DẠY-HỌC NGỮ VĂN TRONG NHÀ TRƯỜNG (10): HỌC TRÒ NHỎ TẬP LÀM THƠ

Hoàng Hưng

 

Ai cũng biết học Ngữ Văn ở cấp tiểu học không thể thiếu hoạt động “sáng tác” của học trò, chủ yếu là Thơ. Từ chỗ quan niệm đó chỉ là hoạt động “ngoại khoá cho vui”, giáo giới ngày càng thấy tác dụng lớn của việc này, cũng như việc đọc sách, đối với chương trình chính khoá. 

 

Xin dẫn một số bài thơ của học trò lứa tuổi nhỏ qua thời gian và không gian mà tôi có được, để các nhà soạn sách Văn tiểu học kiểu mới có thêm tư liệu tham khảo.

 

1/ Thơ Lục bát: Với người VN, làm thơ lục bát có vẻ… dễ như húp cháo. Khuyến khích học trò nhỏ “chơi lục bát” rất ích lợi về luyện từ ngữ, nhạc điệu câu, âm vận, và biểu cảm.

 

 

-      GS Chu Hảo cho biết: “Đúng 60 năm trước (1954) ở Trường Thiếu nhi Việt Nam (kháng chiến) tại Quế Lâm, Trung Quốc, chúng tôi là học sinh lớp 6 (lớp lớn nhất trường) cũng có phong trào làm thơ lục bát. Không hiểu sao đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ một câu thơ của một bạn gái giỏi giang được thầy chủ nhiệm đọc cho cả lớp nghe như sau: Tôi nhìn say đắm triền miên/ Hai vị lãnh tụ treo trên nền tường.” (!!!)

 

    -   Cùng thời điểm, bài thơ lục bát sau đây là của người viết bài này trong lòng Hà Nội dưới “ách thực dân Pháp”  (11 tuổi, học lớp Nhất trường Hàng Than), chính là bài thơ đầu tiên trong đời hắn, được đăng trên trang thiếu nhi của nhật báo Giang Sơn:

 

Thằng bé mồ côi

 

Trong làn sương buổi sớm mai

Khi mọi nhà vẫn còn cài chặt then

Nó đi từng bước triền miên

Gió lồng lộng thổi nó thêm lạnh lùng.

Hôm nay trời rét vô cùng

Biết về đâu ngủ hỡi thằng mồ côi?

 

Và đây là bài dịch thơ đầu tiên của hắn cùng thời gian (hắn hý hoáy dịch từ quyển sách học tiếng Pháp trong giờ học):

 

Màn đêm rơi xuống, và im lặng

Kế cho bao tiếng động rầm rầm.

Thiên nhiên vẳng tiếng thì thầm

Nổi lên rồi lại dịu dần, tắt đi.

Mặt trăng trắng bệch đằng kia

Đã nghiêng về phía xa xa chân trời

Và làn sáng nhẹ như hơi

Lướt trên bãi cỏ xanh tươi êm đềm

 

(Nguyên tác của Victor Hugo:

 

La nuit tombe

Et le silence

Succède au bruit

Dans la nature

Plus un murmure

Tout s’assoupit.

La lune blanche

Dejà se penche

A l’horizon

Sa lumiere

Glisse légère

Sur le gazon.

 

-      Còn đây là những bài lục bát của học sinh lớp 5 một trường tiểu học Hà Nội 60 năm sau (2014): 10 em cùng tả cảnh “Cánh buồm” trong ảnh này bằng một câu lục bát, kết quả cho thấy tâm hồn các em phong phú đa dạng thế nào!

 

clip_image002[4]

 

Sóng biển đánh thuyền ra khơi

Con sóng càng mạnh, thuyền rời càng xa…

(Đại Nghĩa)

 

Hoàng hôn buông xuống bốn bề,

Ngồi trong một góc nhìn về thuyền kia.

(Gia Hân)

 

Mây trắng, mây đỏ, mây hồng

Hoàng hôn buông xuống buồn buồn phía xa…

(Cầm Thi)

 

Chiều hoàng hôn sông nhuộm màu

Bỗng nhiên có một chiếc tàu trên sông.

(Ánh Minh)

 

Con thuyền đánh cá trên sông

Biển buồn, biển lặng, biển trông thất tình.

(Ngọc Minh)

 

Cánh buồm trên sóng hoàng hôn

Trăng về trên biển, cánh buồm sáng lên.

(Minh Tuấn)

 

Những con thuyền sải cánh buồm

Biển trời rộng lớn vẫn buồn hiu hiu.

(Tuấn Kiệt)

 

Hoàng hôn buông xuống đẹp thay

Ngoài xa thuyền nhỏ như bay trên trời.

