Nguyễn Phú Yên
II. NHẠC SINH HOẠT CỘNG ĐỒNG
Ngoài các bài hát có thể hát đơn ca hoặc đồng ca, chúng ta còn có thể tìm thấy các bài ngắn gọn, dễ nhớ dễ thuộc, thường hát trong các tập thể, cộng đồng; đó là các tổ chức xã hội, tổ chức tôn giáo như Hội Thanh niên Thiện chí, Chương trình Phát triển Sinh hoạt học đường (CPS), Hội Hướng đạo Việt Nam, Thanh Sinh Công, Gia đình Phật tử, Du ca Việt Nam…
- Vui họp mặt
Những bài hát tập thể đôi khi còn kết hợp với các động tác minh họa hoặc các vũ điệu sinh động, nhiều nhất ở trong các buổi họp mặt vui chơi, các buổi cắm trại:
Anh em ta, nắm tay
Ta vui chan hòa mừng ngày gặp nhau,
Ta hát ta múa ta ca.
Vây quanh chốn này tình thương bao la.
Và muôn tiếng cười hòa vang xa.
Ô ô ô, ô ô ồ ca vang trời.
(Anh em ta)
Tập tầm vông tay không tay có
Tập tầm vó tay có tay không
Tay nào không tay nào có
Tay nào có tay nào không…
Tập tầm vông…
(Tập tầm vông)
Tôi có hai bàn tay này
Anh có hai bàn tay này
Vỗ lên anh, vỗ lên anh
Vỗ cho đều, vỗ cho đều.
Tôi có hai bàn tay này
Anh có hai bàn tay này
Vỗ cho kêu, vỗ cho kêu
Vỗ cho đều này anh em ơi.
Tang tính tang tình tang tình (2 lần),
Vỗ nhanh nhanh, vỗ nhanh nhanh
Vỗ đem nguồn vui về dân lành
Tang tính tang tình tang tình (2 lần),
Vỗ to lên, vỗ to lên
Vỗ như giục lòng ta đi lên.
(Bài hát vỗ tay)
Bốn phương trời ta về đây chung vui
Không phân chia giọng nói tiếng cười.
Cùng nắm tay ta kết tình thân ái
Trao cho nhau những lời thiết tha
Trao cho nhau những gì mến thương.
(Bốn phương họp mặt)
Cùng nhau múa chung quanh vòng
Cùng nhau múa cùng vui.
Cùng nhau múa chung quanh vòng
Vui cùng nhau múa đều.
Nắm tay nhau bắt tay nhau,
Vui cùng nhau múa vui
Bắt tay nhau nắm tay nhau,
Vui cùng vui múa đều.
(Lưu Hữu Phước, Múa vui)
Cùng quây quần ta vui vui vui
Ta hát với nhau chơi chơi chơi
Rồi lên tiếng reo cười cười cười
Làm vui thú bao người người người.
(Cùng quây quần)
Chiều nay em đi câu cá
Và đem rá theo bắt cua
Làm sao cho được kha khá
Về cho má nấu canh chua.
Ô kìa con cua, ô kìa con cua (ấy chớ la)
Đừng la lớn nó chui xuống hang
Đừng la lớn nó chui xuống hang.
(Đi câu cá)
Cái nhà là nhà của ta,
Công khó ông cha làm ra
Cháu con phải gìn giữ lấy,
Muôn năm với nước non nhà.
Xóm làng là làng của ta,
Xương máu ông cha làm ra
Chúng ta phải gìn giữ lấy,
Muôn năm với nước non nhà.
Cánh đồng đơm đầy hương hoa
Công khó ông cha làm ra
Quyết tâm ta gìn giữ lấy
Nuôi nhau chung sống một nhà.
Xóm giềng là cùng quê hương
Chung sống vui bên ruộng nương
Có nhau để cùng chung sức
Vươn lên non nước hùng cường.
Cõi đời là đời của ta
Nuôi dưỡng công lao mẹ cha
Lớn khôn để gìn giữ nước
Thay nhau xây đắp sơn hà.
(LM. Nguyễn Văn Thích, Cái nhà)
Ta không chê của người
Ta không khen của ta
Nhưng dù sao đi nữa
Ta về ta tắm ao ta
Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn. (2 lần)
Dân mình ơi, ruộng ta sẵn có ta cày
Cơm no dạ ngày ngày
Gỗ tre sẵn có xây nhà, ta sống đời tự do.
Dân mình ơi, phải lo tự túc tự cường
Cho dân mạnh nước giàu
Đừng nên dựa thế
Nói người ta mắc nợ ngày sau.
(Phan Công Danh, Ta về ta tắm ao ta)
Các nhạc sĩ cũng ca ngợi cảnh đẹp tươi sáng, gợi niềm vui gắn bó tập thể, ca ngợi tình thân ái của những người bạn trẻ dù chỉ là lần gặp mặt lần đầu:
Nắng trong khóm cây xuân sáng ngời
Kìa chim bay xa xa ca hót trong mây
Gió trong khóm cây xuân sáng ngời
Kìa bao em tay nắm reo vang tiếng cười.
Ngàn hoa hé tưng bừng
Hương hoa nồng ngát
Ngàn chim hót vang lừng
Cất cánh ngang trời
Nắng đem thắm tươi
Cho khắp muôn người
Cùng nhau ta đi vui chơi khắp đó đây
Gió đem thắm tươi cho khắp muôn người
Cùng nhau ta tay nắm reo vang tiếng cười…
(Hoàng Quý, Nắng tươi)
Nào về đây ta họp mặt cùng nhau
Cuộc đời vui thú có lúc này thảnh thơi
Anh với tôi ta cùng sống vui cho trọn ngày
Rồi mai này chúng ta lại gặp nhau.
