Anders Olsson, Chủ tịch Ủy ban Nobel,
https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/
Bản dịch của Văn Việt
Giải thưởng Nobel Văn học năm 2026 được trao cho nhà văn người Canada Anne Carson, “vì văn nghiệp táo bạo và đầy tính sáng tạo của bà, nơi cuộc đối thoại đầy ngẫu hứng với truyền thống cổ điển đã kiến tạo nên những hình thức mới cho văn học hiện đại.”
Anne Carson sinh năm 1950 tại Toronto, Canada. Năm 1981, bà xuất bản luận án tiến sĩ về ngành Văn chương Cổ điển với tựa đề Odi et Amo Ergo Sum, và trong suốt sự nghiệp của mình, bà đã kết hợp việc sáng tác thơ với công việc dịch thuật và giảng dạy tại nhiều trường đại học. Hầu như toàn bộ các tác phẩm văn học của bà đều tập trung vào giao điểm giữa nỗi ám ảnh từ ngữ của một nhà ngữ văn học và khát khao tìm kiếm ý nghĩa mới của một nhà thơ. Chính bà cũng xác định từ nguyên học của các từ ngữ là điểm khởi đầu cho mọi tác phẩm của mình. Các bản dịch từ tiếng Hy Lạp cổ đại của bà có thể được xem là những tác phẩm độc lập theo đúng nghĩa. Trong số đó có bản diễn giải các mảnh thơ còn sót lại của Sappho, If Not, Winter (2002), cùng với các bi kịch như Electra (2001) và Antigone (2015) của Sophocles và Bakkhai (2015) của Euripides.
Vào những năm 1990, Carson đã xuất bản một loạt tác phẩm đáng chú ý. Trong số đó có The Glass Essay nằm trong tập Glass, Irony, and God (1995), tác phẩm thể hiện tiềm năng của trường thiên thi nơi các ranh giới thể loại dần mờ nhòe.
Cùng thập niên đó chứng kiến sự ra đời của một tác phẩm khác, thường được ca ngợi là kiệt tác xuất sắc nhất của Carson, mang tên Autobiography of Red: A Novel in Verse (1998). Tác phẩm thể hiện khả năng kiệt xuất của bà trong việc hiện đại hóa truyền thống văn học cổ điển. Với cảm nhận tinh tế về ngôn từ và trải nghiệm đương đại, bà lấy điểm xuất phát là các mảnh thơ của nhà thơ Hy Lạp thế kỷ VI TCN Stesichoros về quái vật cánh đỏ Geryon.
Trong suốt văn nghiệp của mình, Carson nhẹ nhàng khám phá những khả năng của viết lách, một quá trình mà trong đó phác thảo văn học trở nên có giá trị đặc biệt đối với bà. Minh chứng cho điều này là Float (2016), một tác phẩm gồm 22 cuốn sách nhỏ (chapbook) về các chủ đề khác nhau, có thể đọc theo bất kỳ thứ tự nào. Một tác phẩm khác là Wrong Norma ra mắt năm 2024, một sự kết hợp đa dạng các văn bản mang tính trình diễn mạnh mẽ, nơi Carson bước qua nhiều lĩnh vực nghệ thuật và học thuật khác nhau. Sự hợp tác của bà với các nghệ sĩ thị giác, biên đạo múa, cũng như với các đạo diễn opera và sân khấu đã thể hiện sự tự do mà bà đối thoại với những kỳ vọng văn học và hệ thống quy tắc. Chính điều này đứng sau tầm quan trọng vượt trội mà các tác phẩm của bà tạo ra cho văn học và nghệ thuật quốc tế kể từ những năm 1990.