Lê Học Lãnh Vân
EQ, CHỈ SỐ CẢM XÚC
Năm 1407, Hồ Quý Ly thua trận trước quân Minh, bị bắt giải về Tàu.
Kể từ Ngô Quyền dựng lại nền độc lập, người Việt nhiều lần đánh bại quân Tàu sang xâm chiếm. Các chiến thắng oai hùng thời Lý chống quân Tống, thời Trần chống quân Nguyên càng nung đúc ý chí tự chủ và tinh thần chống xâm lăng của người Việt.
Hồ Quý Ly xuất thân đại thần, không thuộc hoàng tộc mà bước được lên ngôi cao, nắm đại quyền, cho thấy tài năng của ông. Các cải cách về mặt hành chánh và tổ chức cũng cho thấy tầm nhìn xa và hoài bão cao của nhân vật này! Ông cũng có thời gian không ngắn xây thành lũy, sản xuất khí cụ, chỉnh đốn quân binh chuẩn bị kháng giặc. Vậy mà nước Đại Ngu của ông (tức Đại Việt trước kia) thua trận tan nát!
Khi người Việt đuổi được giặc Minh đi, Nguyễn Trãi tóm tắt nguyên nhân nhà Hồ thất bại khiến người Việt mất nước như sau:
“Vì họ Hồ chính sự phiền hà
Để trong nước nhân dân oán hận” (Bình Ngô đại cáo, bản dịch Trần Trọng Kim)
Hai câu trên nói quá rõ ràng rằng việc trị quốc của nhà Hồ không hiệu quả, đem lại sự phiền hà cho dân chúng khiến họ oán hận! Khi lòng dân không đi cùng ý của nhà chức trách, tai họa có thể xảy ra cho quốc gia.
Các kiến thức quản trị hôm nay có thể giúp soi sáng những gì được ghi chép lại của cha ông?
Chính sự là việc cai trị, điều hành đất nước, triều đại. Hiểu ngắn gọn theo quan điểm hiện nay là quản trị quốc gia.
Việc quản trị có hai khía cạnh là khoa học và nghệ thuật. Khía cạnh khoa học gồm cấu trúc, công cụ, quy trình, các lý thuyết, phương pháp, số liệu, đo lường… mà chúng ta không đề cập ở đây. Khía cạnh nghệ thuật liên quan tới con người như bản năng, tình cảm, năng lực sáng tạo, đánh giá… cần nhiều chỉ số cảm xúc (EQ) thay vì chỉ số thông minh (IQ).
Bài viết này không nghi ngờ tham vọng, quyết tâm xây dựng Việt Nam giàu mạnh của giới lãnh đạo cao cấp nhất.
Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đã và đang chuẩn bị giải tỏa những khu vực rộng lớn. Việc này được cho rằng để xây mới và/hay chỉnh trang để các đại đô thị càng to đẹp! Bên dưới bề mặt to đẹp được dự đoán ấy, có bao nhiêu phận người, phận gia đình chịu nhiều thiệt thòi? Lòng người nói chung có thuận không? Điều này nên được nghiên cứu, ít nhất qua thăm dò dư luận, khảo sát khoa học, công tâm và minh bạch. Sau đó, nếu được sẽ thảo luận trên truyền thông thì dễ khiến xã hội đồng thuận. Nên thuyết phục chứ không nên áp đặt! Đây là điều cần chỉ số cảm xúc cao để được lòng dân ủng hộ.
Việc “sắp xếp lại giang san” năm ngoái cũng vậy, chính là tái cấu trúc quốc gia cho thích hợp với cơ chế điều hành mới nhắm vào mục tiêu cất cánh. Theo như các tuyên bố, việc làm với mục tiêu ấy quả tốt đẹp. Tuy nhiên, cùng với giang san được sắp xếp, bao nhiêu phiền hà gây ra cho bên trong và bên ngoài bộ máy công khi thủ phủ địa phương bị dịch chuyển? Bao nhiêu giá trị văn hóa, lịch sử có nguy cơ bị xóa trắng với sự xóa bỏ tên làng, tên vùng văn hóa? Giá trị văn hóa, lịch sử là động cơ cho sự tăng trưởng bền vững!
Ta có thể cho rằng trách nhiệm ở biện pháp tiến hành. Đã có không ít trường hợp chủ trương hợp lòng dân mà bước tiến hành làm điều ngược lại. Hệ thống hành chánh công mấy chục năm được bảo bọc khiến tinh thần và năng lực phụng sự không được mài giũa… Hệ thống ấy cần được tuyển mới, huấn luyện lại một phần không nhỏ mới có thể thực thi ý muốn phát triển của cấp cao nhất. Cái giá phải trả đó có thể tránh được hay hạ xuống thấp hơn không? Chủ trương đúng nên cần đánh giá sát năng lực của bộ máy thực thi! Cải tạo năng lực bộ máy cần thời gian, không là chuyện sáng chiều theo ý muốn.
Trên đây chỉ là hai thí dụ nhỏ để nhắc rằng cần bỏ nhiều tâm trí vào việc nâng cao chỉ số cảm xúc của giới chức trách để người dân ít phiền hà nhất. Chỉ số EQ cao giúp các chính sách, chủ trương thể hiện tính trọng dân để chuẩn bị cho đường xa tăng trưởng cao!
Ngày 18 tháng 5 năm 2026