(Về đây họp đoàn)
Anh em chúng mình cùng nhau
Kéo đến đây mà hát xướng
Nghe tiếng còi cùng nhau
Kéo đến họp đoàn chơi.
Còn chần chờ gì nào, ta cùng nhau ca hát
Còn chần chờ gì nào, ta cùng nhau hát ca.
(Còi họp đoàn)
Anh em ta về cùng nhau ta quây quần (này)
Một, hai, ba, bốn, năm
Anh em ta về cùng nhau ta sum họp (này)
Năm, bốn, ba, hai, một.
Một – đều chân bước nhé!
Hai – quay nhìn nhau đi!
Ba – cầm tay chắc nhé!
Không muốn ai chia lìa.
Bốn – nhớ rằng:
Chúng ta bốn bể anh em một nhà!
Năm – giữ mãi tình này trong câu ca.
(Võ Tá Khánh &Tiến Lộc, Anh em ta về)
Hôm nay họp đoàn lòng em vui sướng
Bên em biết bao nhiêu người mến thương
Vui vui sum vầy nhìn nhau thân ái
Vui thay tiếc thay những khi sum vầy.
Đồng lòng cùng hát cất cao tiếng ca
Đồng lòng cười vang ha ha ha ha
Họp đoàn càng thấy vang lừng tiếng ca.
Đồng lòng cùng hát cất cao tiếng ca
Đồng lòng cười vang ha ha ha ha
Họp đoàn càng thấy mến yêu nước nhà.
(Tâm Nguyên, Họp đoàn)
Gặp nhau rồi thì phải làm quen, nhiều khi nhớ ra đã từng gặp anh chị ở đâu đó rồi. Nhưng dù sao đã gặp hay chưa thì chúng ta vẫn ở bên nhau và sẽ nối tình thân ái:
Tôi trông anh (chị) quen quá (i a) đi thôi
Hình như đã gặp nhau ở đâu rồi thì phải
Cờ tình cờ lại gặp nhau đây phen nữa
Mối (i a) thân tình đượm nồng hơn xưa.
Tôi tặng anh (chị) một trời mộng đẹp
Hoa tình thương trùng trùng điệp điệp
Một phen gặp là muôn phen nhớ
Thương là thương, thương mấy (í a) cho vừa.
(Hùng Lân, Hát làm quen)
Ta hát to hát nhỏ, nhỏ, nhỏ
Rồi ta ngồi kể chuyện cho nhau nghe
Ô ố ô Ô ồ ô Ố ô ồ
Ta vui ca hát, hát cho vui đời ta.
(Hát to, hát nhỏ)
Ơ này này anh ơ này này em
Lại là lại gần nhau, lại là lại gần nhau
Xem cho rõ mặt nhau.
Ơ này này anh ơ này này em
Lại là lại gần nhau, lại là lại gần nhau
Kể cho nhau chuyện nhà,
Kể cho nhau chuyện xa
Dù ngày qua mang bao đau thương
Và ngày mai biết bao gian truân
Nhưng ta vẫn bền gan.
(Trần Văn Bùi, Lại gần nhau)
Mừng là mừng gặp nhau như gió (í a) gặp mây
Mừng là mừng gặp nhau ta nối (í a) vòng tay
Người về từ miền núi, người về từ miền xuôi
Đây đến đây chung nhịp đời.
Mừng là mừng gặp nhau
Như lúa (a) non ngậm sương
Mừng là mừng gặp nhau
Ta kết (í a) tình thương
Người dù từ đâu tới, người đều là bạn tôi
Chăm đuốc tình người bạn ơi!
(Hùng Lân, Mừng gặp nhau)
Cuộc gặp gỡ vui vầy đến đâu cũng sẽ đến ngày chia tay, chúng ta chia tay nhau mà nhung nhớ vẫn đầy:
Gặp nhau đây rồi chia tay
Ngày dài như đã vụt qua trong phút giây
Niềm hăng say còn chưa phai
Đường trường sông núi hẹn mai ta sum vầy
Đường trường sông núi hẹn mai ta sum vầy.
Rừng linh thiêng, rừng Lam Sơn
Rừng trầm lên tiếng gọi cây xanh Chí Linh
Về quê hương, về Chi Lăng
Đường về xao xuyến lửa nung sôi máu hồng
Đường về xao xuyến lửa nung sôi máu hồng.
Còn trong ta, tình bao la
Cuộc đời niên thiếu bừng lên bao ước mơ
Rồi suy tư, lời đêm qua
Dặn lòng hãy nhớ lời yêu thương nhắn về
Dặn lòng hãy nhớ lời yêu thương nhắn về.
(Viết Chung, Gặp nhau đây)
- Vui cắm trại
Những cuộc gặp mặt như thế thường xảy ra khi có họp trại của trường học, lúc đó phải dựng lều, tổ chức trò chơi, lửa trại… Tất cả mọi công đoạn này các bạn trẻ đều được trải qua thời gian rèn luyện kỹ năng và kinh nghiệm. Đây là niềm vui của tập thể khi cùng họp trại:
Trại trường, trại trường là nơi cao nguyên
Núi đồi, núi đồi tình yêu thiên nhiên
Thác reo, thác reo nghe chăng lời khuyên
Bão bùng, bão bùng giữ vững lái thuyền.
