FB Kiệt Anh Hùng
.
Ngủ sâu sau một đêm, thức dậy nhìn những thông tin từ facebook tôi không thể không ngậm ngùi. Kinh nghiệm đọc sử của mình, tôi biết lịch sử đã chính thức sang trang từ thời điểm này. Dấu hiệu hiển nhiên nó đã có trước đó, tản mác đâu đó và thật ra hơi khuất tầm nhìn của người quan sát sử như một sự kiện. Ở đây chúng ta không cần quan tâm đến những dấu hiệu tản mác kia, vì thật ra lịch sử nào cũng chảy trên một dòng chính là dựa trên những sự kiện có sức ảnh hưởng đến ký ức mọi người dân. Việc diễn đạt sự kiện chính đó, là một phạm trù khác, để rảnh rồi bàn. Tôi chỉ xin chỉ ra vài dấu hiệu từ những sự kiện chính, để nhấn mạnh rằng, lịch sử đã sang trang.
.
Có hai dấu hiệu theo tôi là quan trọng trong những sự kiện chính gần đây, hiển nhiên không chỉ riêng tôi nhìn thấy dấu hiệu đó, rất nhiều người quan sát đã nhìn và phân tích nó. Khác chăng, tôi nhìn dấu hiệu từ sự kiện kia ở một góc nhìn khác: Sự lựa chọn thái độ của người dân.
.
Hai dấu hiệu đó là: Một, xuất hiện quốc kỳ Quốc gia Việt Nam và cũng là quốc kỳ của Việt Nam Cộng Hoà sau đó, cờ vàng ba sọc, thấp thoáng một cách tản mác nơi người dân biểu tình ở Hà Tĩnh; và hai, ngày 15.04 hôm qua, người dân xã Mỹ Đức – Hà Nội đã bắt nhốt 20 cảnh sát cơ động vốn được điều đến để giải toả đất đai của bà con, có nguồn thông tin những cảnh sát cơ động có còn bị tẩm xăng.
.
Ở đây tôi không bàn về tính đúng sai của hành vi trên phương diện luật pháp hay đạo đức thế tục, tôi cũng không tán đồng hay phủ nhận hành vi của người dân là nên hay không nên, tôi chỉ nhấn mạnh là tôi nhìn dấu hiệu trên ở khía cạnh sự lựa chọn thái độ của người dân.
.
Năm ngoái, từ vụ cá chết Formosa, lần đầu tiên trong lich sử biểu tình người ta không còn nhìn thấy… cờ đỏ sao vàng nữa. Đến đầu năm nay, dưới sự dẫn dắt của nhiều linh mục miền Trung, người dân biểu tình đòi lại quyền lợi trên mảnh đất tổ tiên của mình với lá cờ công giáo; gần đây nhất, xuất hiện cờ vàng ba sọc đỏ. Sự thay đổi như vậy cần nhìn ở tác động vô thức của người dân, tất cả những người dân đã và đang biểu tình kia, đầu tiên họ từ chối lá cờ được chọn là quốc kỳ của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà vốn gắn liền với đảng Cộng sản. Sau, phải mất một thời gian để họ tìm thấy một biểu tượng để đứng cùng, là cờ công giáo. Và gần đây nhất, họ tìm đến một lá cờ đại diện cho một thể chế quốc gia đã chết. Tất cả đều cho thấy một thái độ chung nhất: Phủ nhận tinh thần quốc gia mà đảng Cộng sản đã lựa chọn, hay nói thẳng hơn, phủ nhận quyền cai trị của đảng Cộng sản, mọi thứ mà đảng Cộng sản đã chọn làm biểu tượng quốc gia thì nay, bị người dân từ chối. Tóm lại, dấu hiệu thứ nhất cho thấy thái độ phủ nhận quyền cai trị của đảng Cộng sản.
.
