Dòng nh?c k? ni?m v?i nh?c c? mi?n Nam (k? 61): Tr?n Thi?n Thanh: Hàn M?c T?

T.V?n & B?n H?u th?c hi?n (2019)

clip_image001

clip_image002

clip_image003

clip_image004

Hn M?c T? Sng tc: Tr?n Thi?n Thanh

Trnh by: Trc Mai (Pre 75)

Nghe thm: Hoi Nam 70 N?m Tnh Ca (42) Nh?t Tr??ng

??c thm:

Vi?t v? ca khc Hn M?c T? c?a Tr?n Thi?n Thanh.

(Ngu?n: trungtamasia.com)

Bi ht Hn M?c T? ? ???c nh?c s? Tr?n Thi?n Thanh sng tc vo n?m 1965. ?y l m?t trong nh?ng ca khc r?t thnh cng c?a ng, khi k? v? cu?c ??i tnh i s? nghi?p c?a m?t thin ti trong thi ca Vi?t Nam, l thi s? Hn M?c T? (1912-1940).

Bi ht b?t ??u b?ng cc cu th? c?a HMT, ???c ngm ln cho ?o?n d?o ??u (prlude):

Ai mua tr?ng ti bn tr?ng cho
Tr?ng n?m im trn cnh li?u ??i ch?
Ai mua tr?ng ti bn tr?ng cho
Ch?ng bn tnh duyn ??c h?n h

Sau ? th tc gi? chuy?n qua ?i?u nh?c Bolero:

???ng ln d?c ?, n?a ?m tr?ng t nh? cu chuy?n x?a
L?U NG HONG ?, thu? nao chn HN M?C T? ? qua.
nh tr?ng treo nghing
nghing b? ct di thm hoang v?ng
Ti?ng chim ku ?au th??ng nh? n?c n? d??i tr?i s??ng
L r?i r?i ?u ?y sao c? ng? b??c chn ng??i
Tm v? gi?a ?m bu?n

???ng ln d?c ?, nh? x?a hai ng??i ? m?t l?n ??n
Tnh yu v?a ch?m, xt xa cho chng cu?c s?ng ph? nhn
Ti?c thay cho thn trai, m?t n?a ??i ch?a qua h?t
Trch thay cho t? duyn, ch?a th?m n?ng ? v?i tan
H?n ng?t ng? ?in cu?ng cho tr?i ??t c?ng tan th??ng
M kh? ?au ni?m ring

Bi ht Hn M?c T? ny ? tr? nn th?t n?i ti?ng ? Vi?t Nam k? t? lc ???c ca s? Trc Mai trnh by ? ??i nh?c h?i t?i r?p ht Thanh Bnh, Si Gn vo n?m 1965. Sau ? bi ht ny ???c ph? bi?n r?ng ri kh?p m?i n?i cho ??n t?n ngy hm nay. ?i ?u c?ng nghe ng??i ta ht Ai mua tr?ng, ti bn tr?ng cho t? nh hng, qun c-ph, b?n xe ?, b?n ph, cc xe bn hng rong kh?p hang cng ng h?m. Ca s? Trc Mai ? b?t ??u ?i ht t? n?m 1959. C l m?t trong b?n ngi sao c?a phng tr Ha Bnh, g?m B?ch Y?n, Bch Chiu (ch? c?a Khnh H), Thy Nhin v Trc Mai. Gi?ng ht c?a c r?t ng?t ngo, ??m ?m. C di?n t? bi ht th?t nh? nhng, tho?i mi nh? ru nh nh? vo tai ng??i nghe. Nh? v?y m Trc Mai ? ti?p t?c s? nghi?p ca ht c?a c trong h?n ba m??i n?m. Sau m?t th?i gian di v?ng bng, c ? ti ng? khn gi? kh?p n?i ? ch??ng trnh Paris By Night 78 ???ng X?a khi song ca v?i Ph??ng H?ng Qu? trong lin khc Gi?t l? ?i trang. ??n v?i ch??ng trnh Asia 50 ?? t??ng ni?m Nh?t Tr??ng, ca s? Trc Mai s? k? l?i cc k? ni?m vui bu?n c?a c trong nh?ng n?m trnh di?n bi ht Hn M?c T? ny. Nh?ng hm nay c khng ht l?i ca khc ny, m ?? cho gi?ng ca tr? Y Ph?ng ng?i ca Hn M?c T?. Tr??c ?y c?ng c vi ca s? ? h?i ngo?i ? ht bi Hn M?c T? ny. Trong ? c c ca s? mang hai dng mu Vi?t-M? l Thy H?ng ? ht bi ny ?ng 6.41 pht trong CD Thy H?ng 3: Tnh Thin Thu do My Productions s?n xu?t n?m 1998.

