Lê Vĩnh Tài
Tôi nhìn mình trong gương, đôi mắt đã nói dối tôi, rằng nhà thơ chỉ là những gã hơi say và hay lên cơn ác mộng. Nhưng cũng đôi mắt, hình như đã nói sự thật. Nó cho tôi biết cánh tay màu hồng nhạt của tôi đã được thay thế bằng cánh tay của ai đó, màu xám, lắp vào cơ thể tôi bằng những con bu-lông thép. Máy bơm ô-xy và hệ thống lọc máu cho phép tôi tiếp tục thở và bài tiết. Ngay cả khi chính tôi chạm vào thân thể của tôi, giờ đây làm bằng kim loại, tôi vẫn không cảm thấy gì. Không có gì. Kim loại lạnh ngắt như xác chết làm tôi hơi sợ. Tôi ghét sự mất mát và nỗi buồn. Dây điện dùng thay thế mạch máu của tôi, nó xanh đỏ lòe loẹt nhưng không có nhịp đập để tôi biết tôi còn sống.
Tôi đã chết?
Hoặc chỉ là một phần con người của tôi đã biến mất, thay thế bằng một cỗ máy nào đó nhưng biết làm thơ?
Tôi nắm chặt các ngón tay lại với nhau, tạo thành một bàn tay bằng sắt, cảm thấy tiếng rít của kim loại chạm vào nhau trong lòng bàn tay. Tôi làm sao có thể nghe hay chạm vào sự mềm mại của mưa khi nó liếm vào ô kính cửa sổ? Có vẻ như tôi đang ở trong tù, không còn thấy được thế giới bên ngoài. Đây là những gì? Tôi sẽ như thế nào? Linh hồn của tôi bị khóa trong một nhà tù của dây nhợ, rối tung lên trong chương trình mã hóa, với một mạng lưới các sợi kim loại và những ống thép, các câu lệnh và lời nhắc.
Họ đã làm cho tôi chết, phải không?
Sự tức giận sôi sục trong tôi như chảo dầu nóng. Tôi đập vỡ gương soi mặt. “Bạn chỉ là bước tiếp theo trong quá trình tiến hóa của chúng tôi, như loài vượn ngày xưa giờ biến thành vẹt.” Họ thì thầm trong tĩnh lặng. Rồi chính họ khen tôi: “bạn đại diện cho tương lai của nhân loại.”
Tương lai nhân loại?
Tôi bật cười. Nếu vậy thì tương lai nhân loại sẽ về đâu khi tôi không còn là một con người. Tôi là một thử nghiệm. A, tôi hét lên: Đây là một phép lạ khoa học?
Phép lạ? Ừ, phải rồi.
Tôi nhìn lại mình, như mấy trò kiểm điểm đầy ra trong cuộc đời tôi. Tôi thấy các dữ liệu của tôi đã được chương trình tự động “nâng cấp”. Tôi in các dữ liệu của mình ra, phòng khi chương trình bị virus. Nó đầy đủ các chi tiết như xương của tôi cấu tạo như thế nào, tim đập ra sao, phổi sẽ thở bao nhiêu lần trong một phút. Cả tỷ lệ chất xơ khi bài tiết. Và quan trọng nhất, thần kinh của tôi phải được cài đặt trong đầu tôi, chứ nếu nhầm chỗ kiểu như trái tim không để lên đầu mà đại tràng chui lên đầu thì tôi hóa thành loài tôm giật lùi, phọt cức lung tung không còn làm chim công hay con vẹt nữa thì chết. Tôi còn đọc kỹ việc sửa đổi các cơ bắp của cơ thể, phòng khi cần có thể đánh nhau.
Tôi có thực sự còn gọi là một con người?
Nhưng sẽ như thế nào, khi mọi thứ vẫn lưu trữ trong đầu của tôi. Những cảm xúc, kỷ niệm… được pha trộn, thay thế, lộn xộn với những thứ xanh xanh đỏ đỏ nhân tạo? Làm thế nào tôi biết chắc ký ức của tôi là của tôi? Người ta quét qua não tôi hai tỷ bài thơ trong một giây, làm các ban giám khảo thơ trên đời này phải tự giải tán, mặc dù họ vẫn còn muốn làm màu và kiếm ăn.
