Dạ Ngân
Trần Tùng Chinh trong mắt sinh viên Sư phạm của Đại học An Giang là một vị thầy trẻ dai lạ lùng. Ở cái dáng cao và thẳng, ở cái nết hội họp thì chính thầy hoạt náo đủ kiểu, ở cái sức viết được nói được làm được, ở cái đức chăm cha chăm mẹ hiếu hậu nổi tiếng và ở cái cách bảo toàn hạnh phúc gia đình. Tôi biết Trần Tùng Chinh từ cuộc thi Truyện ngắn Đồng bằng sông Cửu Long năm 2011 mà tôi được làm giám khảo, sau đó, không, trước đó thì về Đại học An Giang cùng với Inra Sara để giao lưu. Cứ thế, ngạc nhiên về một vị thầy khi trẻ đã mực thước đặc biệt và duyên dáng cũng đặc biệt, rồi quan sát từ xa, từ những đầu sách và từ FB, quả thật, mười năm bạn ấy làm Trưởng Bộ môn đến khi nghỉ để chỉ làm giảng viên thường thì ở tôi vẫn một thứ ngạc nhiên ấy: một người hiếm không biết hoặc không làm ra kiểu ta là hiếm!
Cu ngói ở Trà Sư là đầu sách thứ bảy của Trần Tùng Chinh viết cho thiếu nhi, một trong những tác giả bền của Nxb Kim Đồng hơn 20 năm nay. Khi nhà văn thiên về đối tượng độc giả nầy thì dấu ấn người sao văn vậy ngày mỗi rõ, nói cách khác, thanh cao, chân phương, ân cần thì sẽ đồng hành lâu bền với thế giới bé thơ tinh khiết. Khảo sát để biết vì sao vài ba năm nhà giáo – nhà văn Trần Tùng Chinh cho ra một cuốn cho nhi đồng và thiếu niên. Bởi vì tôi khác, tôi viết duy nhất Miệt vườn xa lắm mà Nhà Kim Đồng đã phải gắn mác dành cho tuổi 13 trở lên. Vậy nên tôi đọc các bạn gần như “chung thân” với thế giới trẻ thơ, tôi nể, nể lắm.
Cu ngói ở Trà Sư khiến tôi cầm lên ngay khi được tác giả gởi tặng, còn bởi vì nơi ấy, Trà Sư ấy là nơi tôi biết đến lần đầu năm 2011 do chính Trần Tùng Chinh mời chúng tôi tham quan sau chuyến giao lưu với Khoa Sư phạm Đại học An Giang. Thực sự từ Hà Nội hạ cánh thành cư dân Sài Gòn, Cát Tiên và Trà Sư chưa hề có hình dáng trong sự ham thích điền dã của chúng tôi. Trà Sư ư, nghe đã biết là vùng đất còn nguyên tên của dân bản địa xưa và có đi thì mới biết. Biết rằng nó được giữ gìn một cách cẩn trọng ngoài sức tưởng tượng của tôi; biết rằng đầm lầy mông mênh ấy từng là cứ địa để Kháng chiến; biết rằng An Giang đã không khinh suất khi chỉ khai thác một phần nhỏ cho Du lịch – phần lớn là dành cho An ninh quốc phòng và cho Sinh thái bền vững. Từ đó đến nay tôi đã tự đi cùng bè bạn về đó lần thứ n và cứ cau mày sao con cháu miền Tây của tôi vi vu Trung Quốc Thái Lan Singapore… đủ cả mà Trà Sư thì “không thèm biết”!