Cu?c ??i ng?n ng?i 28 n?m c?a thi s? Hn M?c T? ? ???c khng bi?t bao nhiu ng??i nh?c ??n. T? nh?ng bi bo, ti?u thuy?t, c?i l??ng, tho?i k?ch, phim truy?n v hi?n nay ? cc ?i truy?n hnh bn Vi?t Nam c?ng ?ang cho trnh chi?u m?t b? phim truy?n vi ch?c t?p v? cu?c ??i Hn M?c T?. ng ?ng l m?t thin ti b?t h?nh trong lng thi ca Vi?t Nam.

Tn th?t c?a ng l Nguy?n Tr?ng Tr, sanh t?i lng L? M? , ??ng H?i, Qu?ng Tr? vo ngy 22 thng 9 n?m 1912, trong m?t gia ?nh theo ??o Cng gio. Vc mnh ?m y?u, tnh tnh ng hi?n t?, gi?n d?, hi?u h?c v thch giao du b b?n trong l?nh v?c v?n th?. Thn ph? ng lm thng ngn, k l?c nn th??ng di chuy?n nhi?u n?i, nhi?u nhi?m s?. V v?y, Hn M?c T? c?ng ? theo h?c ? nhi?u tr??ng khc nhau nh? Sa K? (1920), Qui Nh?n, B?ng S?n (1921-1923), Pellerin Hu? (1926). N?m 1930 th Hn M?c T? thi h?c vo Qui Nh?n s?ng v?i m?u thn v n?m 1932 th ng xin ???c vi?c lm ? s? ??c ?i?n t?i ?. Trong th?i gian ny ng c yu m?t thi?u n? tn l Hong Cc ? g?n nh, nh?ng m?ng ??c khng thnh. Ng??i yu theo ch?ng ra Hu? s?ng. Bu?n tnh, n?m 1935 HMT xin thi vi?c vo Si Gn vi?t bo. T? nh? Hn M?c T? ? lm th? ??ng bo kh?p n?i v k cc bt hi?u nh? Minh Du? Th?, Phong Tr?n, L? Thanh, Hn M?c T? (ng??i ? sau t?m rm l?nh: hn l l?nh, m?c l b?c rm) v cu?i cng l Hn M?c T? (anh chng v?i bt m?c: hn l cy vi?t, m?c l m?c) .

R?t nhi?u ng??i v?n th?c m?c l Hn M?c T? c t?t c? bao nhiu ng??i yu chnh th?c?

