Hoàng Dũng
Một anh bạn kể với tôi chuyện anh vừa đi dịch cho một chuyên gia Hoa Kỳ “có số má” về quy hoạch đô thị cho quan chức người Việt.
Chuyên gia nói: Thưa quý ngài, tôi thấy hễ đường tắc thì quý ngài giải quyết bằng cách mở đường rộng ra. Cách đó hiệu quả tức thì: đường rộng, xe cộ đi dễ dàng hơn trước. Nhưng chỉ một thời gian sau, đường lại tắc và quý ngài phải bỏ một đống tiền để mở rộng ra thêm. Đấy là một điệp khúc không biết bao giờ chấm dứt.
Nay tôi xin hiến giải pháp. Một, có kế hoạch đưa dần những cơ sở thu hút quá nhiều người ở trung tâm thành phố ra ngoại thành. Hai, cấm xây dựng những cơ sở thu hút quá nhiều người ở trung tâm thành phố. Và ba, thành phố xây dựng những công trình mới ở ngoại thành. Như thế, thành phố rộng hơn, chi phí thấp hơn, mà tránh được những vấn đề xã hội căng thẳng do tập trung quá đông người vào một địa bàn quá hẹp, mà không cần phải liên tục mở rộng đường.
Kể xong, anh bạn hướng vào tôi, hỏi: “Ông thấy tay chuyên gia đó nói có ngu không?”. Tôi ú ớ: “Mình cũng ngu như tay chuyên gia đó. Mình thấy hắn nói đúng mà!”.
Anh bạn nhìn tôi thương hại: “Những gì hắn nói đều là kiến thức sơ đẳng của nghề quy hoạch đô thị. Hồi mới tiếp quản miền Nam mà nói như thế thì còn được vì cán bộ đa số đều bỡ ngỡ đối với việc quản trị đô thị. Còn nay, ngồi nghe hắn nói, đều là những người học hành bằng cấp đầy người, có người còn tốt nghiệp từ những đại học tăm tiếng bên trời Tây, những kiến thức ABC đó, lẽ nào họ không biết”.
Vấn đề của Việt Nam không phải là kiến thức, mà là phẩm chất con người. Biết là có hại cho đất nước nhưng nếu có lợi cho mình, thì người có trách nhiệm vẫn ký. Hỏng, là hỏng cán bộ trong bộ máy!
Năm 2016, UBND TP Hà Nội quyết định chủ trương đầu tư tại khu đất 6,8 ha Giảng Võ với quy mô 10 toà chung cư cao 50 tầng[1]. Dự án chỉ được điều chỉnh quy mô khi Thủ tướng chất vấn: “Không có lý thuyết quy hoạch nào cho phép xây chung cư 50 tầng ở ngay Giảng Võ… 2.800 căn hộ mà mỗi nhà có 2 ô tô thì đi đường nào?”.[2]
Cần gì lý thuyết quy hoạch, chỉ cần hỏi ai có lợi từ dự án này, là có ngay câu trả lời!
Nay một công ty tư nhân đòi dời cả Đại học Bách khoa TP HCM để chiếm 14 hecta đất vàng, không phải làm công viên, mà chắc hẳn để xây chung cư. Dân tình xôn xao, chất vấn: Lý thuyết quy hoạch nào? Rồi viện nhiều lý do cao cả, như đại học không thể tính bằng m2, như đây là địa chỉ thiêng liêng của nhiều thế hệ, như đây là biểu trưng của trí tuệ thành phố, như băn khoăn về chính sách đối với khoa học, đối với đào tạo… Đó là những lý do “ngoài rìa” vấn đề đích thực. Như tôi năm xưa từng tin lý thuyết quy hoạch mà tay chuyên gia người Mỹ kia đã trình bày!
Người đề xuất không ngu, và người (nếu) cấp phép cũng không ngu. Xin nhắc lại: Cần gì lý thuyết quy hoạch, chỉ cần hỏi ai có lợi từ dự án này, là có ngay câu trả lời!
[1] https://plo.vn/ha-noi-se-khong-xay-dung-10-toa-chung-cu-cao-50-tang-tai-khu-dat-vang-post687953.html
[2] https://thuonghieucongluan.com.vn/thu-tuong-khong-ly-thuyet-quy-hoach-nao-cho-phep-xay-chung-cu-50-tang-o-giang-vo-a32689.html