Ái Điểu
Gió từ phía dòng sông, từ sóng nước, thong thả qua bờ bến cát, đem theo chút se lạnh của chiều tàn.
Cầu đã bắc ở phía kia lâu rồi. Đâu còn ai nhớ đến bến đò ngang ở nơi này, của thời xa xưa ấy.
Ngôi nhà nhỏ khuất sau vườn cau. Những thân cau gầy guộc giống những vệt mực đen vạch trên nền giấy xám. Chút nắng cuối ngày sáng trên vòm lá cao như tóc trắng của kiếp nhân sinh.
Và dưới vùng tóc trắng đó là mùi hương cau nhẹ nhàng, lãng đãng, khi có, khi không – tựa tiếng thở dài qua hơn nửa thế kỷ của đời cau, của đời hai người đàn bà sống nơi đây.
*
Người em đứng dựa hàng ba, nhìn ra hướng sông, nơi có con đường cát lầy. Bà đã đứng như vậy qua những buổi chiều của tuổi trẻ, qua gần trọn đời người.
Có tiếng máy, xe vang động ở khu xóm trên, sau rặng trầu cau. Có tiếng gì như tiếng búa nện từng nhát vào lòng đất, vào lòng bà.
Người em thấy hơi thở nghèn nghẹn, choáng váng. Bà tựa vào tường, hít sâu mùi hương cau, định thần lại.
Em coi cần đem theo gì nữa không? Tiếng người chị nói từ trong nhà.
Người chị cầm tấm ảnh trên nóc tủ. Ảnh chân dung một sĩ quan trẻ. Bà lấy vạt áo lau, đưa lên nhìn thật lâu, rồi đặt vào túi xách.
Người em lặng lẽ vào nhà, đặt tay lên vai chị. Hai người yên lặng. Họ cùng nghe thấy hương cau hiu hắt len vào nhà.
Người em nói: Hơn năm mươi năm rồi, có ai về đâu.
Cả hai lại yên lặng. Thời gian, ký vãng ngưng lại trong âm thanh đổ vỡ của tiếng cơ giới phá sập nhà cửa, vườn tược, từ xa vọng lại.
*
(… Hơn năm mươi năm trước, cả hai chị em có tình yêu hồn nhiên của tuổi học trò – hai người bạn trai học lớp trên.
Một người ra quân trường chưa được sáu tháng giấy báo tử đã gởi về.
Một người sau chiến tranh không trở lại. Người em chờ đợi trong suy nghĩ là người yêu của mình bị bắt cải tạo vài năm. Mười năm sau, người em vẫn đợi với hy vọng là đã trốn trại vượt biên. Cho đến bây giờ, người em vẫn tin người ấy còn sống đâu đó trên thế giới này. Vì lý do riêng, không liên lạc với người thân.
Hai chị em đi qua tuổi thanh xuân. Đi qua mấy mươi năm khốn khổ của cuộc sống. Họ lãng quên tình cảm riêng của mình để lo cho các em nhỏ, ba má không còn sức và điều kiện mưu sinh.
Họ sống nhẫn nhịn, hiền hòa, không oán trách thời cuộc. Họ không nghĩ đến những mất mát của mình.
Đời qua đi, tựa hồ hạt bụi lao đao bay trong gió rồi lặng chìm xuống vùng cát hoang sơ, vun đắp cho những cội cau này.
Khi các em đã lớn, có gia đình riêng, ba má già yếu đã qua đời; hai chị em ở lại trong ngôi nhà và vườn cau cũ. Ở lại, sống như hai chiếc bóng. Và chờ đợi.
Còn chờ đợi là còn giấc mơ. Ước mơ là gia vị đắng cay để nuốt trôi đời sống này mà…)
*
Có ai ở nhà không? Đến mua cau đây. Tiếng gọi từ ngoài cổng.
Người mua cau và ông lão đánh xe bò đi vào vườn, đứng trước thềm nhà.
Người mua cau nói: Uổng quá, còn một lứa cau phải mươi ngày nữa mới hái được.
Người em nói: Các ông cứ hái đến khi nào họ đốn ngã, ủi sập, chôn lấp hết.
Người mua cau tiếc rẻ: Con sợ không kịp. Còn nữa, còn lứa cau già đang hoa phải hơn năm tháng nữa, đúng mùa cưới mới hái được đó bà.
Ông lão đánh xe bò chất phác chửi thề: Đ. má nó! đô thị ven biển… nhà cửa lung tung, có cái cao bốn năm mươi tầng bỏ hoang cho ma ở. Giờ lại đẻ ra đô thị ven sông. Đ. má! Đây là vườn cau cuối cùng của đất này. Năm sau, lấy đâu trầu cau để cưới hỏi?
Người mua cau nói: Kệ họ ông ơi. Lo cho mình thôi.
Ông lão đánh xe bò chưa nguôi cơn tức giận: Đ. má nó. Muốn yên cũng không được. Cái xe, con bò kia để chở trầu cau trên đường cát lún này, xe cơ giới khó khăn mới vào được. Mai mốt nay phá tàn mạt vườn tược hết đi, lấy gì mà chở, mà sống?
Người mua cau nói với người chị: Bữa nay trễ rồi, con vừa thu ở vườn dưới kia, ghé đây coi thử. Sớm ngày mai con mới quay lại đây.
