Võ Đắc Danh
Đạo diễn Hà Khoa
Thú thật rằng (là một người thích xem phim tài liệu), tôi chưa bao giờ chứng kiến một buổi chiếu phim tài liệu mà bán sạch hết 395 vé, cũng như chưa bao giờ chứng kiến một buổi chiếu phim tài liệu kéo dài đến 93 phút mà trên 400 khán giả ngồi im phăng phắc, một sự im lặng tưởng chừng như đến nín thở của buổi tối hôm qua, mặc dù không phải là một đề tài đặc biệt giật gân. Đó chỉ là một câu chuyện rất đời thường, câu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ Y Vân.
Nhạc sĩ Y Vân qua đời năm 1992, trong khi đó cháu ngoại ông, bé Hà Khoa chào đời năm 1993, nghĩa là cô bé không có ký ức gì về ông ngoại. Năm 2011, Khoa sang Mỹ định cư, học ngành graphic design và làm việc bình thường. Nhưng rồi bỗng một ngày, nhiều ngày, từ trong tâm thức, ông ngoại gọi cô, thôi thúc cô làm một bộ phim tài liệu về ông. Thế là Khoa tự học đạo diễn rồi “vác máy” về quê cùng với ê kíp Việt-Mỹ làm một cuộc hành trình tìm về nguồn cội của gia đình, tìm về cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ Y Vân. Khoa cho rằng ca khúc Lòng Mẹ là bản “Quốc nhạc” về tình mẫu tử thiêng liêng, từng ca từ và giai điệu của bài hát ấy đã dẫn dẫn dắt bước chân cô lang thang trên từng góc phố Hà Nội và dọc theo chiều dài đất nước đến từng ngõ ngách của Sài Gòn qua bao thăng trầm của chiều dài lịch sử để góp nhặt từng chút tư liệu, từng chút chất liệu về ông ngoại mình. Và Khoa đã gặp được những nhân chứng sống, những bậc trưởng lão của dòng họ trong nhà từ đường ở Hà Nội, những nhạc sĩ đồng nghiệp, những nhạc công, những ca sĩ đã từng cộng sự với Y Vân một thời vang bóng ở Sài Gòn… Đặc biệt là hai nhà sưu tập âm nhạc nổi tiếng: ông Hùng Phương ở Nha Trang và ông Huỳnh Minh Hiệp ở Sài Gòn. Tại đây, tại hai kho âm nhạc độc đáo và vô giá này, Khoa đã nhiều lần rơi nước mắt khi tìm thấy những trang bản thảo viết tay, những đĩa than, những cuốn băng master hòa âm bài hát Lòng Mẹ và hàng chục sáng tác của nhạc sĩ Y Vân đã nhuốm bụi thời gian hơn nửa thế kỷ qua…
Bằng cách cấu trúc phim rất hiện đại và lối kể chuyện nhẹ nhàng, chân thật, 93 phút trôi qua với sự lặng im trong hồi hộp, lôi cuốn và xúc động của hàng trăm khán giả, và sau phút 93 là một tràng pháo tay giòn giã kéo dài.
Chị Ngọc Tuyền, con gái của nhạc sĩ Y Vân, mẹ của nữ đạo diễn Hà Khoa đã rất tự hào khi đồng hành, tiếp sức cho cuộc hành trình của con mình đi tìm ông ngoại.
Bộ phim đã giành được ba giải thưởng về phim tài liệu của Mỹ. Sau buổi ra mắt hôm nay, phim sẽ được công chiếu lần lượt trên khắp các tiểu bang và chắc chắn sẽ còn đi xa hơn nữa.
Xin cảm ơn nữ đạo diễn trẻ Hà Khoa đã góp thêm một tác phẩm điện ảnh cho kho tư liệu nghệ thuật của nước nhà!!!
“Kho báu” âm nhạc của nhà sưu tập Hùng Phương ở Nha Trang