Trại trường, trại trường rèn trang thanh niên
Núi đồi, núi đồi tình yêu thiên nhiên
Thác reo, thác reo khúc ca triền miên
Gió lạnh, gió lạnh chen với nắng hiền.
(Trại trường)
Niềm vui khi được dựng lều và cũng lá lúc bạn trẻ thi thố tài năng:
Dựng lều lên mau anh em
Chúng ta dựng lều lên mau
Dựng thật ngay ngắn
Và nhớ buộc đúng nút dây.
Mái lều cho căng, anh em
Nhớ xem mái lều cho căng
Rồi đào rãnh nước cho ngay
Chúng ta mới xong cái lều.
(Dựng lều lên)
Giây phút vui vầy lớn nhất chính là lúc đốt lửa trại, cũng là lúc lời ca tiếng hát được cất lên:
Ta đốt to cho bừng lên sáng
Đốt to cho bừng lên sáng
Đốt to cho bừng lên sáng sáng lên.
Mau các anh em cùng mau đến
Chóng nhanh lên Đoàn sinh nhé
Chóng lên không thôi các anh chờ ta…
(Gọi lửa, khuyết danh)
Bập bùng lửa hồng, ngồi bên nhau ta hát vang
Reo ca mừng vui mến thương nhau vô vàn
Lửa hồng bừng soi sáng
Trong bóng đêm thâu tràn lan
Nào còn gì vui hơn
Chung sống bên ngọn lửa hồng.
Lửa hồng gần tàn
Lòng dâng lên bao luyến thương
Mong sao tình ta mãi bên nhau êm đềm
Rồi ngày nào xa cách
Ta nhớ nơi đây trại đêm
Ngọn lửa hồng như ghi sau
Mối ân tình thắm nồng.
(Đêm lửa trại)
- Anh em ta, mau cố chất cây khô
Vào đây đốt chung
Đêm khuya nghe, tiếng tí tách
Cây khô nổ vang giữa rừng
Dang tay nhau đứng vòng quanh lửa hồng
Trong khói xanh trong đêm bốc cao
Cùng cầm tay hát vang lừng ta hát
Lửa thêm sáng tươi xua tan bóng đêm
Anh em ta vui đùa ca hát
Hát cho đời vui vui thật vui.
2. Anh em ơi ta hãy lắng tai nghe
Ngàn muôn tiếng vang
Trong đêm khuya trông ánh khói
Điểm tô rừng cây rõ ràng
Lên cho cao nhất bùng cao sáng bùng
To nữa lên cao to nữa lên
Bùng bùng cao ngất bùng cao sáng
Bùng to nữa lên cao to nữa lên
Lên cho cao càng cao cao vút
Bốc lên nào cao cao thật cao.
(Văn Giảng, Nhảy lửa)
Trong đêm thâu quanh ánh lửa hồng
Dưới ngàn cây xanh lá
Anh em ta quây quần chốn này
Cất cao muôn lời ca
Đêm hôm nay ta nắm tay nhau
Ta hát cho quên sầu
Mai ra đi không chút vấn vương,
Chiến trường kia tranh đấu.
Là tài trai chí bốn phương
Một lòng quyết lên đường
Lửa bùng lên, tí tách reo
Như gợi mối căm hờn.
Đoàn ta vì sông núi, dẹp tan đời tăm tối
Tiến bước lên, chiến đấu cho đất Việt
Bừng sáng muôn đời.
(Quanh lửa hồng, nhạc Văn Khôi,
lời Nguyễn Thiện Tơ)
Nào chúng mình ra
Quay một vòng hát mà chơi
Hòa cao tiếng lên
Đưa nhịp lòng vang khắp nơi.
Đời bày có ta
Sao bỏ hoài những ngày vui
Vui cùng nhau hát, bao tình thân ái,
Bao lòng hăng hái.
Nào đứng cầm tay
Chung một vòng nối tình thâm
Lòng khắng khít nhau
Ca một lời yêu chứa chan
Đồng chí đồng tâm
Theo gương này giống nhà Nam
Vui cùng nhau hát,
Bao tình thân ái, bao lòng hăng hái.
Nào cất đều lên
Vang một trời tiếng hùng ca
Mừng trông nước non
Vui tươi dường như gấm hoa
Hầu khắp còn ghi
Công anh hùng chí ngày xưa
Vui cùng nhau hát,
Bao tình thân ái, bao lòng hăng hái.
(Nguyễn Quý Thuận, Tuổi xuân hoặc
Quây quần nhảy múa)
Càng đông chúng ta càng vui nhiều
Càng đông lại được thú nhiều.
Càng đông chúng ta càng vui nhiều
Càng đông lại mạnh nhiều.
Nhiều đi họp được biết nhiều
Nhiều đi trại được thú nhiều,
Nhiều đi được lợi nhiều.
(Càng đông càng vui)
Vui ca lên nào anh em ơi
Hát cho lòng thắm tươi
Đừng thấy khó mà mau chân lui
Ta cứ tiến trên đường
Dù cho mưa rơi lòng ta thêm tươi
Chớ khi nào có quên
Cùng cất tiếng hòa vang trong mây
Cho bao người đều vui.
Vui ca lên nào anh em ơi
Chớ đau buồn khóc than
Đời tươi thắm vì trong sương mưa
Luôn tiếng hát vang lừng
Kìa chim trong cây, kìa ong bên hoa,
Bướm lưng trời thiết tha
Cùng nhau sống vầy vui quanh năm,
Tô thêm tươi đời hoa.