Người chị nói: Không có chị em tui, vẫn cứ tự tiện hái nghen.
Người mua cau lễ phép: Dạ, con đi, mai con trở lại.
Ông lão đánh xe bò, qua nhanh cơn bực tức, nói giỡn: Tui đi nghen. Hê hê! Hai bà bán cau cho thiên hạ làm đám cưới mà hai bà không thèm cho ai cưới. Chừng hai bà chịu có chồng thì lại không có trầu cau làm lễ. Hê hê!
*
Trời sẩm tối. Đám lái xe máy ủi đã nghỉ. Hôm nay có trăng, mà mây nhiều quá. Ánh trăng vàng yếu ớt, lúc có lúc không.
Hai chị em lặng yên nhìn nhau, thật lâu. Có lẽ, đã quá lâu họ chưa nhìn nhau như vậy.
Người em nói, để khỏi khóc – bà biết là nếu không nói, không làm gì đó, hai người sẽ khóc. Mà bà không muốn khóc. Như đã từng không khóc bao nhiêu năm qua. Bà nói ráo hoảnh: Mình đem theo gì hở chị?
Người chị thẫn thờ: Mình chỉ đem theo áo quần, tư trang cần thiết. Tất cả để lại thôi.
Hai chị em mình đã đành ở lại nơi đây một kiếp người. Bây giờ – cũng đành phải ra đi. Đành đoạn bị đuổi khỏi nơi trú thân.
Biết làm sao hơn, cứ để cho họ phá sập, đốn ngã, chôn vùi tất cả-tất cả quá khứ, tương lai.
Người em lặng lẽ lấy hai lá trầu, hai góc nhỏ cau, một ít vôi hồng. Bà dùng con dao nhỏ tỉ mỉ têm hai miếng trầu.
Người em đưa cho người chị, rồi nói: Chị em mình ăn miếng trầu, có thể là miếng trầu cau cuối cùng của đời mình.
Người chị nói: Em têm trầu cánh phượng khéo quá.
Hai chị em chậm rãi nhấm chút hương vị nồng cay, đắng chát.
Một lúc sau, có dòng sinh lực chảy khắp vùng ngực, thân thể hai chị em, hơi thở họ ấm, nồng nàn.
Cả hai lâng lâng không còn niềm bi luỵ .
Người chị nhìn người em nói: Em của chị đẹp thiệt, má ửng hồng, môi đỏ thắm.
Người em nói: Mắt chị dù buồn mà vẫn long lanh. Mà môi chị cũng đỏ. Đỏ tươi, giống cô nữ sinh thời nào.
Có một ít nước trầu hoen nơi khoé miệng của người chị. Như máu rướm của đời một hương thầm.
Người em cầm chiếc hộp nhỏ, hộp đựng diêm của thời xa xưa, nói với người chị: Cái hộp này cũ như hai chị em mình. Trong đó chỉ có hai que diêm khô héo.
Người chị nói: à! Buổi chiều cuối cùng, anh ấy ngồi hút thuốc ở cái bàn đó. Không biết vô tình hay có ý để lại cái hộp đựng hai que diêm. Chị giữ lại, là kỷ vật, để tưởng nhớ.
Đời que diêm chỉ cần cháy bùng lên một lần – một lần thôi là đã đủ. Hai chị em mình như hai que diêm đành đoạn héo khô, không được cháy bằng ngọn lửa của chính mình.
*
Người chị khoác cái ba lô lớn lên vai, cầm túi xách, vịn thành ghế đứng lên, nói nhẹ nhàng: mình đi, em.
Người em ngạc nhiên: Đi bây giờ? Sao chị không đợi đến sáng mai?
Người chị dứt khoát: Đi thôi em. Ngay trong đêm đen này. Sáng mai, ánh sáng làm mình thấy căn nhà, vườn cau, kỷ niệm. Mình sẽ bi luỵ vô ích.
Người em nói: Dạ. Rồi mang cái va li lên lưng. Đi theo chị ra khỏi nhà.
Theo thói quen, người em khép hai cánh cửa nhà lại.
Người chị nói: Em mở rộng ra cho gió trời, hương cau, ánh trăng đêm nay vào nhà. Bao nhiêu năm qua, chị em mình đã khoá cửa rồi. Có giữ được gì đâu em?
Người chị quay lại nhìn vườn cau, căn nhà một lúc lâu. Rồi chắp tay, lạy ba lạy.
Ánh trăng hạ tuần khi sáng khi mờ sau đám mây đen. Hai chị em như hai cây cau lén đi ra khỏi vườn.
*
Người em nói: Em cảm giác mình như phiêu du trong trời mây, sông nước. Chị có thấy vậy không?
Người chị lặng yên, bà mở khăn cột tóc. Người em làm theo.
Hai vầng tóc trắng bay bay trong ánh trăng hạ tuần huyền ảo.
Người em cười nói: Tóc dài bay trong gió.
Mây đen lại che khuất ánh trăng. Không rõ hai chị em đi trên con đường cát lầy hay đi qua sông.
Mùa này ở thượng nguồn có mưa lớn. Dòng cuồng lưu thường bất ngờ chảy xiết qua khúc sông này.