Thơ Anne Carson
Ngu Yên dịch
Trên bàn trong phòng, thuốc lá, con dao, cuốn sổ, bảy giờ tối. Tôi ngồi viết cho đầu óc khỏi nổ tung. Có lẽ bạn đã biết, bài thơ ngắn của tôi. Ừ, đã đến được chừng này rồi, giờ đây nên chờ cho ký ức chết cạn, mới bắt đầu lại.
Những ngày này, gió là kẻ thù. Bạn bị tách khỏi tòa nhà, gió sẽ lật úp bạn. Gió trên hai mươi lăm dặm một giờ thì không thể bay lên. Cảm nhận cơn gió ấy, nghĩ đến gia đình. Không có gió, trên đó là thiên đường, chỉ có bạn và những khung cửa sổ, chẳng nghe thấy gì, sự yên tĩnh, sự yên tĩnh này là một thành phố mới. Tôi thích ở trên đó, nhìn xuống những con người cả ngày ở bên trong, lách tách lách tách lách tách. Tôi từng quen người bạn cùng nghề rơi xuống chín trăm feet, dây cáp của anh ta bị đứt. Chuyện đó lẽ ra không nên xảy ra.
Gián. Làm tổ trong những phễu lọc cà phê. Lúc nào cũng cảnh giác. Chúng có thích bạn không? Bật đèn lên, chúng giật mình lao nhanh như bầy sao xẹt. Tắt đèn, chúng biến mất. Bạn biết không, những khách sạn lớn đều bí ẩn hợp đồng với những hãng diệt côn trùng.
Có lần tôi ngồi cạnh Rudolf Nureyev và bóp vào đùi ông, cứng như đá cẩm thạch. Andy cứ chớp đèn máy ảnh chụp tất cả mọi người, rồi Andy và nữ hoàng ở bàn kế bên tranh luận xem bạn trai của ai có cơ bắp ngực lớn hơn. Họ cá cả bữa ăn. Cúc áo được tháo ra. Andy thắng. Tất cả những cô gái đó bây giờ đều đã chết. Đó là một hành tinh lâng lâng, thiếu không khí thở.
Hồi mới mở cửa hàng, tôi tự tay rèn những cái móc treo thịt. Một chiếc móc thịt được làm cho đúng cách thật đẹp. Cả mái che bằng kim loại nữa, để che thịt khỏi ánh nắng. Dọc con phố này, trước kia đâu đâu cũng là lò mổ. Đây là một chuyện đùa: tôi đến đây năm 1968, khi xe tăng Liên Xô tiến vào Praha, đoán xem bây giờ ai đang đuổi tôi khỏi tòa nhà của mình? Một nhà phát triển bất động sản người Nga!
Về mặt kỹ thuật, chúng tôi là những người chiếm nhà trái phép. Howard nói: “đóa lan của sự thân mật.” Hồi ấy ngày nào Howard cũng viết một bài thơ, dường như tôi đã khơi hứng cho anh. Trước đó tôi cũng từng mê một vài người, nhưng lần này là những vì sao rơi và những con sứa. Chúng tôi thay phiên nhau tắm, đổ từng xô nước lên người nhau. Howard khó lòng rời khỏi Rick, nhưng anh nói tôi giống Jane Bowles. Về sau anh không thể tắm khi đứng nữa, tôi phải tìm một chiếc ghế gỗ có tay vịn.
Tôi bước vào đời bạn như một tia chớp, dịu dàng, lịch sự và đa tài, một nhà sử học, một người làm văn chương; dù tôi đã tạo ra một hình thức văn chương mới đầy sức sống, viết ra những thứ sẽ còn tồn tại chừng nào tiếng Anh còn hiện hữu, phải nói tôi có mùi, mỗi khi đến Knopf, họ cho tôi ngồi trên thành cửa sổ để khỏi lây rận sang ghế của họ. Thiên tài không lây, tôi nói như vậy.
Sự buồn chán không chịu nổi của loài vật. Lần theo ý nghĩa của mã lực. Bốn hoặc năm con ngựa, mỗi con đứng một bên chiếc thuyền, chạy trên một guồng quay tròn được vận hành bánh răng và bánh xe, chúng bị buộc vào đó. Bằng bước chân tiến về phía trước, chúng quay guồng, đẩy chiếc thuyền đi, lúc nào cũng nhìn về một hướng; giả sử chúng sống được mười bảy hay mười tám năm. Chúng không cười, không khóc, không nhìn thấy dòng Hudson lao nhanh. Chúng cũng chẳng chế giễu khi nghe ai đó trên boong tàu khoe hiểu biết, chuyện phiền của nhận thức.
Bây giờ tôi sợ. New York không giúp được tôi. David Byrne không giúp được tôi. Điều khiển giao thông không giúp được tôi. Bánh cupcake không giúp được tôi. Chiếc xe lai không giúp được tôi. Mỗi ngày sáu đến tám ly nước băng tan từ sông Iceland cũng không giúp được tôi. Sự thiêng liêng điên loạn, cơn điên phát cuồng mang dáng dấp thần linh của Ahab vô thần cũng không giúp được tôi. Đôi mắt trong veo của lũ heo không giúp được tôi. Món quà của lửa không giúp được tôi. Rock ’n’ roll không giúp được tôi. Trời ơi, hỡi linh hồn ta! Rock ’n’ roll giờ đây chẳng còn giúp được ai nữa.