Vui ca lên nào anh em ơi,
Hát cho đời thắm tươi
Lời ca khắp đồng quê xanh tươi
Mang khắp chốn non ngàn
Mặc sương mưa rơi lời ca không nguôi,
Tiến theo nguồn sống vui
Nào cất tiếng hòa vang trong mây,
Cho bao người đều vui.
(Hoàng Quý, Vui ca lên)
Vui là vui quá, vui là vui ghê
Vui không chỗ nào chê.
Vui là vui quá, vui là vui ghê
Vui không chê chỗ nào.
(Vui quá vui ghê)
Vui là vui là vui chúng mình vui nhiều
Vui là vui là vui chúng mình vui quá
Vui là vui là vui chúng mình vui nhiều
Vui là vui là vui chúng mình quá vui.
(Vui là vui)
Này bạn vui mà muốn tỏ ra
Thì vỗ đôi tay (1, 2)
Này bạn vui mà muốn tỏ ra
Thì vỗ đôi tay (1, 2)
Này bạn vui mà muốn tỏ ra và
Lòng bạn nôn nao cho quanh đây
Biết lòng bạn vui mà muốn tỏ ra
Thì vỗ đôi tay. (1, 2)
(Này bạn vui)
Tung lên trên trời xanh tiếng hát
Êm như ru chiều hôm gió mát
Chim líu lo trên không trung tưng bừng
Đây thú vui vui vui vui không ngừng.
(Tung lên trời xanh)
Nào anh em cùng ra đây
Xem chúng em đua nhau chơi kèn
Tò tí tò, tò tí te, tò ti tò tí te te tò.
Nào anh em cùng ra đây
Xem chúng em đua nhau chơi đàn
Fa la fa, fa la sol, fa la fa la sol sol fa.
Nào anh em cùng ra đây
Xem chúng em đua nhau chơi tùng
Tùng cắc tùng, tùng cắc cheng,
Tùng cắc tùng cắc cheng cheng tùng.
(Hòa nhạc)
Một ngón tay nhúc nhích này,
Một ngón tay nhúc nhích này
Một ngón tay nhúc nhích
Cũng làm chúng ta vui rồi.
Hai ngón tay nhúc nhích này,
Hai ngón tay nhúc nhích này
Hai ngón tay nhúc nhích, nhúc nhích
Cũng làm chúng ta vui rồi.
Ba ngón tay nhúc nhích này,
Ba ngón tay nhúc nhích này
Ba ngón tay nhúc nhích, nhúc nhích, nhúc nhích
Cũng làm chúng ta vui rồi…
Mười ngón tay nhúc nhích này,
Mười ngón tay nhúc nhích này
Mười ngón tay nhúc nhích, nhúc nhích,
nhúc nhích, nhúc nhích, nhúc nhích,
nhúc nhích, nhúc nhích, nhúc nhích, nhúc nhích,
nhúc nhích cũng làm chúng ta vui rồi.
(Ngón tay nhúc nhích)
Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi,
Nhưng khó vì lòng người ngại núi e sông. (2 lần)
Anh em ta ơi! Đường dài còn dài
Còn nhiều trở ngại và còn nhiều gian khó
Kiên gan, kiên gan. Anh em ta ơi! Cố tâm vượt qua.
(Phan Công Danh, Đường đi không khó)
Dây thân ái lan rộng muôn nhà
Tay sắp xa nhưng tim không xa
Vui tươi ta biết trong lòng nhớ lòng
Ca hát vang không gian đơm hoa.
Đường tuy xa nhưng tình bao la
Tiếng hát theo hương thơm nhà lưu truyền
Dù cách xa ngàn dặm nhưng gần
Vang hát ca chia tay đừng buồn.
(Lê Lừng, Dây thân ái)
Mãi mãi bên nhau nối chặt vòng tay
Ta vui sum vầy
Mãi mãi bên nhau khắc nguyện từ đây
Ta luôn có nhau.
Ta mong cho quê hương sáng ngời
Trong tình yêu mến tràn lan khắp nơi.
Ta yêu cho quê hương ngát trời
Trong niềm tin mới
Vui ngày Bắc Nam thôi hết tang thương
Mãi mãi bên nhau. Mãi mãi bên nhau.
(Nguyễn Đức Quang, Mãi mãi bên nhau)
Trong bài ca sinh hoạt cộng đồng, người ta bắt gặp một vài bài lấy từ nhạc nước ngoài, thường ngắn gọn, chẳng hạn bài Bài ca tạm biệt, lời Việt theo giai điệu bài Auld Lang Syne, một bài hát truyền thống của Scotland, được bạn trẻ hát trong giây phút chia tay:
Vì đâu anh em chúng ta
Ngày nay sắp cùng bùi ngùi xa cách
Cớ sao ta không còn trông
Rồi đây có ngày mình còn gặp nhau.
Cách xa nhưng ta hằng vui
Vì nay hiểu sau còn ngày sung sướng
Cách xa nhưng ta hằng mong
Rồi đây có ngày mình còn gặp nhau.
Hoặc hai bài ca viết theo giai điệu bài hát thiếu nhi của Pháp:
Frère Jacques:
Kìa con bướm vàng,
Kìa con bướm vàng
Xòe đôi cánh, xòe đôi cánh
Bay nhấp nhô trên hoa hồng
Bay nhấp nhô trên hoa hồng
Ta ngồi xem, ta ngồi xem.
