Ngự
Hộp đánh giày của anh Thuận đặt xuống vỉa hè đánh cộp, sát ngay chân ghế tôi. Anh chưa chào câu nào, đã cúi xuống lấy ngón tay gõ gõ vào mũi giày tôi.
– Lại giày vải à?
– Vâng.
– Giày vải thì anh đánh bằng gì? Đánh bằng xà phòng à?
– Thì anh cứ ngồi chơi, không đánh cũng được.
– Ngồi chơi thì ai trả tiền cho anh?
Nói thế, nhưng anh vẫn rút cái ghế đẩu gấp trong hộp ra, ngồi xuống cạnh tôi, duỗi cái chân phải ra trước mặt rồi lấy tay day day đầu gối.
– Đầu gối anh lại đau à?
– Sang thu là nó kêu. Nó báo thời tiết còn chuẩn hơn cái ti vi.
Cô Lan từ trong quầy đi ra, đặt xuống trước mặt anh một cốc trà đá. Anh chưa gọi gì cả.
– Chú Thuận uống tạm, hôm nay hết đá to rồi.
– Em cảm ơn chị. Hôm nay chị lại ghi sổ cho em nhé.
– Sổ của chú dày bằng quyển lịch treo tường rồi đấy.
Cô quay vào, cái khăn lau vẫn vắt trên vai. Anh Thuận nhìn theo, cười hở cả chiếc răng cửa sứt một góc.
– Chú ngửi thấy gì không?
– Hoa sữa ạ.
– Đấy. Cả phố này mỗi anh là không chịu được cái mùi ấy. Tối về nhức hết cả đầu.
– Người ta làm cả bài hát về hoa sữa đấy anh.
– Người làm bài hát có phải ngồi dưới gốc nó từ sáng đến tối đâu.
Tôi bật cười, suýt sặc ngụm cà phê.
– Sáng nay anh được mấy đôi?
– Hai đôi. Một đôi của ông bảo vệ ngân hàng, một đôi của anh.
– Đôi của anh thì ai trả tiền?
– Đôi của anh là đánh làm mẫu. Khách đi qua thấy giày thằng đánh giày bóng loáng, người ta mới tin.
Anh chìa chân ra cho tôi xem. Đôi giày da đen đã sờn mũi, nhưng bóng đến mức soi được cả cái biển hiệu quán.
– Bây giờ thanh niên đi giày thể thao hết, như chú đấy. Có khi anh phải chuyển sang nghề giặt giày.
– Anh mở tiệm giặt giày đi, em làm khách đầu tiên.
– Chú làm khách thì anh chết đói. Chú có mỗi đôi này, đi từ hè sang thu chưa thấy giặt lần nào.
– Em giặt rồi đấy chứ.
– Giặt bằng nước mưa à?
Anh nói xong thì cười khục khục, ngón tay dính xi đen gãi gãi sau gáy.
– Hai mươi năm ngồi phố này, anh nhớ người bằng giày.
– Nhớ người bằng giày là thế nào hả anh?
– Ông bảo vệ ngân hàng đi giày mõm vịt, gót mòn lệch về bên trái. Con bé bán vé số đi dép tổ ong, hai bên quai khác màu nhau. Còn chú thì giày vải trắng. Trắng từ hồi năm ngoái.
Tôi rụt hai bàn chân vào gầm ghế. Anh Thuận liếc xuống, gật gù ra chiều rất hài lòng.
– Thằng cháu nội anh vào lớp một rồi đấy chú ạ. Hôm qua nó gọi về khoe cô giáo khen nó viết chữ đẹp.
– Giống ông.
– Ông nó viết chữ như gà bới. Giống bà nó.
Nắng chiều lúc ấy chếch qua mái bạt, rọi thẳng xuống bàn tôi. Tôi nheo mắt, giơ bàn tay lên che ngang trán. Anh Thuận đứng dậy, với tay kéo tấm bạt xuống thêm một nấc.
– Chú ngồi lùi vào trong kia. Chỗ này nắng chiếu thẳng vào mắt.
– Em ngồi chỗ này năm năm rồi anh ạ.
– Năm năm trước chú còn đủ hai con mắt.
Cốc cà phê trong tay tôi khựng lại lưng chừng, cách miệng chừng một gang tay.
– Sao anh biết?
– Chị Lan bảo.
Tôi quay vào trong quầy. Cô Lan đứng quay lưng ra ngoài, tay đang lau một cái cốc thủy tinh. Cái cốc ấy cô lau từ nãy đến giờ, đã khô cong từ lâu.
– Cô Lan ơi!
– Cô không nghe thấy gì đâu.
Anh Thuận uống một ngụm trà, đặt cốc xuống, xoay xoay nó trên mặt bàn.
– Tuần trước anh đi qua đây mấy lượt, chân cái ghế này không thấy đôi giày vải của chú. Anh hỏi chị Lan. Chị bảo chú đi viện mắt. Mắt trái hỏng gần hết rồi, mắt phải cũng đang kém đi.
– Em mới kể với cô Lan có một lần.
– Một lần là đủ. Anh nợ chị ấy bao nhiêu cốc trà, chị ấy còn nhớ đến từng cốc.
Anh cúi xuống mở hộp đánh giày, lục lọi giữa mấy hộp xi, cái bàn chải sờn lông và mấy mảnh vải vụn, rồi lôi ra một cái túi nilon buộc túm.
