Nguyễn Phượng
Đưa hình ảnh lần đầu đăng báo của bài Ở ĐÂY THÔN VĨ GIẠ[1] và thủ bản do chính Hàn Mặc Tử viết[2] để trình một thắc mắc cá nhân.
Hàn Mặc Tử đã viết đúng như thế nhưng không hiểu sao các bản in sau này trong các tuyển tập và cả trong sách giáo khoa đều sửa thành ĐÂY THÔN VỸ DẠ?
Cách đặt nhan đề của nhiều nhà Thơ Mới hồi đó có vẻ chịu ảnh hưởng cú pháp tiếng Pháp ở cấu trúc: Voici…
Chẳng hạn: Đây mùa thu tới / Voici venu l’automne.
Có thể vì thế mà người ta sửa Ở ĐÂY THÔN VỸ DẠ thành ĐÂY THÔN VỸ DẠ chăng?
Tự nhiên biến Hàn Mặc Tử thành một hướng dẫn viên du lịch.
Trong các bản dịch tiếng Pháp, Hoàng Hữu Đản & Marie-Martine Wilson (1), Võ Long Tê (2), và Hélène Péras và Vũ Thị Bích (3) đều chuyển ngữ là Voici: (1) Voici le hameau Vỹ Dạ; (2) Voici le village dénommé “Plaine des Roseaux”; (3) Voici le Hameau des Roseaux.[3]
Trong khi, nếu để nguyên nhan đề ban đầu của Hàn Mặc Tử thì có thể hiểu ông sử dụng cấu trúc:
Ici le hameau des Roseaux…
Cấu trúc Voici le hameau des Roseaux… hướng cái nhìn ra bên ngoài trong khi cấu trúc Ici le hameau des Roseaux… hướng cái nhìn vào bên trong.
Vực thẳm khoảng cách của hai cái nhìn là ở đây.
Cũng khá buồn cười là có nhà phê bình nổi tiếng vì nhan đề mà ghi rõ một luận điểm mở đầu cho bài bình trác tuyệt của mình là:
Bức tranh thiên nhiên xứ Huế…
Có thể Hàn Mặc Tử đã từng đặt tay lên ngực trái và muốn nói rằng: Trong tim này có thôn Vỹ Giạ.
Hàn lại là một tín đồ Thiên Chúa giáo.
Vì thế mà còn có thể hiểu ở trong tim thi sĩ có một vườn Địa Đàng.
Tất nhiên ở trong cõi Địa Đàng ấy có một nàng Eva của riêng chàng…
[1] Báo Đông Á Tân Văn số 2 (Sài Gòn, 19/10/1940), ảnh của Vũ Hà Tuệ. Xem: Phanxipang, Ở đây thôn Vỹ Dạ – nhan đề nguyên tác & một số lời bình, https://phanxipang.wordpress.com/2012/10/01/bi-mat-han-mac-tu-x/
[2] Hoàng Thị Quỳnh Hoa, Lá trúc che ngang: chuyện tình của cô tôi. Nxb Đà Nẵng, 2013. Ảnh thủ bản đăng lại ở đây: Võ Văn Trường, Trở lại đồi Thi Nhân, https://cadn.com.vn/tro-lai-doi-thi-nhan-post279574.html
[3] Phanxipang, Vài bản dịch Ở đây thôn Vỹ Dạ, https://phanxipang.wordpress.com/2012/10/02/bi-mat-han-mac-tu-xi/