Nguyễn Phượng
Hồi còn ở Vinh, dù lúc bấy giờ đang là người ngoại đạo nhưng tôi được Linh mục Giuse Vương Đình Ái cậy nhờ nên có mấy năm giúp giáo phận Vinh dạy cho lớp Dự bị Đại Chủng viện.
Một hôm thấy các sinh viên Dự bị xin nghỉ vì lý do Thầy Stéphane Nguyễn Khắc Dương về xứ Nghệ mấy ngày.
Nhìn vẻ mặt và giọng nói, thấy các anh ấy vô cùng kính trọng.
Sau này phần lớn mười mấy thầy trong lớp tôi tham gia giúp giáo phận bổ túc thêm về tri thức văn chương và kỹ năng lập luận đó đều vào đại chủng viện và rồi được thụ phong linh mục. Có mấy linh mục sang tận trời Tây tu nghiệp lấy bằng tiến sỹ Thần học. Thế nhưng hễ mỗi lần gặp nhau, nhắc đến Thầy Nguyễn Khắc Dương trong câu chuyện, ai ai cũng chuyển sang một tâm thế khác, đặc biệt ngưỡng mộ.
Con người đặc biệt trong mắt các thầy sinh viên Đại chủng viện Vinh đó đã đến với tôi vào đầu những năm 2000 qua tư cách người dịch cuốn Dix mille printemps (Vạn Xuân) viết về những cuộc tình bốc lửa cùng cuộc đời vô cùng mãnh liệt và phong phú của người anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi bởi nữ văn sĩ Pháp Yveline Feray do nxb Văn học hợp tác cùng Sudestasie ấn hành.
Tôi ngạc nhiên cực độ vì Thầy, một tu sĩ, suốt đời sống khổ hạnh lại có thể chuyển ngữ tuyệt vời nhiều trang vô cùng nhạy cảm viết về tình dục từ một phụ nữ đầy cá tính của Tây phương!
Khó có thể diễn giải điều gì khác ngoài sự can đảm vô song của một tâm hồn.
Thầy không chỉ là một dịch giả mà đích thực là một nghệ sỹ.
Từ đó cho đến nhiều năm sau nhất là trong quãng thời gian gần chục năm dạy học ở nước ngoài xa vợ con, người thân, có những đêm dài giá buốt ở xứ người tôi vẫn hay theo dõi các vidéo clip Thầy Dương kể chuyện.
Một người rất uyên thâm nhưng vô cùng giản dị.
Sống trong hơn một thế kỷ nhiều sóng gió khiến bao đại thụ bật gốc, nhiều giá trị đảo lộn nhưng phong thái của Thầy luôn an nhiên, bình thản.
Hơn 7- 80 năm sống xa quê nhà nhưng chỉ nói giọng quê nhà.
Thầy Stéphane Nguyễn Khắc Dương theo cảm nhận của tôi dường như khác tất cả mọi người thầy ở chỗ Thầy sở hữu một khối óc sắc sảo, một đại dương tri thức uyên bác và một trái tim tinh tế, mẫn cảm nhưng những điều Thầy nói với mọi người thường chỉ là những tâm sự, những trải nghiệm cá nhân có khi rất đỗi đời thường.
Thầy vốn xuất thân trong một gia đình Nho học danh tiếng. Thầy từng sang Pháp tu nghiệp tại Sorbonne Université de Paris chuyên ngành triết học (Philosophie) và tốt nghiệp thủ khoa. Nhưng Ơn Gọi và cả lựa chọn cá nhân đã dẫn đường Thầy trở thành tu sĩ và đạt tới sự khiêm nhường tột cùng trong lý tưởng của Thiên Chúa.
Nghĩ về Thầy thường bản thân tôi vẫn thầm xấu hổ.
Vì chữ nghĩa mình chẳng được bao lăm mà bệnh nghề nghiệp đã ngấm tận cao hoang nên lúc nào cũng ưa dạy đời, giảng giải.
Đã nhiều lần tự răn bớt lời đi mà nào có được?
Hôm qua nghe tin Thầy đã được gọi trở về Nhà Cha, chỉ biết thương tiếc và biết ơn vì trên đời này mình đã từng được học hỏi từ xa một người Thầy như thế.
Xin cúi đầu bái biệt Thầy.
Cầu chúc Thầy về quê Trời bình an đời đời bên Thiên Chúa!
Stéphane Nguyễn Khắc Dương (1925 – 2026). Chân dung Thầy chụp hồi du học ở Sorbonne Université de Paris và những ngày gần xa cõi thế.