C ng??i t?ng ni r?ng thi nhn mun ??i lun lun l gi?ng ?a tnh, nn Hn M?c T? c?ng c r?t nhi?u ng??i yu v c?ng c r?t nhi?u ??c gi? yu th? c?a chng, vi?t th? lm quen. Trong s? ? c M?ng C?m (t?c Hu?nh Th? Ngh?) l m?t thi?u n? xinh ??p t? Qu?ng Ng?i vo v tr? h?c ? nh ng??i c?u n?i t?nh Phan Thi?t. Sau nhi?u l?n trao ??i th? t?, th h? cng h?n nhau ?? g?p m?t. Cu?i tu?n, Hn M?c T? t? Si Gn ?i Phan Thi?t b?ng xe l?a ?? tm th?m M?ng C?m. H? ? d?o ch?i kh?p cc th?ng c?nh c?a Phan Thi?t, trong ? c L?u ng Hong. Tr?n Thi?n Thanh ? vi?t: L?u ng Hong ?, thu? nao chn HMT ? qua. Ai ? ? t?nh Phan Thi?t th ch?c c?ng ? c l?n nghe nh?c ??n L?u ng Hong. ? l m?t dinh th? to l?n, nguy nga trng l?, xung quanh c v??n t??c, cy c?nh r?t xinh ??p v n?m trn m?t ng?n ??i nhn ra bi?n xanh. Lu ?i ny do m?t ng hong (cng t??c) ng??i Php tn l De Montpensier mua khu ??t ny v xy c?t ln vo n?m 1911 ?? lm n?i ngh? h, vui ch?i cho gia ?nh ng. N?m 1917 th m?t doanh nhn Php mua l?i ?? lm khch s?n cho du khch thu. (Trong th?i chi?n tranh sau ny, khu L?u ng Hong ny ? b? bom ??n ph h?y hon ton, nay ch? cn ci n?n cao m thi). Thu? xa x?a ?, nh?ng c?p tnh nhn th??ng h?n h nhau ??n khu v?c ny ?? ng?m c?nh v tm tnh v?i nhau n?i cc b?ng gh? ? xung quanh v??n, nh?t l trong nh?ng ?m tr?ng sng. Qua M?ng C?m, HMT lm quen v?i c?u c?a nng l Thi s? Bch Kh (1916-1946) v hai chng thi s? ny tr? nn thn nhau nh? tri k?. Cu?i tu?n no HMT c?ng t?i ? tr? nh Bch Kh v h?n g?p M?ng C?m (M?ng C?m ? tr? nh m?t ng??i c?u khc). Th?i gian ?, khng r v l do g m HMT b? b?nh phong ci (leprosy), hai vnh tai ?ng ??, ng?a ngy kh?p n?i. Tuy v?n th? t? qua l?i, nh?ng M?ng C?m l?ng trnh d?n thi s?, t khi h h?n v?i nhau. Hn M?c T? m th?m tm th?y ch?y ch?a thu?c men, b?nh tnh c?ng thuyn gi?m d?n d?n, v thi s? v?n ti?p t?c lm th?, vi?t bo ? Si Gn.

Nh?ng qua n?m 1938, c?n b?nh qui c ny tr? nn n?ng h?n, nn thi s? bn quay v? Qui Nh?n thu m?t c?n nh nh? trn ??i, s?ng bi?t l?p cch xa thnh ph?, tuy?t giao v?i t?t c? b?n b. Hng ngy c m?t ti?u ??ng v? nh m? c?a HMT g?n ? lnh c?m n??c, thu?c men ?em ??n cho chng. Tr?n Thi?n Thanh ? vi?t:

HN M?C T? xui v? qu c? d?u thn n?i nh hoang,
M?NG C?M h?i thi ??ng th??ng ti?c t?i cho nhau m thi,
Tnh ? l? xin m?t cu h?a ki?p sau ta tr?n ?i,
Cn g n?a thn tn xin ?? m?t mnh mnh ??n ci
.

T? khi pht b?nh, c? th? ?au nh?c ??n pht ?in, nh?t l vo nh?ng ?m tr?ng sng. Hn M?c T? l?i cng lm th? hay h?n, nh? nh?ng cu th? m Tr?n Thi?n Thanh ? ph? nh?c:

Tr?ng! Tr?ng! Tr?ng! L Tr?ng! Tr?ng! Tr?ng!
Ai mua tr?ng ti bn tr?ng cho
Khng bn ?on vin, ??c h?n h

Bao gi? ??u tr?ng, vinh quy ?
Anh l?i ?y ti th?i ch? th?