Dấu hiệu thứ hai, theo tôi là không tốt, đó là hành vi sử dụng bạo lực với công cụ cai trị của chính quyền. Nên nhớ, từ xưa đến giờ, người Việt dưới chế độ Cộng sản thường phản kháng bằng tiếng nói, bằng phẫn nộ, bằng tiếng khóc và cả bằng cái chết; họ chưa bao giờ dùng đến vũ lực, nếu có, là thứ vũ lực què quặt của người đàn bà cố tự vệ cho mình mà thôi. Thật ra người dân cũng không thể nào dùng vũ lực để chống lại công cụ cai trị của chính quyền, bởi đám công cụ đó được đào tạo chuyên môn và cả vũ khí; chúng luôn ở vị thế áp đảo người dân. Điều này chính là lý do ở những quốc gia toàn trị, người dân sở hữu vũ khí là một trọng tội; cho đến giờ nước Mỹ vẫn không dám chạm vào điều khoản sở hữu súng của người dân trong hiến pháp, dù lâu lâu vẫn có vụ xả súng chết người vô tội, lý do là vì hiến pháp Mỹ nhận thấy tính chất yếu thế của người dân với công cụ cai trị; khi cần, người dân có thể dùng chính vũ khí mình sở hữu để lật đổ một kẻ độc tài. Khi người dân lúc này, bắt đầu dùng vũ lực với đám công cụ nhà nước, thì đó cũng là lúc mà người dân không còn một chọn lựa nào khác: Hoặc phải dùng vũ lực để bảo vệ tài sản mình hoặc, mất trắng và tương lai đám cháu con thì mù mịt vô định. Dấu hiệu này cho thấy, thái độ người dân với chính quyền không còn ở mức độ phản kháng, mà là hành động, họ bắt đầu chủ động với vũ lực.
.
Cả hai dấu hiệu trên đều khắc hoạ một tâm tính người dân trong xã hội lúc này: Họ không công nhận quyền cai trị của đảng Cộng sản và, họ đã chấp nhận dùng vũ lực với cả chế độ cai trị.
.
Kinh nghiệm đọc sử của tôi, khi tâm tính người dân xuất hiện điều đó thì chắc chắn lịch sử phải sang trang, cứ so sánh cuộc cách mạng Pháp thì chúng ta dễ thấy sự tương đồng hơn. Khi tâm tính này đang lan dần ra ở toàn bộ phận người dân, nó cần thời gian, và đó cũng là thời gian để đảng Cộng sản bắt đầu lựa chọn vai trò lịch sử của mình kết thúc trong bảo toàn hay kết thúc trong ô nhục, họ sẽ lựa chọn thay đổi như ý nguyện người dân hay tiếp tục xếp ý nguyện đó như một thái độ thù địch và phải trừng trị. Tôi e rằng họ không lựa chọn cái thứ nhất, vì đã nhiều lần trong lịch sử họ có lựa chọn tốt hơn cho đất nước nhưng họ từ chối nó. Và thật ra thời điểm này, thay đổi đã là quá muộn, khi tình cảm người dân đổi chiều, thái độ người dân với vũ lực càng lúc càng mạnh; thì nơi đó tôi lại nhìn thấy một tương lai u ám, những cuộc chiến giữa chính quyền và người dân sẽ kéo dài âm ỉ nhiều năm, những con người sẽ chết hoặc bị tù tội, những gia đình tản mác khắp nơi, những đứa trẻ sẽ mất đi gia đình, một nước Việt đổ nát khắp nơi trước khi lịch sử bước sang chương mới. Cái chương mới kia sẽ kế thừa cái di sản mâu thuẫn dân tộc từ năm 1975 đã đành, mà nó kèm theo cả di sản của chế độ Cộng sản đã chết gồm tài sản và gia đình của những kẻ cai trị, đó là chưa bàn đến công cụ. Nhìn cái chương mới đó, thú thật, tôi không lạc quan cho tương lai Việt Nam cho lắm.
.
Hy vọng thời khắc đó, một vĩ nhân về chính trị xuất hiện để cải sửa quốc gia theo kịp với quỹ đạo tiến bộ của nhân loại hoặc, vĩ nhân đó trở nên vĩ cuồng thì sớm muộn gì người ta cũng ướp xác và dựng tượng hắn. Nước Việt lại bắt đầu chu kỳ điên loạn mới.
.
Tôi mong là tôi sai. Nhưng lúc này, tôi không có gì để lạc quan, bởi cuộc cách mạng từ người dân lên chứ không phải từ trên xuống, bao giờ cũng tàn khốc.
-
Người phụ trách Văn Việt:
Trịnh Y Thư
Emails:
Văn:
Thơ:
Nghiên cứu – Phê bình:
Vấn đề hôm nay:
-
DANH NGÔN
-
Viết là một hình thức trị liệu; đôi khi tôi tự hỏi làm thế nào tất cả những người không viết, sáng tác hoặc vẽ có thể thoát khỏi sự điên rồ, u sầu, hoảng loạn và sợ hãi vốn có trong thân phận con người.
-
Writing is a form of therapy; sometimes I wonder how all those who do not write, compose, or paint can manage to escape the madness, melancholia, the panic and fear which is inherent in a human situation.