(Con bướm vàng)
Giờ ăn đến rồi, giờ ăn đến rồi
Mời anh xơi, mời chị xơi
Giơ bát cơm cho cao này
Giơ bát cơm cho cao này
Ta cùng ăn, ta cùng ăn.
(Giờ ăn đến rồi)
- Bài ca sinh hoạt tôn giáo
Ngoài những bài ca dành cho thanh thiếu nhi trong các hoạt động tập thể, cộng đồng, còn có những bài riêng cho các tổ chức tôn giáo. Các bạn chỉ hát khi có các sinh hoạt riêng của tôn giáo mình, chẳng hạn như các gia đình Phật tử. Lời ca trong các bài hát Phật giáo thường tập trung vào nội dung ca ngợi đức Phật, ca ngợi triết lý đạo Phật, tinh thần bi trí dũng, luật nhân quả, sự vô thường… hoặc những bài diễn tả tình cảm nhớ thầy, nhớ chùa…
Trong sinh hoạt cộng đồng, sợi dây kết nối mọi thành viên là một vòng tròn biểu trưng cho tình thân viên mãn:
Cầm tay nhau kết thành vòng tròn,
Tròn như mặt trăng tươi sáng
Cầm tay nhau kết thành vòng tròn,
Tròn như vầng dương chói rạng.
Cho chim bồ câu lượn thành vòng tròn
Cho tay trong tay kết chặt tình bạn
Cho hành tinh vang lên, vang lên… tiếng ca.
Cho chim bồ câu lượn thành vòng tròn
Cho tay trong tay kết chặt tình bạn
Cho hành tinh tươi xanh tươi xanh
Không còn chiến tranh.
(Kết thành vòng tròn)
Trong sinh hoạt của Gia đình Phật tử, các thành viên thường hát bài hát chính thức của Phật giáo Việt Nam. Bài này cũng được hát khi khai mạc các buổi lễ trang nghiêm của Giáo hội:
Phật giáo Việt Nam thống nhất
Bắc Nam Trung từ nay
Một lòng chúng ta tiến lên vì đạo thiêng
Nào cùng vui trong ánh đạo vàng
Rạng ngời bốn phương
Vang ca đón chào Phật giáo Việt Nam.
Noi tấm gương ngài Thích Ca
Giải thoát chúng sinh
Chúng ta dốc lòng nguyện cùng
Gieo rắc quanh mình
Bao nỗi vui lành tràn lan hòng tan đau đớn
Chắp tay ta cùng dưới đài sen thắm kết đoàn.
Phật giáo Việt Nam thống nhất
Bắc Nam Trung từ nay
Nào cùng nắm tay kết lên một đài sen
Cùng làm sao cho
Đóa sen người đời đời ngát hương
Muôn phương thấm nhuần Phật giáo Việt Nam.
(Lê Cao Phan, Phật giáo Việt Nam)
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Người thương cứu trần gian
Nơi trầm luân kiếp cơ hàn
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Xin Người ban phước lành cho
Từ trời cao đầy ước mơ.
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Người vớt tâm hồn đầy buồn thương
Ban ngàn phước cho trần gian
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật
A Di Đà Phật.
(Thẩm Oánh, Thích Ca Mâu Ni Phật)
Trời là trời rạng đông tươi sáng
Tươi sáng rằm tháng tư
Đức Đức Phật Thích Ca ra đời
Đem chuyện lành an vui muôn loài
Ngàn điệu nhạc thần tiên dồn lên
Hùng vang chào đón tưng bừng.
Tim muôn loài như trăng trăng rằm
Rung theo Ngài nguồn sáng tương lai.
Hát mừng hát vui lên ngày này
Cho lòng ta hương thơm Đạo về
Này cùng nhau cầm tay hò reo
Nhạc bình minh lòng ta hòa theo.
Trời là trời rạng đông tươi sáng
Tươi sáng tươi sáng huy hoàng
Vui đón chào Thích Ca ra đời
Vui ca ngợi ngày sáng khắp nơi.
(Nguyên Thông, Mừng ngày đản sanh)
Đây là bài ca chính thức của Gia đình Phật tử Việt Nam mà mọi thành viên đều thuộc lòng:
Kìa xem đóa sen trắng thơm
Nghìn hào quang chiếu sáng trên bùn
Hình dung Bổn sư chúng ta
Lòng từ bi trí giác vô cùng.
Đồng thề nguyện một dạ theo Phật
Nguyện sửa mình ngày thêm tinh khiết
Đến bao giờ được tòa sen ngát
Tỏa hương thơm từ bi tận cùng.
(Sen trắng, nhạc: Ưng Hội, lời Phan Hữu Bình,
Nguyễn Hữu Quán)
Sau khi đọc bài kinh Sám hối, các thành viên trong Gia đình Phật tử sẽ đồng ca bài hát này:
Trầm hương đốt xông ngát mười phương
Nguyện nguyện kinh Đức Nghiêm Từ vô lường
Cầu cầu xin chứng tâm thành chúng con
Vận vận khói kết mây lành cúng dường.
Đạo nhiệm mầu đã lan truyền nơi cùng nơi
Nhờ chân lý chúng sanh đều thoát luân hồi.
Đồng quay về quỳ dưới Đài Sen
Dâng hoa thơm tinh khiết màu thắm tươi cành
Đài quang vinh xem huy hoàng trang nghiêm
Ơn mười phương đều ngự hào quang an lành.
