Hoàng H?c Lâu qua ?ôi m?t Thanh Tâm Tuy?n

T Th?m Huy

Trong l?i pht-bi?u hm tang-l? thi-s? T Thy Yn, ti c k? cu chuy?n l trong m?t l?n ng?i u?ng tr t?i hng hin n?i v??n sau nh ng, nhn ?ang ni chuy?n v? ???ng-thi, T tin-sinh b?o l theo ng th bi Hong H?c Lu c?a Thi Hi?u l bi th? hay nh?t t? x?a ??n gi?, v t? lu ng v?n c -??nh s? vi?t v? bi th? ?y, v? ci s? tnh u-u?t c?a tr?i-??t, c?a dng th?i-gian d?ng-d?c. ng c?ng ? k? v?i ti l Thanh Tm Tuy?n c d?ch Hong H?c Lu, ng c ???c Thanh Tm Tuy?n ??c cho nghe, r?t hay, nh?ng ti?c l ng khng cn nh?.

M?t vi b?n v?n sau ??y c vi?t th? h?i ti v? m?u ??i-tho?i ny, v t? v? nghi-ng? v? m?c xc-th?c c?a cu chuy?n. C ng??i nu l-lu?n r?ng nh?c-s? Cung Ti?n thn v?i Thanh Tm Tuy?n d??ng ?y, th khng l? no khi Cung Ti?n ph? nh?c Hong H?c Lu l?i khng dng b?n d?ch c?a Thanh Tm Tuy?n, n?u b?n d?ch ?y l c th?t, m l?i dng b?n d?ch c?a V? Hong Ch??ng. Th?t ra gi?a V? Qun v Cung nh?c-s? c?ng c m?i giao tnh th?y tr t? nh?ng n?m Cung Ti?n theo h?c ? Chu V?n An, v trong lng nh?c-s? Cung Ti?n ? t? lu v?n mu?n ph? nh?c m?t bi th? c?a V? Hong Ch??ng. Nh?ng ?i?u ?y v?n khng ?? ?? xa ?i m?i nghi-ng? v? s? c m?t c?a b?n d?ch Hong H?c Lu c?a Thanh Tm Tuy?n. Ti khng tin l anh T Thy Yn ? nh? l?m khi k? ti nghe chuy?n ?y, v ti c?ng khng tin l mnh nh? l?m chuy?n anh k?.

K?p may, m?t th?i-gian ng?n sau khi anh T Thy Yn m?t th thi-s? Nguy?n Thanh Chu t? Arizona gh th?m ch? Hu?nh Di?u Bch v cc chu. ???c bi?t qua l?i k? c?a ch? Bch l anh Nguy?n Thanh Chu v?n tr??c l b?n t cng anh T Thy Yn, v l ng??i sau khi ra t tr??c anh Yn, ? chp l?i nhi?u bi th? T Thy Yn lm trong t m anh thu?c lng, nn ti mang chuy?n Hong H?c Lu ra h?i anh Chu. Anh xc-nh?n chuy?n ?y ?ng, chnh anh c?ng ? ???c nghe Thanh Tm Tuy?n ??c cho nghe, v c?ng ? nh?n ???c b?n chp tay t? d?ch-gi?. R?i anh m? ?i?n-tho?i, l?c ngay ra bi th? v ??c cho ti nghe t?i ch?. Ha ra anh Nguy?n Thanh Chu khng nh?ng ch? c bi Hong H?c Lu m cn c nhi?u bi khc m Thanh Tm Tuy?n ? d?ch t? th? c?a Shakespeare, Dickinson, Prevert, v.v., tr??c c?ng nh? sau 1975. V h?n th? n?a, anh l?i cn c m?t b? s?u-t?p ??-s? g?m th? c?a nhi?u ng??i khc n?a nh? T? T?, Nguy?n Quang Hi?n, v.v. m anh thu-gp t? cc t? t?p-ch nh? Sng T?o, V?n, Kh?i Hnh…