-
(Graham Greene, Ways of Escape, 1980)
-
Viết, tôi nghĩ, không tách biệt với sống. Viết là một dạng sống kép. Nhà văn trải nghiệm mọi thứ hai lần. Một lần trong thực tại và một lần trong tấm gương luôn chờ đợi trước hoặc sau.
-
Writing, I think, is not apart from living. Writing is a kind of double living. The writer experiences everything twice. Once in reality and once in that mirror which waits always before or behind.
-
(Catherine Drinker Bowen, The Atlantic, số tháng 12, 1957)
-
Tôi có thể viết những thứ rác rưởi, nhưng văn chương rác rưởi thì người ta bao giờ cũng có thể sửa. Chứ một trang trống thì đành thua.
-
I may write garbage, but you can always edit garbage. You can't edit a blank page.
-
(Jodi Picoult, npr ngày 22.11.2006)
-
Tôi chưa bao giờ bắt đầu một bài thơ mà tôi biết trước kết thúc. Viết… là khám phá.
-
I have never started a poem yet whose end I knew. Writing... is discovering.
-
(Robert Frost, Selected poems, ed. 1963)
-
Nếu có một cuốn sách bạn muốn đọc nhưng nó chưa được viết thì bạn phải viết đi.
-
If there's a book that you want to read, but it hasn't been written yet, then you must write it.
-
(Toni Morrison, bài nói tại Hội đồng Nghệ thuật Ohio 1981)
-
Cứ viết đi, bất kể điều gì. Vòi mở thì nước mới chảy.
-
Start writing, no matter what. The water does not flow until the faucet is turned on.
-
(Louis L’Amour, Education of a Wandering Man, 2008)
-
Bài viết mới
- Từ chuyện “Nam quốc sơn hà” khuyết danh… 12 Tháng Một, 2026
- Ghi chép của Nguyễn Phương Mai sau gần 4 tháng sống tại Ukraine, Nga và một số nước trong vùng đệm của hai bên chiến tuyến (kỳ 7) 12 Tháng Một, 2026
- Simone de Beauvoir và tự do trong một thế giới bất an 12 Tháng Một, 2026
- Edvard Munch và kiệt tác “The Scream” 12 Tháng Một, 2026
- Một thế kỷ các khoa học xã hội và nhân văn ở Việt Nam đối diện với thực tế 11 Tháng Một, 2026
- Tinh thần pháp quyền và yêu cầu tường minh trong việc ban hành luật pháp 11 Tháng Một, 2026
- Đối thoại ngầm bên một cuốn sách 11 Tháng Một, 2026
- Thơ cho một người phụ nữ vừa bị bắt 11 Tháng Một, 2026
- Thơ Gabriel Josipovici 11 Tháng Một, 2026
- Thơ cho một người phụ nữ vừa bị bắt 10 Tháng Một, 2026
- Tôi học theo cụ Phan Bội Châu để gọi người phụ nữ có tên Hồng Thái Hoàng là “Chị” xưng “Em”… 10 Tháng Một, 2026
- Suy nghĩ sau khi đọc bài thơ “Không việc gì phải lắm lời” 10 Tháng Một, 2026
- Ký sự – Về thăm quê hương (2) 10 Tháng Một, 2026
- Để hầu chuyện Cụ Phạm Xuân Nguyên (nhân có cái tụt cụ vừa đăng!) 10 Tháng Một, 2026
- Văn học và y học 9 Tháng Một, 2026
- Phê bình văn học trong thời đại mạng xã hội: Một vài ghi chú 9 Tháng Một, 2026
- Ký sự – Về thăm quê hương (1) 9 Tháng Một, 2026
- Báu vật Nam bộ “Vọng cổ hoài lang” trong bảo tàng Pháp 9 Tháng Một, 2026
- Thơ Trần Hoàng Phố 9 Tháng Một, 2026
- Có ai còn nhớ đến bao nhiêu người lính Việt ngã xuống trên đất Campuchia? 8 Tháng Một, 2026