(Gia Kiên)

 

Dong thuyền chơi buổi hoàng hôn

Lênh đênh sóng nước, biển buồn nao nao…

(Thùy Trang)

 

 

2/ Thơ Haiku: Có vẻ đang là “mốt” thời đại của học sinh thế giới. Có nhiều  cuộc thi Haiku quốc tế cho trẻ em do Mỹ, Nhật, Ấn, Ba Lan, Pháp… tổ chức:  http://www.hsa-haiku.org/hsa-contests.htm, http://www.haikucontests.com/?page_id=6, http://kusamakura-haiku.jp/index_e.html, http://www.jal-foundation.or.jp/new/haiku/contest/13th.html,…  

Vì sao nhiều nước thích cho trẻ em “chơi haiku”? Dễ hiểu, vì: Haiku có hình thức đơn giản, gọn nhẹ (3 dòng 5-7-5 âm tiết, song số âm tiết có thể linh hoạt), không đòi vần vè, yêu cầu từ ngữ sáng sủa, giản dị, rất lợi cho việc luyện tập chọn lựa và tiết chế ngôn từ nhưng không quá gò bó công thức như thơ Đường luật, lợi cho việc luyện bố cục văn bản, cấu tứ.

Sau đây là một số bài Haiku của học trò lớp 5 cô giáo Hải Hà trường Olympia Hà Nội mới làm sau khi học phương pháp tưởng tượng, liên tưởng, bố cục lại những ý nghĩ “vụt hiện”, theo chương trình Cánh Buồm:

Hai bài này của cháu Bảo Duy được nhà thơ Dương Tường “chấm” cao nhất:

 

Gió mùa đông thổi

Lạnh thấu xương thấu da

Một người đi qua phố

 

***

Gió heo may

Cây nghiêng mình

                                            Mình ta

 

 

 

Và một số bài khác:

 

Thấy con cá nhảy trong ao
Thấy con nhện chăng tơ khắp nhà
Thấy con người chạy qua nhà ta…

(Cao Gia Thành)

 

Chú gấu trên nóc tủ
Cứ như đang buồn ngủ
Ta ngồi nhìn chú ngủ…

(Cẩm Tú)

 

Đêm đông ướt lạnh
Chú mèo con vẫn đi khắp nơi
Mong có người cứu giúp

(Minh Châu)

 

Sáng sớm tinh mơ
Giọt sương đọng lại trên lá
Từ từ chảy xuống ao…

(Tuấn Kiệt)

 

Trên mái có gà trống
Nó gáy o o thức tỉnh người
Ta bừng dậy vì nó…

(Tuấn Kiệt)

 

 

Còn đây là Thơ Haiku của học trò Mỹ:

 

Nature

Nature is beauty

Wild life is nature’s beauty

Fields are nature’s smiles

(Madeleine 8 tuổi, lớp 3 (Illinois)

 

Tạm dịch:

Thiên nhiên

Thiên nhiên đẹp quá

Cuộc sống hoang dã là vẻ đẹp thiên nhiên

Những cánh đồng là nụ cười thiên nhiên

 

 

Night in the garden

Moonlight drops softly

From small flowers. Night wind sings

Like a lost lover

Gele Mehlam 17, lớp 11 (Ohio)

 

Tạm dịch:

Đêm trong vườn

Ánh trăng rơi nhè nhẹ

Từ những bông hoa be bé. Gió đêm ca

Như một kẻ thất tình

 

Spring

Spring’s once every year

It comes in like lion, roar

Out like a lamb, baal

Shannon, 13t, Michgan.

 

Tạm dịch:

Mùa xuân

Mỗi năm xuân một lần

Xuân đến như sư tử hống

Xuân đi như cừu non be be

 

 

Lonely

A hummingbird’s wings

Soaring beautiful in skies

Looking for his mom

Derak P. lớp 3 Minnesota

 

Tạm dịch:

Đơn côi

Hai cánh con chim ruồi

Vút lên trời thật đẹp

Chim đi tìm mẹ chim 

 

 

Night and day

The stars are shining

They will shimmer and they’ll glow

Untill the sun shines

Matie M. lớp 3 Minnesota

 

Tạm dịch:

 Đêm và ngày  

Những ngôi sao sáng ngời

Lung linh và rực rỡ

Cho đến lúc mặt trời soi

 

 

 

Footsteps in the snow
 follow me

all the way home


then fade away

An, lớp 5 Chicago

 

Tạm dịch:

Những dấu chân trên tuyết


Cứ theo em về đến tận nhà


Rồi tất cả mờ nhoà

 

Two little rain drops


with pitch black umbrellas


avoid getting wet

An, lớp 5 Chicago

 

Tạm dịch:

Hai giọt mưa nhỏ xíu

Che hai chiếc ô đen

Mong tránh bị ướt nhèm.

 

 

Comments are closed.