Bi Hong H?c Lu c?a Thi Hi?u th?t c s?c thu-ht khc th??ng. Kh m ??m cho h?t cc b?n d?ch sang cc ngn-ng? khc nhau. Ring cho gi?i ??c-gi? ng??i Vi?t khng thi c?ng ? c hng tr?m b?n d?ch. Nh?ng ng??i say ??m bi th? ?y m d?c tm d?ch n sang ti?ng Vi?t th thu?c ?? m?i th?-h?, t? nh?ng lo tr??ng nh? Tr?n Tr?ng Kim, T?n ?, ??n cc t?ng l?p thu?c cc th?-h? sau nh? V? Hong Ch??ng, Kh??ng H?u D?ng, t? nh?ng b?c tc-nho ??n nh?ng v? tn-h?c. Trong bi vi?t tr??c ti ? ni v? m?i giao tnh gi?a ti v?i Hong H?c Lu, v v?i b?n d?ch c?a V? Hong Ch??ng. Ti ? cao h?ng m tuyn b? l b?n d?ch c?a V? Qun cn hay h?n c? nguyn tc, m nguyn tc th ? hay tt v?i. Ci ngh? c ph?n h?ng say kh ti?t b?n ch?c n?m tr??c ?y nay ? b? lung lay sau khi ti ??c b?n d?ch c?a Thanh Tm Tuy?n. ng ? cho ti th?y m?t khun m?t khc c?a Hong H?c Lu. M?t khun m?t r?t Thi Hi?u, khng gi?ng nh? nh?ng khun m?t hi?n ra ? nh?ng b?n d?ch khc, c?a nh?ng ng??i khc. Thanh Tm Tuy?n ? nh?c l?i cho ti m?t khun m?t mnh v?n t?ng thn thi?t, nh?ng ? ?? lui d?n vo xao lng v b? m?t giai nhn khc h?p m?t h?n. Ci khun m?t c lc khng ???c s?ng-i ?y l?i v?n l m?t dung-nhan ??y c tnh, r?t gc c?nh. Khun m?t ?y ??p m?t cch ring bi?t, ??p ??n ngoi quy-lu?t c?a ci ??p. Thi Hi?u khng nh?ng ? ph lu?t th?t ngn ? cu 3 v?i 7 thanh tr?c lin ti?p, m cn ? nhi?u ch? khc trong 4 cu ??u c?a bi th?. Ph c? nim, l?n lu?t, l?n ??i. Ph?i ??n 4 cu sau Thi Hi?u m?i d?n d?t n ngoan ngon tr? v? v?i lu?t th?. V th? nn khi V? Hong Ch??ng phng ngi bt ti hoa c?a ng m ??a n v? cung b?c c?-?i?n c?a lu?t-thi, ban cho n ci dung nhan khu-cc, ci di?n-m?o ??n l l?ch-s?, ci phong-v?n ??n l thanh-tn, quy?n-r?, th ta ??n l si-m, ?? ?i con m?t c?a mnh sa vo ??y m qun m?t ci nhan-s?c, ci ki?u-cch s?c-s?o, l?-l?m c?a ng??i ph?-n? m?c qu?n khng cng mu v?i o, l?i c ci mi tc khng b?ng-b?nh l??n sng, c vnh mi, vi?n m?t khng ??m mu son ph?n. Ti qu? ? ph?m vo ci t?i b? m-say, li cu?n vo ci v? kiu-sa, l?ng l?y m V? HongCh??ng ? v? ra.

M khng t ng??i ? ph?m vo ci m-say ?y. Nh bin-kh?o Nguy?n Qu?ng Tun trong t?p Th? ???ng T?n ?, trang 44, c?ng ? t? ln ti?ng v? ci b?t ton c?a Hong H?c Lu. ng vi?t: Bi th? ny Nghim V? trong sch Th??ng Lang Thi Tho?i suy tn l bi hay nh?t ??i ???ng nh?ng ta th?y v? b?ng tr?c c?ng nh? ??i ng?u ??u khng ?ng s? quy ??nh c?a th? lu?t. Nh Hn-Nm Nguy?n Qu?ng Tun c l? v yu m?n ci nhan-s?c ?y nn ng ? tm cch nng ln m?t v?t o, ci l?i m?t ci khuy, vn l?i m?t v?t tc, hng cho nng th?t t?-ch?nh v?i lu?t-thi:

Ng??i x?a c??i h?c ? xa bay

Hong H?c l?u khng v?n ch?n ny

My tr?ng ngn n?m l? l?ng mi

H?c vng m?t t?ch khu?t trng ngay

Hn D??ng sng t?nh cy ph s?c

Anh V? c?n xa c? m?c dy

Chi?u mu?n qu nh ?u khu?t bng?