Khng, khng, khng! Ti ch?ng bn hn tr?ng
Ti gi? ? ch?i, anh t??ng r?ng
Ti ni thi?t l anh d?i qu
Tr?ng Vng Tr?ng Ng?c bn sao ?ang ?

C ?m ng n?m m? th?y ??c M? hi?n v?, nn ng ? vi?t bi Thnh n? ??ng Trinh ?? t? ?n:

Maria! Linh h?n con ?n l?nh
Run nh? run th?n t? th?y long nhan
Run nh? run h?i th? ch?m t? vng
Nh?ng lng v?n th?m nhu?n ?n tru m?n

T?u l?y B, l?y B ??y ?n ph??c
Cho tnh ti nguyn v?n t? tr?ng r?m
Th? trong tr?ng nh? m?t kh?i b?ng tm
Lun lun reo trong h?n trong m?ch mu
Cho v? l? c? mun ngn tinh ??u
Cho ? m m nh?c v thanh h??ng

S? ngy ng?t b?i ch?ng th? ??y ?
Ngu?n Thing ling yu chu?ng M? S?u Bi
..

Trong lc c ??n, tuy?t v?ng chn ch??ng, thi s? l?i nh?n ???c tin M?ng C?m ?i l?y ch?ng, nn HMT l?i cng ?au kh? h?n:

Tr?i h?i nh? ai cho kh?i ?i
Gi tr?ng c s?n lm sao ?n ?
Lm sao gi?t ???c ng??i trong m?ng
?? tr? th duyn ki?p ph? phng
?

Tr?n Thi?n Thanh ? vi?t l?i ca:

Tm vo c ??n, ??t Qui nh?n g?y ?n chn chng ??n.
Ng??i x?a no bi?t ch?n x?a ng?p ???ng pho c??i k?t hoa,
Ch?n hoang liu tiu s? HN m th?m nghe tr?ng v?
.

Hnh nh? ci b?nh phong ci ny th??ng lm cho Hn M?c T? ?au ??n nhi?u h?n trong nh?ng ?m c tr?ng. Thi s? ? th?c tr?n ?m ?? lm th?:

Hm nay c m?t n?a tr?ng thi
M?t n?a tr?ng ai c?n v? r?i
Ta nh? mnh xa th??ng ??t ru?t
Gi lm nn t?i bu?i chia phi

C lc thi s? Bch Kh gh th?m, th?y HMT bu?n, nn gi?i thi?u chng lm quen v?i ng??i ch? c?a BK l L Th? Ng?c S??ng (t?c l d ru?t c?a M?ng C?m) ?? hai ng??i th? t? qua l?i. HMT ? lm li?n m?t bi th? sau khi nhn vo t?m ?nh c?a Ng?c S??ng:

Ta ?? ch? NG?C trn tu chu?i
S??NG ? cung thi?m nh? ch?ng thi
Tnh ta khu?y mi khng thnh kh?i
N? gi?n ?i phen c?n ph?i mi

?y ch? l m?t m?i tnh ??n ph??ng, v Ng?c S??ng khng h? yu HMT nh?ng c c?ng khi?n thi s? sng tc ???c nhi?u bi th? hay. Lc ? l?i c n? thi s? Mai ?nh (tn th?t L Th? Mai) yu HMT tha thi?t, tnh nguy?n ??n ? bn chng s?n sc, lo thu?c men. Nh?ng thi s? ? t? ch?i v ch? ti?p chuy?n v?i c ???c vi l?n. Tuy v?y HMT c?ng ? lm nh?ng bi th? trong ? c cu:

?y MAI ?NH tin n? ? Vu S?n
?em m?ng xu?ng gieo vo mun sng m?t
Nng, m nng hai tay ta gh ch?t
C? bi th? m mt l? lng thay
Ta l ng??i u?ng mun h?n s?u cay
Nng l m?t c?a mun tu?n tr?ng m?t