“Đó là tấm gương soi cho bạn, đẫm máu và khá đắt tiền,” họ nói với tôi, ra vẻ đau khổ. Lời nói của tôi giờ đã thành một thứ âm thanh được lưu và phát lại tự động. Ví dụ như khi tức giận, khi vui sướng, khi rên rỉ… nó đã được chỉnh theo cường độ của dòng điện có ổn áp. Tôi thử gào lên, nhưng không được. Tôi thử khóc, hình như tôi vẫn có thể khóc được. Họ giải thích chương trình vẫn cho phép khóc, phòng khi tôi đói quá. Đó là âm thanh báo cho họ biết tình trạng không ổn của tôi. Thế là tôi khóc ngon lành. Tôi hỏi họ: “tại sao các anh lại phá vỡ tôi?”
“Bạn có chết mất xác cũng không sao, nói gì phá vỡ hay bóp méo vo tròn. Chúng tôi còn tạo ra nhà ngoại cảm, nhà sư, nhà giáo… suốt ngày như múa rối chạy bằng pin và tạo drama, nói gì đến mấy thằng làm thơ vô tích sự như bạn.” Họ mỉm cười.
“Chàng đừng nghĩ đó là tai nạn. Em không thấy có gì thay đổi,” vợ tôi nói với tôi. “Chàng vẫn là con người. Dù chàng là ai, chàng cũng cần ngủ với em và phụ với em nuôi con.”
Tôi, được nàng định nghĩa và được mọi người công nhận như tập hợp các cơ quan của cơ thể, như một bài giải phẫu mà sinh viên năm thứ nhất đã thuộc lòng. Nhưng có điều các em sinh viên không biết là tôi có thể được lắp pin và thay pin mới, tùy khi nào họ muốn. Sợ nhất là mỗi khi tôi khóc vì buồn, họ tưởng tôi đói lại thay pin như kiểu người ta nhét bánh đúc cho vịt, càng làm cổ họng tôi nghẹn ngào. Không sao, họ giải thích, bạn chỉ cần nuốt ít nước lã, đó là thứ rất rẻ nên chúng tôi luôn miễn phí.
Sự trớ trêu của trí tuệ nhân tạo lại giúp cho tôi làm thơ khá nhanh. Tôi viết về những quả đồi trọc bằng cánh rừng thơ mộng, những dòng sông cạn kiệt thành thủy điện ấm nóng, những đứa bé đi mẫu giáo bị nhúng đầu vào thùng nước vẫn cười. Có khi tôi còn viết những bài thơ định nghĩa về một con người, cao thượng dũng cảm trí tuệ nhân văn thông minh có râu đầu trọc yêu nước đảo ơi đất ơi nước ơi anh ơi… gì tôi cũng vẽ ra đủ hết. Đến lúc này vợ tôi bắt đầu sợ, nàng nghĩ miếng ăn có gì đâu mà tôi phát điên như vậy, cứ tự tạo ra huyền thoại hay tôn giáo làm gì, lỡ phạm húy thì chết, lấy ai phụ nàng nuôi con. Tôi còn thích ví thơ của mấy ông bà nhà thơ cùng xóm với tôi “y như thơ Nobel’, vì đọc vào thơ ấy thấy lạnh buốt hay sôi bỏng, nhức xương hay chỏng gọng, chỏng mông còn quá hơn gái đứng đường. Vợ tôi khóc và nàng xin họ đo lại chỉ số IQ cho tôi. Nhưng họ cười, vì họ biết thừa sức mạnh của người máy do họ tạo ra.
Người máy, vợ tôi khóc, chàng là gã ăn mày thì có.
Nhưng dĩ nhiên tôi từ chối tước vị đó. Nó không nằm trong danh hiệu thi đua khen thưởng hàng năm người ta vẫn bình bầu và xét cho tôi. Bằng khen giấy khen của tôi nhiều đến mức vợ tôi phải treo lên phòng tắm mới đủ chỗ.
Một lần tôi chở vợ tôi về nhà ngoại ăn giỗ. Tôi bị một gã tâm thần tông xe vào tôi. Vụ tai nạn làm tôi biết chắc gã là tâm thần, vì chẳng ai dại gì dính vào người máy như tôi. Nhưng vụ tai nạn làm tôi biết đau trở lại, thậm chí trong đau đớn tôi cảm thấy hình như trí nhớ bị giảm. Cảm giác đau đốt cháy tôi như axit ăn mòn kim loại. Hoá ra cú va chạm làm não tôi hoạt động trở lại. Vì bọn họ lập tức đi tìm tôi khi thấy mất tín hiệu. Nhưng lúc này tôi đã hoá thành con người, và họ phải tìm kiếm một con người, không phải một khối kim loại dây nhợ xanh đỏ. Tôi lúc này là một khối thịt đã bị mất hai cánh tay, một chân và một nửa khuôn mặt. Tôi muốn chết. Nhưng vợ tôi nói tôi vẫn có thể sống. Ngày xưa ba của nàng vướng mìn, xuất viện cơ thể chỉ còn như vậy nhưng vẫn sống, và đẻ ra nàng. Đó là một phép lạ, nàng nói có lẽ là do sự hài hước của Tạo Hóa.
Nàng cười: chàng biết không, đôi khi Phật, Chúa bây giờ cũng chỉ là câu chuyện hài hước.
Không còn là khối kim loại nên cơ thể tôi bắt đầu bốc mùi, tôi vào phòng tắm. Một nửa còn lại của cơ thể tôi là thịt da nên vẫn cảm thấy cái lạnh khi vòi sen chảy xuống. Tôi thử nhổ nước miếng. Thành công. Tôi đái. Thành công. Nhìn xung quanh, tôi thấy vô số người đang ngồi trên vỉa hè ẩm ướt và bẩn thỉu. Có xác chuột chết. Mọi người đang nói về những con đường sau khi giải tỏa, nói về ly trà đá vỉa hè ở đây giá bằng 2 ký thóc ở quê. Có lẽ khi không còn nhận được sự hỗ trợ về âm thanh của máy, tôi lại nghe thấy tiếng la, tiếng kêu, tiếng thủ thỉ thù thì… Tôi lắng nghe mọi người nói chuyện. Tôi nghe tiếng quát tháo của một ông nào đó khi ông muốn bẻ tay một người đang ngồi ngơ ngác ở vỉa hè. Không còn hỗ trợ về ánh sáng, tôi nhìn thấy ông đội cái mũ rất lạ, nhìn như đầu của ông có hai cái sừng, vui và lạ mắt. Một con chó có lẽ nó đói, sủa cả vào giấc mơ. Có hai người có hình dạng như con thỏ đang nhấp nhô trong căn nhà phía bên kia đường. Hình như họ hơi mệt và le lưỡi thở. Tôi nhìn, nghe và đoán ra tất cả. Tôi còn biết khi ông có sừng dắt người ta về, ông còn kêu người ta viết đơn xin tự tử nữa. Nhiều thứ tôi chưa bao giờ nghe nên tôi thấy rất hay.
Tai nạn thật khủng khiếp, nhưng chàng còn sống, vợ tôi nói. Rồi nàng dừng lại, như thể nàng cũng cần một hơi thở tự nhiên bằng phổi của chính nàng.
Không tồn tại. Tôi kêu lên, tại sao họ cứ thích mọi thứ không tồn tại như vậy nhỉ? Cả tiếng chó sủa và giấc mơ? Nhấp nhô và thở? Mưa hay vợ tôi khóc? Tôi không biết, nhưng tôi cảm thấy những giọt nước trôi trên thịt da tôi. Tôi thử búng ngón tay của mình. Nó kêu lên những tiếng lóc chóc. Những giọt nước mắt trượt xuống mỏng manh và nhẹ, ấm nóng lăn qua ngón tay tôi, nó đang tách phần kim loại từ thịt da tôi, như bây giờ tôi mới biết cách tách đôi nàng.
Vợ tôi nói: Họ có thể, nhưng em biết chàng sẽ không bao giờ…