Trn sng khi sng g?i bu?n thay

B?n d?ch c?a Nguy?n Qu?ng Tun l m?t b?n d?ch hay, tr?n v?n v?i lu?t thi. B?n d?ch ?y ??p, nh?ng n khng ph?i l ci nhan s?c lm ng??i ta m ??m.

Cho ??n khi Thanh Tm Tuy?n nh?p cu?c. ng nh?p h?n vo nguyn-tc, u-y?m c? nh?ng ch? sai nim th?t lu?t. Ph lu?t th r?t d? lm, v r?t d? d?. Nhi?u ng??i ? lm. Hay, d? ?? c?. Nh?ng ng ti?n s? Thi H?o khi ng ?y ph lu?t th th?n-di?u m-?i?u. Ngay cu ??u ? ??o b?ng l?c tr?c. N d?n ???ng cho cc cu sau ?? ?i theo n m b??c vo m?t cung b?c khc l?.

Tch nhn d? th?a hong h?c kh?

Th? ??a khng d? Hong H?c lu.

Xin ??c to ln. Xem n khc ra sao v?i nh?ng cu th? lu?t c?a B Huy?n, c?a Nguy?n Khuy?n? (T?o ha gy chi cu?c h tr??ng/ hay Ao thu l?nh l?o n??c trong veo). ??c r?i l?i nn ??c l?i ?i ba l?n, cho ci cung ?i?u c?a n th?m vo ??u, r?i hy ??c ti?p:

Tch nhn d? th?a Hong H?c kh?

Th? ??a khng d? Hong H?c lu

Hong h?c nh?t kh? b?t ph?c ph?n

B?ch vn thin t?i khng du du.

Ba cu ??u l 3 l?n hong h?c. Th? th?t ngn v?n v?n ch? c 7 x 8 = 56 ch? cho 56 ch?. M?i m?t ch? qu nh? vng, khng nn ph ph?m. Th??ng th ng??i ta trnh c? vi?c dng m?t ch? 2 l?n trong m?t bi th?, cho nh? th? l v?ng. V ??t ?y qu l?m. Th? m 6 c?a 56 ch? ?y ? b? hong h?c, hong h?c, l?i hong h?c chi?m l?y. T?o nn ci kh-th? oai-nghi l?m-li?t cho hong h?c. V hai ch? ly du du, nh? ra ph?i l ??i-ng?u cho hai ch? ph?c ph?n ? trn, nh?ng chng l?i khng ch?u lm ?i?u ?y m?t cch nghim-ch?nh, m c? du du nh? m?t t? kp, c? nh? thch-th?c v?i ph?c ph?n, c? nh?-nhng, l?-l?ng, d?n ???ng cho 4 cu cu?i c?a bi th? m ??a chng tr? v? n?m nhu thu?n v?i lu?t thi, v?i nim, ??i, lu?t.

Tnh xuyn l?ch l?ch Hn D??ng th?

Ph??ng th?o th th Anh V? chu

Nh?t m? h??ng quan h x? th?

Yn ba giang th??ng s? nhn s?u

D??i ?y l nguyn v?n b?n d?ch Hong H?c Lu c?a Thanh Tm Tuy?n m ti nh?n ???c t? thi s? Nguy?n Thanh Chu, km theo m?y l?i c?m-khi c?a d?ch-gi?: M?i th? h? c?n c m?t b?n d?ch cho mnh ( c?a E. Pound)

Ng??i x?a rong chim h?c ?i khu?t

??t c? ?? tr? l?u v?ng khng

Hong h?c thu? bi?t ri tuy?t d?ng

My nghn ki?p tr?ng mi bng lng

T?nh quang cy b?n lung linh n?ng

Xanh ngt c? ??ng thim thi?p hoang

X? mu?n lng qu n?i no nh??

M?t sng khi quy?n bu?n l? lng.

B?n d?ch ny c nhi?u ch? th-v?. Cu ??u c?ng ph lu?t b?ng tr?c. Hai ch? th? hai v th? t? ??u l thanh b?ng, m lu?t v?n khng cho php, ?? m? ???ng cho thanh tr?c ? cu?i cu. Ng??i x?a rong chim h?c ?i khu?t. Gi?ng h?t m ?i?u c?a Tch nhn d? th?a hong h?c kh? trong nguyn tc. Cu 3 c?ng th?, c?ng theo st m ?i?u nguyn tc, c?ng dng b?y thanh tr?c lin ti?p, Hong h?c thu? bi?t ri tuy?t d?ng. Tuy?t d?ng so v?i ph?c ph?n th th?t ti tnh v? m?i m?t. Cu 4: My nghn ki?p tr?ng mi bng lng, hai ch? bng lng ? cu?i cu c?ng ti tnh khng km. N c?ng du du nh? ?ang lng bng trn ci tr?i nghn ??i my tr?ng, n th?n-nhin tr??c ci s? tnh u-u?t c?a thn-ph?n con ng??i ? m?t cnh h?c t? thu? m?t ?i l tuy?t d?ng, l b?t ph?c ph?n, ?ang b? v? tm cch tr? v? thin ???ng ? m m?t. Cc ch? t?nh-quang v lung-linh ? cu T?nh-quang cy b?n lung-linh n?ng ?? d?ch cc ch? tnh xuyn v l?ch l?ch th?t hay. T?nh v quang nh? hai ch? tch bi?t th trong cc b?n d?ch khc ? th?y dng. Nh?ng t?nhquang nh? m?t t?nh t? kp th l m?t sng t?o m?i c?a Thanh Tm Tuy?n. N v?a g?i ln ???c ci khng kh trong sng sau c?n m?a, v?a lm hnh ?nh cc cy xa xa trn b?n sng hi?n ln cng r rng, cng l?ch l?ch, lung linh trong n?ng. Cc ch? th th trong nguyn tc c ngh?a l um tm, l r?m r?p, nh?ng ? hai ch? ?y, n?u thay b? th?o ? trn ??u b?ng b? th?y hay b? tm ? bn hng th l?i c ngh?a l th l??ng, rt m??t. ?a s? b?n d?ch ??u hi?u theo ngh?a v?i b? th?o l t??i t?t, um tm. Nh?ng GS Nguy?n ??c Hi?n v ti cng nghe th?y trong ph??ng th?o th th ci ch?t bu?n hiu, qu?nh qu? c?a ci ?m c? ?ang n?m im, l?ng ng?t, nh? ti ? vi?t trong b?n d?ch c?a ti, hay l th ng?m ngi nh? trong b?n d?ch c?a GS Hi?n. Th? nh?ng hai ch? thim thi?p c?a Thanh Tm Tuy?n trong Xanh ngt c? ??ng thim-thi?p hoang th theo ti v?a ni ln ???c ci s? tnh l?ng l? xanh um m l?i gi? ???c ci m th th c?a Thi Hi?u. ??n l giu t?-li?u. Trong hai cu cu?i c?a b?n d?ch X? mu?n lng qu n?i no nh?? M?t sng khi quy?n bu?n l? lng, ti ??c bi?t thch hai ch? m?t sng h?n ? cc b?n d?ch khc. M?t sng l m?t c?m t? hnh t??ng, l b?c tranh n?i, lm ng??i ??c nhn th?y c?nh khi sng quy?n bay tr??c m?t. Nhi?u b?n d?ch ? theo hai ch? giang th??ng c?a nguyn tc m d?ch l trn sng, nh? trong cu Trn sng khi sng cho bu?n lng ai (T?n ?), hay Trn sng khi sng g?i bu?n thay (Nguy?n Qu?ng Tun). Trn sng l c?m t? ch? s? vi?c, ?? k? chuy?n, khc v?i m?t sng l g?i hnh, l t? c?nh. Vi?c dng hai ch? ?y cho th?y Thanh Tm Tuy?n ? nh?p vo ton c?nh bi th?, m khng d?a theo cu ch?.

Nh?ng l?i phn tch trn ?y ch?ng ??ng ??ng m ph?i ni ra. C? nh? l ch? s?i tc ra lm hai lm b?n. Th?t ch? ph gi?y, ph m?c. N?u c ?i?u g ti mong ??c ?? l?i v?i qu v? qua bi vi?t ny th ? l xin qun h?t nh?ng l?i ?y, m t?t h?n h?t, th v? h?n h?t l ??c l?i nguyn tc, r?i ??c l?i b?n d?ch c?a Thanh Tm Tuy?n, c?a V? Hong Ch??ng. Tr??c h?t nn thu?c lng nguyn tc. Khng d? l?m ?u, v m ?i?u c?a n khng quen thu?c nh? ta v?n t?ng thu?c th? B Huy?n, th? Xun H??ng. Nh?ng thu?c n r?i, nh? ti tin l Thanh Tm Tuy?n ? thu?c, th s? th?y ???c b?n d?ch c?a Thanh Tm Tuy?n hay ??n ch?ng no. ng ? khng ch? c?m nh?n t?ng m?i con ch? qua ngh?a c?a n, m s? n?n chng t?ng con ch? m?t. Con m?t c?a ng ? soi th?u m?t th?y h??ng c?a chng ? ??ng sau.

