V?n h?c mi?n Nam 54-75 (558): Nguy?n M?nh Côn (k? 9)

Nguy?n M?nh Cn, nh v?n Mi?n Nam tuy?t th?c ch?t trong t C?ng s?n

Vin Linh

clip_image002

I. Trong nh?ng nh v?n Vi?t Nam tr??ng thnh vo th?i khng Php, Nguy?n M?nh Cn l ng??i t?ng th?c s? c?m sng. Anh ? trong ti?u ?on ?nh tr?n sng L n?m 1947.

B?n ngy ba ?m khng ngh?, khng ch?p m?t. N??c khe, n??c l?nh, hay n??c v?ng tru ??m. C?m, vi dm g?o rang nhai cho th?t k? v?i cht mu?i tr?ng (ai v? ???c vi nhnh t?i l ng??i ?y c b?a th?nh so?n!) B?n ngy ba ?m, ch?ng l?i t?t c? m?i ??nh lu?t v? sinh l, chng ti v??t 320 cy s?, c?ng thm chn tr?n ph?c kch. Chng ti khng ?i b?ng chn m ?i b?ng c. Chng ti m? ng??i trong s? c? g?ng kinh kh?ng. C? g?ng v yu n??c, v th gi?c. (1)

Tr?n sng L x?y ra vo thng 10, 1947, lc ?y anh 27 tu?i, 6 thng. Nh? th?, khng bi?t anh ? n?m xu?ng bn m?t bn ?n thu?c phi?n t? lc no? Xem l?i ti?u s? th?y anh sang H??ng C?ng t? lc 20 tu?i. Nh? s? m t? c?a h?a s? T? T? khi g?p anh vo kho?ng 1955-56, th anh c v? ? l ng??i dnh lu v?i Ph Dung t? r?t nhi?u n?m r?i. Trong tm n?m, t? m?t chi?n s? c?m sng b?n vo pho ??nh L.S.T. c?a Php trn dng sng L kho?ng 10 cy s? d??i b?n oan Hng, t?i nh v?n mn m d?c t?u trn c?n gc g? Ph Nhu?n, Nguy?n M?nh Cn ? s?ng cu?c th?ng tr?m khng nh?ng c?a chia c?t ??t n??c 1954, v? pha ng??i chi?n b?i, m cn n?i tri trong m?t th?i th? m b?n ha th v chnh ki?n, nh?ng tm huy?t l?n vo vi?c c?u n??c nh?ng b? ?nh b?t kh?i h??ng ?i hoi v?ng v khc bi?t ??ng phi. Lng h?i lng, ti th?y mnh nh? con ng?a m?t m?i theo l?i mn khng chi?n quanh co (in trn ba TTVLS.) C l? anh ? c?m l?y d?c t?u vo ci lc th?y mnh l con ng?a m?t m?i v th?y l?i mn khng chi?n quanh co, ci lc ?y h?n l lc Vi?t Minh truy kch ??ng vin cc ??ng phi qu?c gia, nh?t l Qu?c Dn ??ng, vo n?m 1947 ?nh b?t h? qua T?u.

D th? no, Nguy?n M?nh Cn v?n theo st cc bi?n ??ng c?a th?i th?, sau khi v? thnh v sau khi vo Nam. Vi?t C?ng l k? th c?a anh, anh theo di h? khng ng?ng. Con ng??i, cu?c s?ng, s? suy ngh? c?a anh khng bao gi? xa chnh tr?.

L lu?n c?a anh s?c bn, v?n ch??ng c?a anh l v? kh, c?ng s?n khng th? dng l lu?n v?i anh, h? dng gng cm. Mai Th?o vi?t: nh?ng tc ph?m c?a Nguy?n M?nh Cn, t? em Tm Tnh Vi?t L?ch S? t?i Ha Bnh Ngh? G Lm G? ? l nh?ng l??i mc xung kch c?c k? s?c nh?n phng vo thnh tr th?c h? c?ng s?n su?t hai m??i n?m ??u tranh v?n h?c gi?a hai mi?n v l nh?ng tc ph?m ch? y?u c?a V?n H?c Qu?c Gia Vi?t Nam t? chia c?t Nam B?c 1954 t?i s?p ?? mi?n Nam 1975. Kch th??c m?i tc ph?m Nguy?n M?nh Cn l?n lao ? ?. M?i tc ph?m anh l m?t tr?n ?nh l?n, t? tr?n tuy?n v?n h?c chng ta ?nh t?i k? th. Trn ci ngh?a ton ph?n c?a danh t?, anh l m?t danh t??ng, m?t chi?n s? c?m bt l?y l?ng c?a tr?n tuy?n v?n h?c mi?n Nam, ni?m vinh d? chung c?a Mi?n Nam V?n H?c. (2)