Th? t? qua l?i v?i Mai ?nh trong hai n?m (1938-1939) r?i HMT tuy?t giao. C lc t??ng nh? b?t b?nh, b?n b ??n th?m, l?i mang th? ??c gi? i m? cho HMT xem (1940). Trong ? c m?t n? sinh trung h?c tn Th??ng Th??ng ? lm cho HMT c?m ??ng, v thi s? l?i tm ???c tnh yu trong m?ng, nh?:

S?u ln cho t?i ngn kh?i
Ai lau ro l? cho l?i ni ra
chi?u nay tn t? h?n hoa
nh? TH??NG TH??NG qu, xt xa tm bo

G?n cu?i n?m 1940, c?n b?nh c?a HMT tr? nn n?ng h?n. Gia ?nh ?nh ph?i ??a ng vo nh th??ng phung ci Qui Ha, cch Qui Nh?n 5 cy s?, n?i c cc d ph??c ng??i Php s?n sc cho b?nh nhn. Lc ny thi s? ? b?t ?in lo?n v d?n d?n ch?p nh?n ci ch?t g?n k?. ng ? m? ??c:

M?t mai kia ? bn khe n??c ng?c
V?i sao s??ng, anh n?m ch?t nh? tr?ng
Khng tm th?y nng tin m ??n khc
??n hn anh v r?a v?t th??ng tm!

ng lun lun nh? ??n Phan Thi?t, nh? ??n M?ng C?m v nh?ng k? ni?m th?i hoa b??m ngy x?a. Thi s? ? vi?t nh?ng cu th? d??i ?y nh? nh?ng l?i tr?n tr?i sau cng trong ??n ?au tuy?t v?ng:

R?i ngy d?i nh? th?t tinh ch? h??ng
Ta lang thang tm t?i ch?n L?u Tr?ng
L?u ng-Hong, ng??i thin h? ??n vang
N?i ? khc, ? yu th??ng tha thi?t

i! Tr?i ?i! l Phan Thi?t! Phan Thi?t!
M tang th??ng cn l?i m?nh sao r?i
Ta ??n n?i: nng ?y v?ng lu r?i!
Ngh?a l ch?t t? mun tr?ng th? k?!

Tr?ng vng ng?c, tr?ng n tnh, ch?a ph?
Ta nhn tr?ng khn xi?t ng?m ngi tr?ng

Ta vi tung th? ln t?n cung H?ng
Th? php t?c b?ng ku rn th?ng thi?t.
H?i Phan Thi?t! Phan Thi?t!
Mi l n?i ta chn h?n nghn thu
Mi l n?i ta s?u mu?n ng?t ng?!

R?i tp l?u hoang khng ??y hai thng, th Hn M?c T? y?u d?n v t? th? t?i nh th??ng Qui Ha, ngy 11 thng 11 n?m 1940. ???c tin ng m?t, cc t? bo trn kh?p n??c ? vi?t bi, ??ng tin, ra s? ??c bi?t t??ng ni?m thi s? ti hoa nh?ng b?t h?nh ny. B?n b, ng??i yu, ??c gi? kh?p n?i ??u th??ng ti?c, nh?ng khng m?t ai ??n ??a ?m tang thi s? HMT. Tr?n Thi?n Thanh ? k?t thc bi ht Hn M?c T? b?ng:

Xt th??ng thn b? v? cho ??n m?t bu?i chi?u kia
Tr?i ??t nh? quay cu?ng khi h?n phch vt ln cao
M?C T? nay cn ?u!

Tr?ng vng ng?c tr?ng n tnh ch?a ph?
Ta nhn tr?ng khn xi?t ng?m ngi tr?ng!