- Những nếp nhà, những phận người 8 Tháng Một, 2026
- Chén rượu đắng Xuân thu – Bi kịch của Phan Thanh Giản 8 Tháng Một, 2026
- Mười năm 8 Tháng Một, 2026
- “Gia đình” vạch bức màn che về cuộc cải cách ruộng đất 7 Tháng Một, 2026
- Lời thưa đầu sách của dịch giả Ngân Xuyên 7 Tháng Một, 2026
- Thơ Ngu Yên 7 Tháng Một, 2026
- Mười năm (2016-2026) 6 Tháng Một, 2026
- Phim của Todd Haynes 6 Tháng Một, 2026
- Phép thử của Nghị quyết 68 nhìn từ vụ “Về đây bốn cánh chim trời” 5 Tháng Một, 2026
- Nghệ sĩ và Ruồi 5 Tháng Một, 2026
- Ghi chép của Nguyễn Phương Mai sau gần 4 tháng sống tại Ukraine, Nga và một số nước trong vùng đệm của hai bên chiến tuyến (kỳ 6) 4 Tháng Một, 2026
- Thơ haiku của Uejima Onitsura 4 Tháng Một, 2026
- THÔNG BÁO VỀ GIẢI VĂN VIỆT LẦN THỨ MƯỜI MỘT (2025) – QUY TRÌNH XÉT VÀ TRAO GIẢI 3 Tháng Một, 2026
- Từ Françoise Sagan đến sự hình thành diễn ngôn dục tính hiện sinh trong văn học nữ đô thị miền Nam trước 1975 3 Tháng Một, 2026
- Lê Đỗ Thị Ninh, Nguyễn Hữu Loan, Màu tím hoa sim và tôi (3) 3 Tháng Một, 2026
- Vụ án “Về Kinh Bắc” (1982-1985) – kỳ 2 3 Tháng Một, 2026
- Hồi ký, đặc sản của nền văn minh 2 Tháng Một, 2026
- Bảy ghi chú về nỗi cô đơn trong Thơ Phan Đan 2 Tháng Một, 2026
- Lê Đỗ Thị Ninh, Nguyễn Hữu Loan, Màu tím hoa sim và tôi (2) 2 Tháng Một, 2026
- Cho chúng mày biết thế nào là lễ độ! 2 Tháng Một, 2026
- Thơ Đào Ngọc Chương 2 Tháng Một, 2026
- Nhìn vào những nỗi niềm ẩn giấu 1 Tháng Một, 2026
- Lê Đỗ Thị Ninh, Nguyễn Hữu Loan, Màu tím hoa sim và tôi (1) 1 Tháng Một, 2026
- Vụ án “Về Kinh Bắc” (1982-1985) – kỳ 1 1 Tháng Một, 2026
- Cuối năm nhìn những chuyến xe qua 31 Tháng Mười Hai, 2025
- Sông Hậu biến mất trên Bàn cờ Mekong 31 Tháng Mười Hai, 2025
- Người viết ký ức trong Người xé mặt nạ 31 Tháng Mười Hai, 2025
- Quán cháo lú 31 Tháng Mười Hai, 2025
- Khi những bức tranh được treo lên 31 Tháng Mười Hai, 2025
- Thơ Lê Thanh Trường 31 Tháng Mười Hai, 2025
- Tình dục và hiện sinh ở Haruki Murakami 30 Tháng Mười Hai, 2025
- Can đảm đứng về phía Sự thật: Đọc “Người xé mặt nạ” của Bùi Mai Hạnh 30 Tháng Mười Hai, 2025
- Phân tích ảnh hưởng xung đột biên giới Thái Lan – Cam Bốt trên tiến độ xây dựng kênh đào Funan Techo 30 Tháng Mười Hai, 2025
- Visual thinking – Sức mạnh của tư duy hình ảnh 30 Tháng Mười Hai, 2025
- Thương lắm ngày xưa 29 Tháng Mười Hai, 2025
- Nơi đất lành chim đậu 29 Tháng Mười Hai, 2025
- Nga cướp tài sản văn hóa, xóa căn cước Ukraine 29 Tháng Mười Hai, 2025
- Lê Trọng Nguyễn và “Bến giang đầu” 29 Tháng Mười Hai, 2025
- Nghệ thuật thuộc về nhân dân (Sự nhào nặn độc giả xô-viết) 28 Tháng Mười Hai, 2025
- Bao giờ người biết yêu người? 28 Tháng Mười Hai, 2025
- Ghi chép của Nguyễn Phương Mai sau gần 4 tháng sống tại Ukraine, Nga và một số nước trong vùng đệm của hai bên chiến tuyến (kỳ 5) 28 Tháng Mười Hai, 2025