II. C?m b?n th?o c?a nh v?n Nguy?n M?nh Cn trn tay, ng??i ??c bi?t ngay tc gi? nh?ng dng ch? tr??c m?t l m?t ng??i v cng th?n tr?ng v?i ch? ngh?a. Anh vi?t ngay hng, th?ng l?i, r t?ng con ch? m?t, trang no nh? trang n?y. Anh vi?t trn th?p gi?y c k? dng. Khng c?n ??m, ng??i ta c th? ng ch?ng khng sai bao nhiu, n?u trang tr??c anh vi?t ???c m?t nghn ch?, th trang sau c?ng l?i m?t nghn ch?. Anh l ng??i c th? bi?t r bi anh vi?t, khi in ra, n?u l cho m?t cu?n sch, s? in ???c bao nhiu trang. C?ng bi ?y n?u ??c trn ?i pht thanh, s? ??c ???c bao nhiu pht. Nh?ng nt ch? g?y g?n, nh?ng dng ch? ??u ??n, v ch? no ch?m, ch? no ch?m ph?y, ch? no ch?m xu?ng dng, v cng r r?t v chu?n xc, v? ph??ng di?n chnh t?, v?n ph?m.

?c v?n anh, c th? m??ng t??ng ra cch anh ni chuy?n. Nguy?n M?nh Cn l ng??i khc chi?t, rnh m?ch, khng ai c th? hi?u l?m cu v?n anh, v anh khng vi?t ra nh?ng g cn m? h?.

Anh l nh v?n khng th? no lm th?. Anh l nh v?n c?a lu?n thuy?t v l thuy?t. L thuy?t ch? khng ph?i tri?t l. N?u anh c vi?t truy?n tnh, m anh l?i hay vi?t truy?n tnh, th ? nh?t ??nh khng ph?i l m?t truy?n tnh th? m?ng ki?u Nh?t Linh hay Khi H?ng. Phong thi nh v?n Nguy?n M?nh Cn l phong thi m?t nh v?n l?p thuy?t ?? c?i t?o x h?i, v lun lun nhn nh?n s? y?u ?u?i, l?m l?c c?a mnh. Anh mu?n ?em b?n thn mnh ra lm bi h?c cho l?p ?i sau. Anh khng ph?i l ng??i c th? ni hy theo g??ng ti. Anh l ng??i v?n ni: Hy trnh nh?ng l?i l?m c?a ti.

Anh vi?t l?i m? ??u cho m?t truy?n c?a anh: ti v?n theo ?u?i m?t ??c v?ng, l lm th? no cho cc b?n thanh nin hi?n ??i tin ch?c r?ng tu?i tr? c?a chng ti ch?ng c g h?n tu?i tr? c?a cc b?n.