Năm 2011 ấy, Trần Tùng Chinh và Trương Chí Hùng (sau này cũng đã thành danh với mảng bút ký Văn học) đã đãi Inra Sara và tôi món Trà Sư ngọt lừ. Ngây ngất mãi và trăng mật cảm xúc mãi. Cu ngói ở Trà Sư như thể khiến tôi được bay, được gặp, được nghe, được thấy tận cái lõi của nó với hệ cây tràm mà tôi từng biết và yêu từ thơ bé, với những lớp vỏ cây, thân cây, bộ rễ gan góc bởi đất trầm thủy và màu hoa, mùi hoa nức tiếng của nó. Và rồi lũ chim tôi từng say mê khi làm du khách, thì nay, tác giả đã mô tả và “mời” tôi cùng đồng hành rối rít với chúng; những Giang sen, Cổ Rắn, Trích Cồ Trích Ré, những Diệc Xám Diệc Lửa, những Cò Xanh Cò Lửa Cò Ruồi Cò Bợ Cò Hương Cò Ngàng Lớn Cò Ngàng Nhỏ, những Điên Điển Phương Đông, Rồng Rộc, Trau Trảu, Chèo Bẻo, Chích Chòe Chích Bông, Manh Hồng, Bồng Chanh, Chiền Chiện, Sáo Đá, Bìm Bịp, Vịt Trời, Gà Đồng và họ nhà Vạc nhà nhạn… Thật là hồng phúc khi trời cho chúng ta có Trà Sư và cũng thật may mắn cho Trần Tùng Chinh, một nhà văn mẫn cảm với thiên nhiên – con người – và muôn loài.
Cu ngói ở Trà Sư là một truyện dài tha thiết. Chim chóc đã được nhân cách hóa để thế giới chim – người cho trẻ thơ đọc kỹ và tắm táp chính mình, mềm mại mở ra rồi bỗng dưng Tổ tiên – Cha mẹ – Thầy cô – Bạn hữu – Số phận – Tính cách – Bất hạnh – Cộng đồng – Lòng khoan dung… là những bài học những mối dây dệt nên cảm xúc trưởng thành cho người đọc không chỉ ở các em. Ấy, ấy là sự kỳ diệu của cuốn sách 180 trang với những bức minh họa đẹp, mà Trà Sư là một cơn cớ mãnh liệt khiến tác giả phải dùng đến nó để viết nên thứ Tình yêu mà mình được ban tặng và giữ gìn.
Cầm sách đẹp lên, dòng đề tặng ghi là Em trai, đã rưng rưng nhớ. Vừa đọc vừa nhớ lần gặp vào 2011 ấy, một “gã” thầy giáo tinh khôi như Trà Sư. Sau đại dịch, tôi, Lan Anh, con Paul quyết khều Trương Chí Hùng đi thay Trần Tùng Chinh, đó là lần thứ hai tôi với Trà Sư. Chim cu ngói ra sao, họ cu gáy và cu đất chăng, không cần biết, chỉ thấy nó đã sinh động và đặc biệt quá đỗi từ trang viết của gã thầy nay đã vào diện U60. Đọc xong, hương vị trong tâm, tôi bật dậy lục ảnh chuyến Trà Sư mà chỉ có thể gặp Trần Tùng Chinh ở Long Xuyên. Ảnh đây, chị em tôi là thâm giao dù thực sự gặp nhau không nhiều.
Chúc mừng em trai yêu quý với đầu sách mới, rất đẹp và hay. Chúc mừng em đã xứng đáng với tình yêu Trà Sư mà hai bên đã cho và nhận, từ nhau.
30 tháng 10/2026.
Chúng tôi cách nay 15 năm. Chị và Em, cùng Tây Nam bộ, ân cần, nói ít làm nhiều.
Trần Tùng Chinh và Trương Chí Hùng bảo tôi bơi xuồng nguyên xi Việt Cộng.
Trà Sư lần đầu 2011 của Inra Sara và tôi, thật tinh khôi cảm xúc.
Hai tập truyện ngắn của Trần Tùng Chinh, loại dành cho người lớn, trong đó Bên giếng nước là truyện giải Nhất cuộc thi Truyện ngắn Đồng bằng sông Cửu Long 2011.