Lê Hồng Lâm
“Có nhiều ý nghĩa và sự thấu hiểu lẫn nhau trong một cái nhìn trao đổi với khỉ đột so với bất kỳ loài vật nào khác mà tôi biết.” – David Attenborough nhìn vào máy quay và nói như thế.
Đó là một trong những khoảnh khắc xúc động nhất từ bộ phim tài liệu A Gorilla Story mới air trên Netflix khi chỉ còn vài tuần nữa, cụ bước sang tuổi 100. Còn ai trên thế giới này nói điều đó đáng tin cậy hơn cụ?
Gần nửa thế kỷ trước, vào năm 1978, David Attenborough gặp một đàn khỉ đột núi ở Rwanda trong quá trình thực hiện loạt phim tài liệu Life on Earth của BBC – chương trình đặt nền móng cho cách người ta làm các bộ phim tài liệu về động vật hoang dã ngày nay. Trong cuộc gặp gỡ đó, những chú khí đột leo trèo lên người David (lúc đó mới ngoài 50) và cùng đùa vui tinh nghịch.
Gần 50 năm trôi qua, những hình ảnh đó vẫn cực kỳ ấn tượng và là nguồn cảm hứng cho một bộ phim tài liệu mới dưới sự đạo diễn của James Reed – nhà làm phim từng đoạt giải Oscar với bộ phim tài liệu xuất chúng My Octopus Teacher và Leonardo DiCaprio trong vai trò giám đốc điều hành.
James Reed đã khéo léo đan xen những hình ảnh từ footage và những cảnh quay mới – ghi lại một đại gia đình gorrila đang ngày càng đông lên nhờ công tác bảo tồn rất tốt ở châu Phi sau một giai đoạn chúng bị săn trộm và đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng.
Cho dù mỗi con khỉ đột đều có tên riêng, thật khó để nhận diện chúng vì quá giống nhau. Nhưng thông qua phần dẫn chuyện tuyệt vời của David và những hình ảnh (không hiểu bằng cách nào) ghi lại được cực kỳ sống động, ta sẽ thấy được thế giới của loài gorilla này diễn ra cũng vô cùng khốc liệt với những màn phô trương sức mạnh, tranh giành quyền lực, bạo lực, trả thù… không kém gì thế giới của con người. Một con gorilla đực tên Imfura khỏe mạnh bị Ubwuzu – một kẻ mới lên nắm quyền và khá tàn bạo – đuổi đánh khỏi đàn. Imfura sau đó lợi dụng Ubwuzu đang “hú hí” với nhân tình, quay lại đàn và giết chết con của hắn. Màn trả thù ấy tạo nên những chất liệu kịch tính không kém gì một bộ phim của Hollywood.
Khoảnh khắc David Attenborough hồi ức lại những kỷ niệm đẹp về đàn gorilla gần 50 năm trước, trong đó có Pablo – con khỉ đột trưởng thành thành một con đực đầu đàn dũng mãnh, trước khi bị giết ở tuổi 33 khi bảo vệ gia đình khỏi một nhóm đối thủ cũng là một khoảnh khắc xúc động khác, khi cụ khép lại đoạn hồi ức bằng câu nói, “I will never forget him”.
A Gorilla Story không chỉ là một phim tài liệu về động vật, mà gần như là một “bài điếu văn sống” cho cả thiên nhiên lẫn chính David Attenborough. Nó chạm vào những tầng rất sâu về thời gian, ký ức, bạo lực, và cách con người nhìn vào tự nhiên để hiểu chính mình.
Ở bộ phim tài liệu tuyệt vời này, Attenborough không chỉ là nhà tự nhiên học, như cụ đã từng trong hơn nửa thế kỷ qua, và vẫn tiếp tục, cho dù sắp bước sang tuổi 100.
Cụ trở thành một “người lưu trữ ký ức của hành tinh”.
Mỗi lần xem bất cứ một bộ phim tài liệu nào về thiên nhiên và động vật hoang dã, tôi đều có cảm giác như nghe một cụ tiên ông kể chuyện vậy.
David Attenborough chơi đùa với những chú gorilla cách đây gần nửa thế kỷ (1978). Những thước phim này có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao ý thức bảo tồn loài động vật hoang dã này trước nạn săn trộm khiến chúng đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng.