vẫn có những tổn thương chưa được chữa lành. Agnes như một người đã chọn thích nghi thay vì đối đầu. Nhân vật này không ít đau hơn chị mình, chỉ là đau theo cách im lặng hơn.
Và cuối cùng là Elle Fanning – nữ diễn viên trẻ của Hollywood – nhận được Oscar đầu tiên trong sự nghiệp nhờ một vai diễn như chính cô ngoài đời. Elle Fanning đóng vai Rachel Kemp – “nữ diễn viên xuất sắc nhất của thế hệ” tình cờ gặp đạo diễn lừng danh châu Âu Gustav trong một LHP tri ân sự nghiệp điện ảnh của ông. Rachel ngưỡng mộ và bày tỏ sự kính trọng với Gustav, còn Gustav thì nhận ra những phẩm chất của một nữ diễn viên nghiêm túc với nghề nên quyết định chọn Rachel đóng vai nhân vật nữ chính trong bộ phim quan trọng cuối đời của ông sau khi bị cô con gái lớn từ chối. Để rồi trong quá trình nhận vai, Rachel bước vào gia đình phức tạp của Gustav và cuối cùng nhận ra cô bất khả với nhân vật này. Cô là người ngoài cuộc mang tính phản chiếu và giúp mỗi thành viên trong gia đình Gustav tự nhìn lại những “giá trị tình cảm” của họ.
Elle Fanning là điểm phá vỡ nhịp Bắc Âu của phim. Cô mang đến sự hồn nhiên, tươi sáng của một ngôi sao Hollywood nhưng đầy nghiêm túc với nghề. Nhân vật của Elle nhìn mọi thứ bằng ánh mắt vừa tò mò vừa ngây thơ, nhưng càng về sau, sự ngây thơ ấy dần bị bào mòn bởi những điều mà cô không thể kết nối vì là một người ngoài cuộc với gia đình Gustav.
Bốn diễn viên của Sentimental Value đều tỏa sáng theo cách riêng của họ trong một bộ phim chính kịch đương đại, dù không cao trào kịch tính nhưng để lại những khoảng lặng rất sâu về những “giá trị tình cảm” của con người, đặc biệt là người nghệ sĩ.
Dàn diễn viên phim Sentimental Value
9 đề cử Oscar cho Sentimental Value. Một trong những phim nói tiếng nước ngoài nhận được nhiều đề cử Oscar nhất, đặc biệt là các hạng mục diễn xuất.
Elle Fanning rất xinh và rất ra phong cách của một ngôi sao Hollywood đang lên, vai diễn như chính cô ngoài đời.
Từ vai diễn nhí trong I am Sam năm nào (phiên bản nhỏ tuổi hơn của cô chị gái Dakota Fanning), giờ Elle Fanning vượt qua cô chị của mình rồi.