Khng s?ng v?i c?ng s?n, ch? qua th?m Nga tr? v?, v?n ho Andr Gide ng??i Php, Nobel v?n ch??ng 1947, v?i th?c c?a m?t tr th?c, vi?t nh?ng l?i c?nh t?nh trong cu?n Retour De LU.R.S.S (1936) v Retouches Mon Retour De LU.R.S.S (Tr? V? T? Lin Bang X Vi?t, Nhu?n S?c Tr? V? T? Lin Bang X Vi?t C?a Ti.) Nguy?n M?nh Cn s?ng v?i Vi?t Minh, r?i t? b? Vi?t C?ng, anh ? lm nh? nh v?n Nam T? Milovan Djilas, tc gi? The New Class (Giai C?p M?i, 1957), c?c l?c ph bnh c? c?u v ch? thuy?t c?ng s?n. Trong th?i gian lm ch? bt t? Ch? ?o, anh ? trch d?ch v thm l?i d?n cu?n Gi? Th? Hai M??i L?m c?a m?t tc gi? L? Ma Ni: V. Gheorgiu. Nh?ng tc ph?m trn c?a anh lm ng??i ta ngh? ??n nh?ng cu?n sch t??ng t?, c?a cc nh v?n th? gi?i khc, ch? xu?t b?n tr??c ? trong vng nhi?u l?m l m??i n?m, ??u ph?i by nh?ng ki?p nhn sinh v?ng b? m?t ng??i trong cc x h?i C?ng S?n. Darkness At Noon (Bng T?i Gi?a Tr?a) c?a nh v?n Hung Gia L?i Athur Koestler, xu?t b?n l?n ??u n?m 1941, (b?n Vi?t ng? in kho?ng 1950); Animal Farm (Tr?i Sc V?t) v 1984 c?a nh v?n Anh theo v sau ? ch?ng X H?i Ch? Ngh?a George Orwell, xu?t b?n l?n ??u n?m 1946 (? Khnh Hoan ? d?ch ra Vi?t Ng?) v cu?n sau n?m 1949; Doctor Jhivago c?a Boris Pasternak (Bc S? Jhivago, V?nh Bi?t Tnh Em, b?n Vi?t v?n Nguy?n H?u Hi?u), xu?t b?n l?n ??u (Anh d?ch) n?m 1958; hay c?a m?t nh v?n Nga khc, Alexander Solzhenitsyn, cu?n One Day In The Life of Ivan Denisovich, xu?t b?n l?n ??u n?m 1963.

Nguy?n M?nh Cn thu?c dng v?n ch??ng ?, trn m?t th?c. H?n nhin anh khc h? n?i v?n phong. Nguy?n M?nh Cn khng c ci lng ?ng m? m?ng c?a Andr Gide hay Boris Pasternak, khng c ci khi hi c?a George Orwell, khng c s? ?i?m t?nh t??ng ? c?a Athur Koestler, khng c s? can ??m c?a Alexander Solzhenitsyn (anh t? nh?n, xem ph?n d??i), anh g?n v?i Milovan Djilas. Anh gi?ng gi?i vi?n d?n nhi?u. S? gi?ng gi?i vi?n d?n h?n anh tin l v cng c?n thi?t. Nguy?n M?nh Cn c m?c ?ch r r?t khi c?m l?y cy bt, ng?i tr??c th?p gi?y c k? dng. Ti cn nh? anh vi?t trn th?p gi?y mu vng, ?ng nh? th?p gi?y g?i l legal size paper hi?n nay ? M?.

S? nghi?p v?n ch??ng c?a Nguy?n M?nh Cn c nhi?u m?t. Sau th?i gian vi?t l?i nh?ng kinh nghi?m thanh nin trong chi?n d?ch Sng L v giai ?o?n lin hi?p v?i c?ng s?n, sau 1959, n?m chnh ph? Ng nh Di?m ??t cc ??ng phi Qu?c Gia ra ngoi vng php lu?t (d? lu?t 10/59) Nguy?n M?nh Cn vi?t K? Hoa T? (1960), truy?n Ba Ng??i Lnh Nh?y D Lm N?n (1960). Anh chuy?n qua lnh v?c khoa h?c gi? t??ng, l lnh v?c cho t?i gi? trong v?n ch??ng Vi?t Nam anh v?n l ng??i ??u tin v duy nh?t.

M?y n?m sau, anh vi?t Tnh Cao Th??ng (1968) ni v? d?c tnh m?t cch tr?c ti?p, h?n n?a l?i dng ngi th? nh?t l nhn v?t ?n b qua hnh th?c m?t t?p th? Ng?c vi?t cho C??ng: V, nh? em ? ni v?i anh, T? Gi?n lm cho em hon ton th?a mn. C?ng in h?t nh? ??i v?i anh, lc rung ??ng c?a y ln ??n t?t ?? th rung ??ng c?a em c?ng ln ??n t?t ?? (Tnh Cao Th??ng, trang 88) trong m?i cu?c giao hoan, chnh ng??i ?n ng m?i l ph??ng ti?n! (TCT, 104). Anh vi?t v?n ?? gi?ng gi?i, khng ph?i ?? gi?i tr, d l vi?t v? m?t v?n ?? d? sa vo ch? t?m th??ng.