- Tiếng Việt từ TK 17: các cách dùng đầu rau, các cơm, ghế cơm, nhà vưng/bếp, lò, vua bếp/táo quân (phần 51) 28 Tháng Mười Hai, 2025
- GIỚI THIỆU Tạp chí Triết số đặc biệt về Thông diễn học (tapchitriet.com) 28 Tháng Mười Hai, 2025
- Thơ Cư sĩ Minh Đạt 28 Tháng Mười Hai, 2025
- Đọc Máu rắn của Đỗ Hoàng Diệu 27 Tháng Mười Hai, 2025
- Linh hồn sông nước của “Văn hóa miệt vườn” trong văn xuôi Nam Bộ 27 Tháng Mười Hai, 2025
- Tháng mười hai 27 Tháng Mười Hai, 2025
- Một vùng đất còn thơm mùi huyền sử 27 Tháng Mười Hai, 2025
- Lữ khách 26 Tháng Mười Hai, 2025
- Tượng đất tượng gỗ tranh tài 26 Tháng Mười Hai, 2025
- Heidegger: Tầm ảnh hưởng sâu sắc của Being and Time 26 Tháng Mười Hai, 2025
- Thơ Vasyl Stus 26 Tháng Mười Hai, 2025
- Mỹ học của sự nổi loạn 26 Tháng Mười Hai, 2025
- Ngài Z và Kẻ Thế Thân 25 Tháng Mười Hai, 2025
- Mỹ tự trong sắc phong thần của Thượng quan Phan Thanh Giản 25 Tháng Mười Hai, 2025
- Địa tô, doanh thu và quyền phát triển đất: nhà nước sẽ thu được bao nhiêu từ các khu đô thị? 24 Tháng Mười Hai, 2025
- Đọc Han Kang giữa cuộc khủng hoảng nhân đạo trên dải Gaza 24 Tháng Mười Hai, 2025
- Thử “đọc” tranh Doãn Hoàng Kiên bằng “Ký hiệu học tạo hình” 24 Tháng Mười Hai, 2025
- Rằm tháng bảy (5) 24 Tháng Mười Hai, 2025
- Ghi chép của Nguyễn Phương Mai sau gần 4 tháng sống tại Ukraine, Nga và một số nước trong vùng đệm của hai bên chiến tuyến (kỳ 4) 24 Tháng Mười Hai, 2025
- Thơ Thiền Zen Paul Vân Thuyết 24 Tháng Mười Hai, 2025
- Ở Phòng Triển Lãm Số 0 23 Tháng Mười Hai, 2025
- Rằm tháng bảy (4) 23 Tháng Mười Hai, 2025
- Ghi chép của Nguyễn Phương Mai sau gần 4 tháng sống tại Ukraine, Nga và một số nước trong vùng đệm của hai bên chiến tuyến (kỳ 3) 23 Tháng Mười Hai, 2025
- Chuyện thật như đùa 23 Tháng Mười Hai, 2025
- Nơi đất lành chim đậu 23 Tháng Mười Hai, 2025
- Phim Left-Handed Girl (Cô Bé Tay Chiêu) của nữ đạo diễn Thái Thực Tinh 23 Tháng Mười Hai, 2025
- Ngủ mơ, thấy dự một phiên xử đặc biệt của Tòa án “Sự thật tuyệt đối” 23 Tháng Mười Hai, 2025
- Màu xanh, theo những bể dâu 22 Tháng Mười Hai, 2025
- Ghi chép của Nguyễn Phương Mai sau gần 4 tháng sống tại Ukraine, Nga và một số nước trong vùng đệm của hai bên chiến tuyến (kỳ 2) 22 Tháng Mười Hai, 2025
- Nghe nhịp đá dưới chân tháp 22 Tháng Mười Hai, 2025
- Tôi úp mặt vào nước – một nhu cầu kỳ lạ 22 Tháng Mười Hai, 2025
- Rằm tháng bảy (3) 22 Tháng Mười Hai, 2025
- Ghi chép của Nguyễn Phương Mai sau gần 4 tháng sống tại Ukraine, Nga và một số nước trong vùng đệm của hai bên chiến tuyến (kỳ 1) 21 Tháng Mười Hai, 2025
- Đọc Tuyển tập Trịnh Y Thư: Theo Dấu Thư Hương 2 21 Tháng Mười Hai, 2025
- Rằm tháng bảy (2) 21 Tháng Mười Hai, 2025
- Thơ Trần Hoàng Phố 21 Tháng Mười Hai, 2025
- Con người, cuối cùng đều phải làm bạn với cô đơn 20 Tháng Mười Hai, 2025
- Con đường phải tránh! 20 Tháng Mười Hai, 2025
- Bức thư chia tay của nhà báo Tô Hòa (viết nhân vĩnh biệt chị Ngọc Lan) 20 Tháng Mười Hai, 2025
Danh sách liên kết