Nhìn Đạo uyển chuyển
Soi khắp cùng quần sanh
Phật Đạo đồng cùng nhau tu
Tinh tấn mau viên thành.
Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật…
hm… hm… hm…
Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật…
hm… hm… hm…
(Bửu Bác, Trầm hương đốt)
Có những bài ca nhắc nhở Phật tử hiểu biết về cuộc đời tìm con đường giải thoát và cứu rỗi chúng sinh cũng như con đường hành đạo của đức Phật Thích Ca:
Dòng A Nô Ma sóng nhấp nhô bờ lau xanh
Nhìn làn nước biếc, Thích Ca ngài lòng vững bền
Thôi con hãy về để ta vui ánh vàng
Ta đã quyết tìm đạo sáng cứu chúng sanh
A Nô Ma vẫn còn nhớ ghi gương sáng ngời
Chúng ta giờ đây nguyện theo đức từ bi
(Hoàng Cang, Dòng A Nô Ma)
Thành Ca Tỳ La sống yên vui thời Tịnh Vương
Người người vui sướng Thích Ca ngài vừa ra đời
Muôn chim hát mừng lá hoa hương ngát ngào
Muôn hào quang ngời rọi chiếu khắp núi sông
Cây Vô ưu đến này chúng sinh luôn nhắc hoài
Nơi Lâm Tỳ Ni còn ghi bao ngày vui.
(Hoàng Cang, Thành Ca Tỳ La)
Từ ngàn xưa vương thành Ca Tỳ La Vệ
Tất Đạt Đa thái tử con vua Tịnh Phạn
Thời niên thiếu sống trong nhung lụa êm ấm
Thương chúng sanh lạc loài trong kiếp luân hồi.
Rồi một hôm bên thành Ca Tỳ La Vệ
Tất Đạt Đa quyết chí xuất gia tầm đạo
Lìa vua cha, lánh xa cung điện nguy nga
Cắt tóc xanh, khoác mình mảnh áo nâu sòng.
Rừng núi ca vang muôn tia hào quang
Chiếu sáng bóng Ngài
Chim vui chào đón mười phương
Thành tâm kính lạy Bổn Sư
Ngài là đấng cha lành cứu độ nhân loài
Đức từ bi Ngài gieo ánh sáng đạo vàng
Đời dương thế si mê ham giận lầm lỗi
Con cúi xin ơn Ngài cứu độ chúng sanh.
(Hằng Vang, Ánh đạo vàng)
Ngoài những bài ca mang tính chất lễ nghi, các Phật tử còn có những bài ca sinh hoạt mang tính chất tôn giáo, thúc giục bạn trẻ trên con đường phụng sự quê hương, xây đời vui sống, rèn luyện tinh thần từ bi dưới ánh sáng đạo thiêng:
Đây đoàn thanh niên
Xông pha không sờn gió sương
Soi đường cho bao sinh linh
Đớn đau trần thế
Ta đoàn thanh niên
Hy sinh đem nguồn vui sống
Chóng cho muôn người
Hoàn toàn vượt đời lầm mê.
Xa xa muôn trùng ngàn bước đi
Vang vang chân trời lời từ bi
Ta vì Đạo mà tiến lên,
Quyết vì người nào có quên.
Thanh niên ơi! Không nề khó khăn
Nhớ lấy rằng bao người mong ngóng
Chúng ta gieo khắp trời mùa xuân
Thanh niên ơi! Vì Đạo tiến lên
Cúi xin Phật chứng tri lòng ai
Theo gương Ngài hồn thắm nào phai.
(Lê Mộng Nguyên, Hướng Phật đài)
Ta đoàn Áo Lam tiến bước lên đường
Nhịp nhàng theo gió sớm về ngát hương
Tâm hồn sáng tươi chứa chan niềm vui
Đem bao chí cường ngợi ca Đạo Thiêng.
Nghe chim rừng hòa ca líu lo
Vang lời thanh cao ta reo hò
Đem bao nguồn vui sống yêu mến
Gieo vào nơi u tối lầm than.
(Phạm Mạnh Cương, Trại Áo Lam)
Đây gia đình cùng nhau chung thân ái
Dưới Đài Sen sáng soi đời thắm hồng
Ta ca mừng ngày xanh bao hăng hái
Ánh hào quang rạng chiếu khắp núi sông.
Tay trong tay thân tình cất tiếng hát
Ánh xuân tràn lan đầy
Gia đình trời bình minh.
Tay trong tay xin nguyện quyết cố gắng
Tiến lên điểm tô đời huy hoàng cùng Đóa Sen.
(Lê Mộng Nguyên, Gia đình thân ái)
Trong sinh hoạt cộng đồng của thanh thiếu nhi Công giáo, có những bài ca đem lại nguồn vui và niềm tin yêu của tuổi trẻ trong tình thương của Chúa:
Lúc thú vui này
Lòng còn quyến luyến anh em chúng mình
Lúc thú vui này lòng mình những muốn
Anh em thấu tình. Rời tay nhau nhớ lâu nhé!
Tình anh em chớ quên nhé!
Lòng anh em nhớ nhau tuy xa mà hóa ra gần.
Quyến luyến nhau là tình mình
Đối với anh em rất gần
Quyến luyến nhau là tình mình
Đối với anh em khác đoàn
Rời tay nhau nhớ lâu nhé!
Tình anh em chớ quên nhé!
Lòng anh em nhớ nhau tuy xa mà hóa ra gần.