Khi sng tc ca khc Hn M?c T? ny cch ?y ?ng 40 n?m (1965-2005), c l? nh?c s? Tr?n Thi?n Thanh khng ng? r?ng sau ny cu?c ??i ng c?ng c nhi?u ?i?m gi?ng nh? thi s? ti hoa b?c m?nh ny. N?i t?nh nh Phan Thi?t, t? nh? Tr?n Thi?n Thanh ? cng b?n b d?o ch?i ? nh?ng n?i m ngy x?a thi s? Hn M?c T? v M?ng C?m t?ng in d?u. Nn ng ? vi?t: ???ng ln d?c ?, n?a ?m tr?ng t nh? cu chuy?n x?a, L?u ng Hong ?, thu? nao chn HMT ? qua.
Vo Si Gn l?p nghi?p, nh?c s? Tr?n Thi?n Thanh ? mang theo ng nh?ng k? ni?m ny v sng tc nn Hn M?c T?. Trong kho?ng th?i gian b?t ??u ca ht v vi?t nh?c t? n?m 1958 cho ??n n?m 1975, ca s? Nh?t Tr??ng-Tr?n Thi?n Thanh ? c?ng hi?n cho ??i nh?ng l?i ca ti?ng nh?c th?t tuy?t v?i. Tn tu?i v danh v?ng c?a ng ? sng r?c ln kh?p m?i n?i. ? c khng bi?t bao nhiu thi?u n?, khn gi? ? m?i l?a tu?i yu nh?c v yu th??ng ng tha thi?t. Nh?ng k? t? sau n?m 1975, th s? nghi?p c?a ng d?n d?n ?i xu?ng, k? c? khi ra h?i ngo?i, nh?ng sng tc m?i c?a ng c?ng khng cn xu?t s?c ???c nh? ngy x?a. Cu?i cng th ng l?i m?c ph?i m?t ch?ng b?nh nan y l ung th? ph?i. Nh?ng thng ngy cu?i cng c?a ng th?t l c ??n, hiu qu?nh. ?u cn th?y l?i nh ?n sn kh?u, ?u cn th?y l?i nh?ng khn gi? thn th??ng, nh?ng b?n b x?a, ng??i yu c?. Ngay c? b m? gi 82 tu?i v c em gi Nh? Th?y trong ban T? ca Nh?t Tr??ng ngy x?a, nh?ng ??a con, ??a chu c?a ng v?n cn ? bn Vi?t Nam nghn trng xa cch. Nh?ng tu?n l? sau cng, khi ? tuy?t v?ng, ng khng ch?u n?m trong b?nh vi?n m mu?n tr? v? n?m ngh? n?i nh ring. Bn c?nh ng trong gi? h?p h?i ch? c ng??i v? sau l ca s? M? Lan v ??a con trai t m?i v?a 3 tu?i, tn l Tr?n Thi?n Anh Ch. ng ? ra ?i trong m th?m l?ng l? sau m?y thng ch?u nhi?u ?au ??n, giy v v c?n b?nh qui c ny. Cho ??n ngy 13-5-2005 th tr?i ??t nh? quay cu?ng, khi h?n phch vt ln cao. Tr?n Thi?n Thanh ? th?c s? v?nh bi?t chng ta khi v?a ?ng 62 tu?i ??i, l ci tu?i v?n cn r?t tr? trn ??t t?m dung Hoa K?.

*Ti li?u tham kh?o ?? vi?t bi ny:

-Tuy?n t?p nh?c Bao gi? anh qun (25 tc ph?m Tr?n Thi?n Thanh)
-CD nh?c Thy H?ng 3: Tnh Thin Thu, My Productions, USA, 1998
-Theo chn nh?ng ti?ng ht, H? Tr??ng An, Hoa K?, 1998
-Hn M?c T? (thn th? & thi v?n), Tr?n Thanh M?i, Tn Vi?t, 1957
-?i nt v? Hn M?c T?, h?i k Quch T?n, Qu M?, Paris, 1988
-V?n Thi s? ti?n chi?n, Nguy?n V?, Khai Tr, Saigon, 1969
-Th? Hn M?c T?, S? v?n ha thng tin Ngh?a Bnh, 1988
-Website: http:// vietlove.com (vi?t v? Nh?t Tr??ng).
-Website: http:// phanthiet.com (di tch, th?ng c?nh)

DK (25.3.2006)

Comments are closed.