Mặt trời tháng Mười Hai đang lặn, ngoài phố hơi tối, nhưng ban ngày bạn xuống tàu, đi theo chỉ dẫn, mọi chuyện đều ổn, rồi đến đêm, có một thứ gì đó khác đi, lệch sai khỏi chỗ, bạn có thể là bất cứ thứ gì, có thể là cảnh sát, một mục tiêu, có thể bất cứ thứ gì. Đi ngang qua tòa nhà cũ, ghé thăm người gác cửa, tên ông là Claude. Ai cũng yêu quý Claude. Điều làm người có phẩm chất là không ngừng hoàn thiện chính mình, đó là lý do khi nghe một Jeremiah nào đó than vãn về New York đang biến mất, tôi chỉ nghĩ, Này anh bạn, đời là thế, đó là cuộc mặc cả chúng ta đã chấp nhận. Nó luôn luôn là chúng ta. Người ta đã nói y như vậy từ những năm 1840.
Đó là đau và vui, cao và thấp, mềm và cứng, chuột và bánh nướng, bùm bùm bùm bùm, xin chào, chạng vạng.
Chạng vạng là gì?
Chạng vạng đưa cái mơ hồ trở lại. Phân phối những điều bạn đang ngẫm nghĩ. Hóa vật chất thành những bóng ma lang thang trong tâm trí. Khiến bạn xa lạ với chính mình bây giờ, đưa bạn vào im lặng, vào cuộc xô đẩy, vào bóng tối mà bạn có thể nương tựa.
.
WHAT HAPPENED TO NEW YORK
Poem of Anne Carson (May 5, 2025)
.
On the table in my room, cigarettes, knife, notebook, 7 P.M. I sit down to write so my head don’t blow up. Perhaps you know my things, my little song. Well, we got this far, now we’re going to have to wait till the memories die off to start again.
Days, the wind is your enemy. You get disconnected from your building, wind gonna flip you over. Wind more than 25 m.p.h. you don’t go up. Feel that wind, think about your family. Without wind it’s heaven up there, just you and the windows, you don’t hear nothing, the quiet is, the quiet is a new city. I prefer to be up there looking in at people all day inside tipatap tipatap tipatap. I had a partner fell nine hundred feet—his cable broke. That’s not supposed to happen.
Cockroaches. Nest in your coffee filters. Ever alert. Do they like you? In light, they shock then shoot like stars. In dark, they nonexist. You know the big hotels have a nondisclosure agreement with their exterminators.
Once I was seated next to Rudolf Nureyev and squeezed his thigh, which felt like marble. Andy snapping flash pictures of everyone, then Andy and the queen at the next table got in a debate about whose boyfriend had bigger pecs. They bet the meal on it. Buttons were loosed. Andy won. All those girls are dead now. It was a giddy planet, not enough oxygen.
I used to hammer my own meat hooks when we first got the shop—it’s a beautiful thing, a properly made meat hook—and the metal canopy too, to shield our meat from sun. There were packing houses all up and down this street. Here’s a joke: I came here 1968 when Soviet tanks rolled into Prague and guess who’s throwing me out of my building now? A Russian developer!
We were technically squatters. Howard said “orchid of intimacy.” Howard was writing a poem a day then, I seemed to bring it out in him. I’d had crushes before but this was falling stars and jellyfish for me. We took turns showering by emptying buckets of water on each other. Howard was having trouble giving up Rick but he said I looked like Jane Bowles. Later he couldn’t shower standing up, I had to find a wooden stool with arms.
I come into your life as a flash, I’m gentle, polite and versatile, an historian and man of letters and albeit I’ve created a vital new literary form and written some things will last as long as the English language, it’s also true I smell and when I visit Knopf they have me sit on the windowsill so I don’t get lice on their chairs. Genius isn’t contagious, I tell them.
The unbearable boredom of animals. Tracing the meaning of horsepower. Four or five horses placed one each side of the boat on a circular treadmill turned by cogs and wheels to which they were hitched. By forward movement of their feet they’d turn the wheel, propel the boat, facing always the same direction, let’s say they live seventeen or eighteen years. They do not laugh or weep or see the Hudson plunging past. They do not scoff to hear someone on deck talking about his consciousness, the problem of consciousness.
I’m afraid now. New York don’t help me. David Byrne don’t help me. Traffic control don’t help me. Cupcakes don’t help me. My hybrid vehicle don’t help me. Six to eight glasses of Icelandic glacier water per day don’t help me. The insane sanctity and maddened madness of ungodly godlike Ahab don’t help me. The clear eyes of pigs don’t help me. The gift of fire don’t help me. Rock ’n’ roll don’t help me. Alas, O my soul! Rock ’n’ roll don’t help anyone anymore.
December sun going down, a little dark on the street but coming in the daytime you get off the train, you follow directions, you’re fine then at night there’s something different, out of place, you could be anything, you could be a cop, a target, you could be anything. Go past our old building, visit the doorman, his name is Claude. Everybody loved Claude. What we do as human beings, we’re constantly finishing ourselves, that’s why when I hear some Jeremiah wail on about vanishing New York, I’m like, Dude, that’s the way it is, this is the bargain we made. It’s ever of us. They were saying the same in the eighteen-forties. It’s pain and joy and high and low and soft and hard and rats and cupcakes and boom boom boom boom hello dusk. What is dusk? Dusk reinstates the vague; redistributes your contemplation; resolves matter into phantasms that rove your mind; estranges you from your present self into a hush, into a hustle, into a darkness you can lean on.