(Lúc thú vui này, khuyết danh)
ĐK:Lạy Chúa chúng con về từ bốn phương trời
Lạy Chúa chúng con về từ khắp thôn làng
Cùng với lớp sóng người hành hương
Về nhà Chúa đi về nhà Chúa đi!
PK: 1. Hành trang con mang theo
Đầy đau buồn của thế giới
Hành trang con mang theo
Đầy căm hờn của dân nghèo
Về đây xin dâng Cha trong lo âu,
Đưa hai tay muốn chung xây thế giới mới.
PK: 2. Hành trang con mang theo
Cuộc nổi loạn của người trẻ,
Hành trang con mang theo
Niềm lo sợ của kiếp già.
Về đây xin dâng Cha trong lo âu,
Đưa hai tay quyết chung xây thế giới mới.
PK: 3. Hành trang con mang theo
Này tấm lòng đời chia sẻ
Hành trang con mang theo
Này sức mạnh tìm gắn hàn
Về đây xin dâng Cha trong lo âu,
Đưa hai tay quyết chung xây thế giới mới.
PK: 4. Hành trang con mang theo
Niềm khát vọng tìm chân lý
Hành trang con mang theo
Mọi xây dựng tìm công bằng
Về đây xin dâng Cha trong lo âu,
Đưa hai tay quyết chung xây thế giới mới.
(LM Hoàng Đức, Lạy Chúa chúng con về)
Anh em chúng ta chung một đường lên
Chung một đường lên đến nơi nguồn thật
Nguồn thật là đây sức sống vô biên
Sống vô biên là sống cùng tạo vật.
Trong rừng bao la cùng nhau ca lá la là
Núi rừng tươi thắm làm say đắm chúng ta hoài
Vui cùng muôn cây cùng trời mây nước non đây
Sống vui chốn này suốt cả ngày chúng ta say.
(LM Nguyễn Văn Thích, Nguồn thật)
- Bài ca sinh hoạt Hướng đạo
Trong các hoạt động xã hội, có phong trào Hướng đạo Việt Nam là một tổ chức thanh thiếu niên phi chính trị có phạm vi hoạt động rộng rãi khắp các tỉnh thành. Mục đích của phong trào Hướng đạo là giáo dục kỹ năng sống cho tuổi trẻ ngoài giáo dục gia đình và học đường, giúp thanh thiếu niên rèn luyện tính khí, tính tháo vát để có thể thích nghi với mọi hoàn cảnh, chuẩn bị để trở thành những công dân tốt, có trách nhiệm, biết trọng danh dự và hữu ích cho xã hội. Từ lúc thành lập vào năm 1930, Hướng đạo Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, nhưng vẫn thu hút đông đảo thanh thiếu niên học tập và rèn luyện Tuy nhiên vì thời cuộc và chính trị, Hướng đạo Việt Nam bị đình chỉ hoạt động tại miền Bắc Việt Nam từ năm 1954, mặc dù trước đó ông Hồ Chí Minh là Chủ tịch Danh dự của Hội Hướng đạo Việt Nam. Riêng ở miền Nam, hoạt động hướng đạo vẫn tiếp tục phát triển cho đến năm 1975.
Hội Hướng đạo Việt Nam được phân cấp thành các Châu Hướng đạo. Dưới Châu là các Đạo Hướng đạo gồm nhiều liên đoàn. Liên đoàn là đơn vị căn bản của Hướng đạo Việt Nam. Một liên đoàn Hướng đạo Việt Nam có thể gồm có cả bốn ngành (Ấu, Thiếu, Thanh hoặc Kha và Tráng) nhưng thông thường nhất là ba ngành với cấp đơn vị đoàn như Ấu đoàn, Thiếu đoàn và Kha đoàn. Các Tráng đoàn không thuộc một liên đoàn nào thì được quản lý trực tiếp bởi Đạo Hướng đạo địa phương là đơn vị chủ quản các liên đoàn trong vùng.
Hướng đạo Việt Nam có bài ca chính thức của mình, do đó mọi hướng đạo sinh phải thuộc lòng:
Nâng cao lá cờ Hướng đạo
Nhuộm oai hùng sáng ngời
Ta cùng đi cùng xây đời mới
Vui tươi hát ca đi trên con đường lạ
Chúng ta nguyền thẳng tiến xông pha.
Anh em ơi rèn cánh tay sẵn sàng
Anh em ơi rèn trái tim vững vàng
Tiếng kêu gọi xin ai chớ quên.
Anh em ơi kìa nước non đang chờ
Anh em ơi đại nghĩa luôn tôn thờ
Chúng ta nguyện kiên tâm tiến lên.
Hướng đạo Việt Nam đuốc thiêng soi đường
Hướng đạo Việt Nam khó khăn coi thường
Luôn luôn ta bền gan rèn tâm hồn trong sáng
Dâng cho nước non nhà muôn đời điểm tô
Cho xã hội rạng ngời, chúng ta một lời.
(Lưu Hữu Phước, Hướng đạo Hành khúc)
Trong sinh hoạt Hướng đạo, còn có bài ca dành riêng cho từng ngành tùy theo lứa tuổi. Chẳng hạn đây là bài ca chính thức ngành ấu:
Vòng quanh đây anh em Sói Con
Bầy sói nhà Nam vừa khéo vừa ngoan
Cầm tay nhau anh em hứa sao
Sói Con gắng sức luôn
Hát múa vui chăm làm.