III. T?m hnh c?n c??c c?a Nguy?n M?nh Cn ti c trong tay, pha sau chnh anh n?n nt vi?t ki?u ch? in tn h? c?a mnh. Ti ngh? hnh ch?p vo n?m 1956, hay 57, trong qun ph?c, c? o c d?u chi?c lon ? ???c bc ra, c l? l lon thi?u y, hay trung y. Anh l s? quan ??ng ha. Pha sau t?m hnh vi?t: 15.3.1920. H?i D??ng, B?c Vi?t. (Hnh nh? nh?m ngy 7 thng 4 n?m Canh Thn. Sinh qun lng ng Hy, ph? Ninh Giang). Gi?i V?n Ch??ng Ton Qu?c n?m 1957. N?m 1975, anh ???c m?i vo H?i ?ng Gim Kh?o V?n Ch??ng Ton Qu?c.

Thu? ?u th? anh theo m? v cha, cch anh vi?t, m? v cha, khng ph?i cha m?, ?i kh?p n?i trn ??t B?c. T? n?m 13 tu?i, anh h?c ? tr??ng t? th?c Th?ng Long, H N?i. N?m 1940, anh v??t bin, t?i mi H??ng C?ng. Khng ai r l do, song theo m?t bi anh vi?t m ti ???c ??c, th anh Cn ho?t ??ng trong Vi?t Nam Qu?c Dn ?ng.

Theo m?t ti li?u khc, n?m 19 tu?i anh c c?ng tc v?i bo ng Php, n?m 25 tu?i anh vi?t bo Th?ng Nh?t, xu?t b?n ? H N?i.

Khng chi?n ch?ng Php bng n?, thng 12, 1945, anh rt ln chi?n khu Vi?t B?c. T? ?y, cu?n em Tm Tnh Vi?t L?ch S? vi?t d??i bt hi?u Nguy?n Kin Trung, c th? k? l m?t giai ?o?n ho?t ??ng th?c s? ngoi ??i c?a anh, n?u khng hon ton gi?ng, th c?ng r?t g?n v?i th?c t?. N?m 1952, Nguy?n M?nh Cn tr? v? H N?i, n?m sau ra H?i Phng, d?y h?c t?i thnh ph? bi?n ny cho ??n n?m 1955 th vo Nam. T?i Si Gn, trong khi vi?t v?n, c lc anh xu?t b?n m?t t? t?p ch, l?y tn l Chnh V?n, nh?ng m?nh y?u. Mi?n Nam m?t ngy 30 thng 4, 1975, anh b? H N?i b?t vo ?m 2 thng 4, 1976. Tn Nguy?n M?nh Cn ??ng ??u danh sch 44 ng??i s? b? b?t sau ?.

ng ba n?m trong t, anh cng khai ?i tr? t? do, l lu?n v?i qu?n gio tr?i t Xuyn M?c, r?ng Sa c, t?nh B R?a: Chnh ph? ni l b?t ti ?i h?c t?p ba n?m, hm nay ?ng h?n ba n?m, ti yu c?u chnh ph? tr? t? do cho ti. Anh b? nh?t ring t? ?.

Sau ?, Nguy?n M?nh Cn tuy?t th?c. Theo tin t?c ti ???c nghe, anh Nguy?n M?nh Cn khng ??nh tuy?t th?c ?? ch?t, anh tuy?t th?c nh? m?t cch tranh ??u b?t b?o ??ng. M?t nhm anh em nh v?n tr?, trong c ng??i t? nh?n l ?n em thn tn nh?t c?a anh, nguy?n v?i nhau s? st cnh v?i anh trong cu?c tranh ??u ny. Anh s? nh?n ?n, song khng ai c th? nh?n u?ng, d ch? trong 24 gi?. Ng??i anh em tr? ? ? ?i bo qu?n gio ch??ng trnh tranh ??u c?a Nguy?n M?nh Cn, v cc nhn s? huynh ?? c?a anh trong cu?c tranh ??u. T?t c? b? c l?p. Nguy?n M?nh Cn trt h?i th? cu?i cng t?i tr?i t ny, vo ngy 1 thng 6 n?m 1979. Anh s?ng 59 n?m 2 thng 15 ngy.

Vin Linh

Ch thch:

1. em Tm Tnh Vi?t L?ch S?, trang 96-97, Nguy?n nh V??ng xu?t b?n, 1958.

2. Mai Th?o, V?nh Bi?t anh Nguy?n M?nh Cn, Th?i T?p, Washington, D.C., s? 4, thng 12.1979, trang 18.

Ngu?n: https://nsvietnam.blogspot.com/2014/08/nguyen-manh-con-nha-van-mien-nam-tuyet.html

Comments are closed.