– Cầm lấy.
– Cái gì đây anh?
– Kính râm. Ba mươi nghìn ở chợ Đồng Xuân. Chị Lan bảo bác sĩ dặn chú phải tránh bụi với nắng.
Tôi gỡ cái nút buộc. Bên trong là cặp kính gọng nhựa trắng, hai mắt kính to như hai cái đáy cốc, trên gọng vẫn còn dán nguyên cái tem giá.
– Kính này của phụ nữ à anh?
– Bà bán hàng bảo kính này unisex.
– Anh biết unisex là gì không?
– Không. Nhưng nghe tây tây thì chắc là tốt.
Tôi đeo thử. Phố Hà Nội tối đi một tông, hàng hoa sữa bên kia đường ngả sang màu nâu như ảnh cũ. Anh Thuận nghiêng đầu ngắm tôi một lúc.
– Trông như ca sĩ.
– Ca sĩ nào ạ?
– Ca sĩ hát đám cưới.
Tôi cười đến mức cặp kính tụt xuống tận chóp mũi. Cười xong, tôi móc ví, rút tờ năm mươi nghìn. Anh Thuận đẩy tay tôi ra. Đầu mấy ngón tay anh đen nhẻm vết xi, in lên cổ tay áo tôi một vệt mờ.
– Chú đưa tiền là anh không ngồi đây nữa.
– Thế để em trả tiền trà cho anh.
– Trà của anh chị Lan ghi sổ rồi. Chú đừng có tranh nợ của anh.
Cô Lan đi ra, nhấc cái cốc cà phê đã cạn của tôi đi, đặt vào chỗ ấy một cốc nước ấm.
– Từ hôm nay cô pha cho cháu nước ấm.
– Cô ơi, cháu ra quán uống cà phê mà.
– Quán cà phê thì cũng có nước ấm. Mắt đỏ thế kia, uống cà phê vào đêm lại thức.
– Cô kể chuyện cháu với anh Thuận đấy à?
– Ừ. Mấy hôm cháu không ra, cả cái quán này hỏi.
– Cả quán là những ai hả cô?
Cô Lan giơ bàn tay lên, gập từng ngón một.
– Chú Thuận này. Con bé sinh viên hay ngồi cắm máy tính. Thằng giao hàng ngày nào cũng đỗ xe trước cửa. Với ông cụ bàn góc. Ông ấy còn dặn cô để phần cái ghế này cho cháu, không cho ai ngồi.
– Ông ấy có biết tên cháu đâu.
– Thì cháu cũng có biết tên ông ấy đâu. Ông ấy gọi cháu là “thằng hay ngồi nheo mắt”.
– Cháu cứ tưởng cháu ngồi đây năm năm, chẳng ai để ý.
– Cháu ngồi đây năm năm, chỉ uống đen đá không đường, ngồi đúng cái ghế này, tiền thừa lúc nào cũng thả vào cái lọ thủy tinh trên quầy. Cô không để ý cháu thì để ý ai.
Tôi quay sang bàn góc. Ông cụ đội mũ nồi, đang giơ tờ báo ra xa hết cỡ cánh tay để đọc. Thấy tôi nhìn, ông hạ tờ báo xuống, nhấc chén trà lên, khẽ gật đầu một cái, rồi lại giơ tờ báo ra xa hết cỡ cánh tay.
Anh Thuận uống cạn cốc trà, đứng dậy, gập cái ghế đẩu cho vào hộp.
– Anh đi đây. Ra Hàng Bài xem có ông nào đi giày da không.
– Hôm nay anh không đánh giày cho em à?
– Giày vải đánh cái gì. Hôm nay anh ra đây đưa cái kính thôi.
Anh khoác hộp lên vai, bước xuống lòng đường, cái chân phải hơi khập khiễng. Đi được một đoạn, anh ngoái lại, chỉ tay vào mắt mình, rồi chỉ sang tôi. Tôi đẩy cặp kính từ chóp mũi lên lại cho ngay ngắn.
Sáng hôm sau, tôi lục gầm tủ, lôi ra đôi giày da ba năm nay không đụng đến. Tôi lau sạch lớp bụi trên mũi giày, xỏ vào, đeo cặp kính râm ba mươi nghìn, đi bộ ra quán.
Tôi đi ngang qua bàn góc, ông cụ đội mũ nồi hạ tờ báo xuống.
– Kính đẹp đấy.
– Cháu cảm ơn ông.
– Mỗi tội trông như ca sĩ hát đám cưới.
Ông lại giơ tờ báo ra xa hết cỡ cánh tay. Ở trong quầy, cô Lan cúi gằm xuống, hai vai rung rung.
Anh Thuận ra muộn hơn tôi một chút. Vừa đặt hộp xuống, anh đã nhìn chằm chằm vào chân tôi.
– Giày da à?
– Vâng. Anh đánh cho em.
– Giày còn mới thế này, bẩn đâu mà đánh.
– Anh cứ đánh đi. Mắt em kém, em nhìn thấy nó bẩn.
Anh Thuận nhìn đôi giày, rồi nhìn tôi, rồi lại nhìn đôi giày. Anh mở hộp xi, hà một hơi vào mũi giày, lấy ngón tay quấn mảnh vải miết đi miết lại.
– Ừ. Bẩn thật. Mắt chú kém mà nhìn chuẩn đấy.