Cùng nhau chúng ta
Mắt trông xa bé theo già
Hù! A Kê La chúng em đây mà!…
(Bài ca Sói Con)
Ngoài bài ca chính thức trên, các “sói con” còn có bài hát sinh hoạt riêng của mình:
Từ khắp cánh rừng Việt Nam
Bầy Sói Con đua nhau quây quần
Nào về đây mở mắt lên vểnh tai lên
Anh em ơi hòa lời ca vang rừng núi thiêng.
Đi đi mau về tô thắm khung trời
Rừng xanh thắm đón mời
Về hội bầy Sói Con Việt Nam vui ca vang.
(Về hội bầy)
Cùng đi săn theo các Sói chúng ta
Anh em Sói Con chúng ta
Cùng dân ta anh dũng suốt đời
Người trên khuyên anh ghi nhớ
Noi theo anh Sói đưa ta,
Rồi thường vang tiếng hát trên đường xa.
Thề không quên anh hứa
Trước bao dân rừng
Bầy ta hay do sức Sói Con hay
Thề không quên anh hứa trước bao dân
Bao dân rừng này…
(Bài ca tuyên hứa Sói Con Việt Nam)
Các Sói Con trong Bầy
Đều Gắng Sức mà nghe lời
Các Sói Con nghe lời và
Gắng Sức không rời
Lời Sói Già nói ra
Có mà ghi tận đáy lòng
Và nghe lời thấy ngay
Các việc khác đều xong.
Sói Con không nghe mình
Vì non nớt việc chưa tường
Cố noi theo Sói Già
Cùng tiến bước không ngừng.
Đừng lúc nào nhãng quên
Nhớ dù trong dịp khốn cùng
Thường Sói Rừng gắng công
Cố mà giữ luật chung.
(Luật Sói)
Đã có “sói con” thì cũng sẽ có “chim non”, và đây là bài ca chính thức của lứa tuổi này:
Hát cao mãi lên cho đậm đà
Hương khúc ca yêu đời
Chim Non chúng ta nghe lời
Chim Xám nhắn khuyên
Dù trời nổi gió sấm sét
Theo đàn mà bay với nhau
Cánh lông chắp liền
Yêu mến đùm bọc nhau.
Nhớ luôn chúng ta nhanh nhẹn
Vui tươi trắng trong thật thà
Luôn luôn khắc ghi
Mười điều luật đưa dắt ta
Nào cùng thề hứa chớ ố hoen
Luật Chim Non mến yêu
Gắng công đắp bồi
Non nước Việt thân yêu.
(Bài ca Chim non)
Ánh hồng tươi sáng đời chim bao la
Khắp trời đây đó bầy ta vui ca
Nào cùng vượt mây đón gió phương xa
Chào mừng Chim Xám đến với bầy ta.
(Đón Chim Xám)
Ngành ấu trưởng thành sẽ bước lên ngành thiếu. Đây là bài ca chính thức của ngành thiếu:
Nào anh em đoàn trẻ nước Nam Việt Nam
Chúng ta mau kết đoàn tiến lên đường sáng
Hồn trong trắng cùng
Gắng noi gương hiếu trung
Thiếu sinh Lạc Hồng ta tìm vết anh hùng.
Vai chen vai chúng ta cùng đi đi đi
Trên đường mới tiếng nước non vang lừng
Khuyên ta nên đồng tâm đắp xây tương lai
Nên nhớ rằng bền lòng mới thành công.
Nối chí lớn đàn anh chúng ta mau lên
Cho đáng mặt con Rồng cháu Tiên.
Vai chen vai chúng ta cùng đi đi đi
Ta cùng tiến nối gót theo anh tài
Lời gia huấn nhớ ghi trong lòng hăng hái
Cho giống nòi vang danh tài trai.
(Thiếu sinh hành khúc, nhạc Lưu Hữu Phước,
lời Mai Văn Bộ, Lưu Hữu Phước, 1942)
Ngành thiếu trưởng thành sẽ tiến lên ngành thanh. Và đây là bài ca chính thức ngành thanh:
Muốn nên người cường tráng đời nay
Muốn nên người phải tiến lên hoài
Phải hiệp lực phải sẵn sàng bền chí dày công.
Nhớ luôn luôn lời hứa luật chung.
Phải biết ái nhân như ái thân
Phải biết vui tươi khi khó khăn
Mong chúng ta hãy tự tu thân mình
Rồi bao nhiêu việc khó đều xong.
(Muốn nên người cường tráng)
Sau ngành thanh là ngành tráng là lứa tuổi lớn nhất của hướng đạo sinh. Bài ca chính thức của ngành tráng:
Vừng hồng lên ai ơi nào mày râu
Rèn cho mau tâm trí
Vì đời mau ra tay ta che chống
Nam nhi cao chí khí
Lá với hoa trên đường cùng nhau săn đón
Ta quyết phen này ra đi.
Ai kia đi mau đi mau
Thôi không nghi ngờ thôi chớ lo lường
Nguyền cùng đem thân xông pha gió sương
Tai lắng hồi chiêng cùng tiến lên đường.
(Tiếng gọi lên đường)
oOo
Trong sinh hoạt mang tính chất xã hội của thanh thiếu niên miền Nam, các hoạt động của lứa tuổi này đã đem lại sinh khí tươi vui bên ngoài giáo dục gia đình và học đường bằng những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống. Trong hoạt động này phương tiện âm nhạc đã góp phần quan trọng nối kết những tâm hồn tuổi trẻ vào trong những tập thể cùng chung ý hướng xây dựng lý tưởng tươi đẹp của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng quê hương Việt Nam.