Hà Sĩ Phu
Đảng Cộng sản Việt Nam đã phát động xây dựng chủ nghĩa xã hội ở cấp xã là cấp thấp nhất, tại sao?
Trước hết nói về thời cơ và thoái trào của tư tưởng Cộng sản.
Mỗi khi Khoa học – Kỹ thuật nổ bùng, báo hiệu một vận hội mới đối với cuộc sống nhân loại thì bao giờ cũng kèm theo là một nguy cơ, vì lúc ấy xã hội dao động rất lớn giữa tốt và xấu, giữa THIỆN và ÁC.
Sự xuất hiện của nền Văn minh “đại công nghiệp” thế kỷ 19 là một tình huống. Xuất hiện quan hệ giữa Chủ và Thợ. Tầng lớp trên của xã hội thì đón nhận thời cơ một cách hào hứng đầy hiểu biết, nhưng tầng lớp dân nghèo thì chưa thích nghi và bị thua thiệt nên coi đó là đại họa cần phải xóa bỏ. Đó là thời cơ xuất hiện Xu hướng cộng sản, muốn phá bỏ chế độ đương thời để xây dựng một Thiên đường mới mẻ. Muốn thực hiện điều ngang trái ấy phải có sự ĐỘC QUYỀN để chống lại tất cả các xu hướng khác.
Nhưng thực tế xã hội không bi đát như vậy, nền Văn minh Công nghiệp đã biết vận hành phương thức DÂN CHỦ – ĐA NGUYÊN – PHÁP TRỊ nên xã hội được ổn định và thịnh vượng. Thế là tư tưởng muốn xây Thiên đường Cộng sản đã lụi tàn. Đến năm 2026 là kết thúc chu trình tiến hóa ấy – nền Văn minh Đại công nghiệp.
Năm 2026 xuất hiện Trí tuệ nhân tạo “AI”, lại mở ra một chu trình mới của tiến hóa, lại đặt nhân loại trước một thử thách nghiêm trọng – phải chọn một trong hai con đường. Nếu biết sử dụng AI như một công cụ, một phương tiện khoa học, như trước đây biết sử dụng sách vở để hỗ trợ trong mọi công việc, thì kết quả sẽ tốt đẹp[*].
Nhưng nếu không biết sử dụng AI như một phương tiện, mà ngược lại để AI sử dụng mình, điều khiển mình thì mình biến thành kẻ nô lệ để AI điều khiển – thì cả cộng đồng chỉ như một bầy đàn dưới một bàn tay vô hình chỉ huy, lèo lái, kiểm soát, khống chế… Con người bị “số hoá” hết thì đó sẽ là CHỦ NGHĨA CỘNG SẢN KIỂU MỚI vậy!
Trong hai con đường đó, chọn con đường nào là tùy thuộc vào DÂN TRÍ. Dân trí cao thì biết sử dụng AI để phục vụ mình, mình vẫn chủ động và sáng tạo, và khi gặp nguy hiểm thì biết cùng nhau ngăn chặn. Ngược lại, dân trí thấp thì bị AI biến thành NÔ LỆ, bảo sao nghe vậy, bị kiểm soát mọi mặt và xã hội biến thành một XÃ HỘI CỘNG SẢN KIỂU MỚI trăm phần trăm!
Quả thực muốn gây dựng “Xã hội Cộng sản kiểu mới” như vậy từ cấp Xã – nơi được áp đặt mọi điều mà không thể phản biện, trôi chảy hoàn toàn mà không gặp “điểm nghẽn” gì, kể cả phản biện (nếu có) của giới luật sư – nên mới có luật “Chính quyền xã có quyền tịch thu bằng của các luật sư”!
Cách hành xử áp đặt như vậy quả thực khôn ngoan. Quyền lực chuyển về Xã là hết “điểm nghẽn” rồi – vì “điểm nghẽn” đã chuyển sang cho Dân tộc!
H.S.P. (24-5-2026)
[*] Trí tuệ nhân tạo AI thực chất cũng như một loại sách vở để tham khảo. AI là loại tài liệu tổng hợp, rất sinh động, rất nên tham khảo cho mọi công việc. Nhưng vũ khí càng tối tân thì người sử dụng càng cần có trình độ cao, và có ba điều cần nhớ:
– Như một loại sách vở, AI khêu gợi cho sự phát triển Trí tuệ chứ không phải là trí tuệ tuyệt đối, không thể ngăn cản hay bóp nghẹt sự phát triển của trí tuệ cá nhân!
– Là sản phẩm của con người, AI vẫn mang những đặc điểm hạn chế của con người, ví dụ hạn chế của tri thức của thời đại lúc ấy, và ảnh hưởng của các thế lực quyền uy đương thời về một vài vấn đề nhạy cảm.
– AI có thể tạo sản phẩm giả và làm thay con người, vì một mục đích nào đấy. Vì thế AI có thể đánh lừa, tạo những giá trị giả hoặc điều khiển thị hiếu thưởng thức, ảnh hưởng đến sự đánh giá thực chất con người hay sản phẩm.