Ni v? con m?t th nhn ?y, v c?ng nhn ngy gi? ng, ti xin k? h?u qu v? m?t cu chuy?n nh?: t lu sau khi v??t thot ??n ??t M? cch nay 45 n?m, nh v?n Mai Th?o t? qu?n Cam c gh Houston theo l?i m?i c?a thi-s? Hong Ng?c ?n. D?p ?y ti c h?i th?m ng v? Thanh Tm Tuy?n, h?i ng c ???c tin t?c g khng. ng tr?m ngm m?t lc, l?ng yn nh? ?ang nhn vo ?i?u g ??ng tr??c, v thay v tr? l?i cu h?i c?a ti, Mai Th?o ni: Thanh Tm Tuy?n c ?i m?t r?t sng. R?i thi, khng ni g thm. Nh?ng cng sau ny ti cng c?m th?y ?i?u ?y, cng th?y r h?n ?i m?t sng c?a Thanh Tm Tuy?n, d l ti ch?a m?t l?n g?p m?t. ?i m?t m ti tin l Mai Th?o ? tr?m-ngm h?i-t??ng lc ?y.

Bi d?ch Hong H?c Lu c?a Thanh Tm Tuy?n ??t c?nh b?n d?ch c?a V? Hong Ch??ng l?i cng lm chng ta yu m?n c? hai b?n d?ch ?y thm. ?ng nh? V? Hong Ch??ng ? th??ng ni, ng khng d?ch th?, ng chuy?n ng?. Bi d?ch Hong H?c Lu c?a V? Hong Ch??ng l th? c?a V? Hong Ch??ng. N tuy r?t st v?i bng dng c?a nguyn tc nh?ng n mang ci th?n khc. N ??p m?t cch trang tr?ng, qu phi. B?n Thanh Tm Tuy?n d?ch th khc. N r?t trung th?c v?i ci th?n c?a Thi Hi?u. N ??p m?t cch ? trt b? xim-o. Ni theo ki?u Bi Ging n cho ta th?y mnh m?y ng??i con gi ?y bu?n vui ra sao. N gip ta th?y r v yu m?n nguyn-tc h?n. Ti xin rt l?i l?i ni m?y ch?c n?m tr??c l b?n c?a V? Qun hay h?n nguyn tc. C? hai ??u hay tt v?i. M?i hay m?i cch, m?i ??p m?i ki?u. C? b?n d?ch c?a T?n ? n?a. Ti ? nhn b?n d?ch c?a T?n ? m?t cch khng thi?n-c?m v ci phong-cch m?m m?i c?a n khc nhi?u v?i nguyn-tc. Thanh Tm Tuy?n ? gip ti d? dng nh?n l?y bn d?ch c?a T?n ?. N?u ta t?m qun ?i nguyn-tc, n?u ta khng nhn bi th? c?a T?n ? nh? m?t bi th? d?ch m nh? m?t bi th? sng-tc. N?u ta ??ng b?t n ph?i trung-th?c, ph?i ph?n-nh th?t ?ng di?n-m?o c?a nguyn-tc, th bi th? ?y t? n th?t hay l?m, hay nh? nh?ng bi ca-dao hay nh?t c?a chng ta. M ci bin-gi?i gi?a th? d?ch v sng tc, ci bin-gi?i ?y v?n mng lung nh? yn ba giang th??ng. T?n ? tuy ? di?n l?i ci c s?n trong th? Thi Hi?u, nh?ng v?n ?ng m?t vai tr r?t th? y?u trong th?. Bi Ging ch?ng t?ng ni l t?t c? nh?ng bi th? ng lm ??u l d?ch th? c?a Nguy?n Du, H? Dz?nh, c?a L?a Thing Huy C?n ??y sao?

V nh? th?, nh? nhi?u qu v?, ti ngy cng yu m?n, g?n g?i v?i Thanh Tm Tuy?n h?n.

Comments are closed.