Chùm thơ Nguyễn Man Nhiên

VỀ THƠ NGUYỄN MAN NHIÊN

Nhà thơ GIÁNG VÂN:

“Nguyễn Man Nhiên là một trường hợp đặc biệt, ở chỗ, thật khó phân biệt được đâu là thơ, đâu là họa, ngoại trừ ta thử phân biệt chúng theo kiểu, những kí tự thì dành cho thơ, và màu sắc, đường nét thì dành cho họa… Thơ và họa của Nhiên đều là những mảng màu hòa quyện vào nhau, như sáng luôn có trong tối, nóng luôn có trong lạnh, gần hay xa, mùa thu hay mùa hạ, mùa đông hay mùa hè, quá khứ hay hiện tại, tương lai, những nỗi buồn trong dằng dặc đời người, dằng dặc không gian, những khúc ca bảng lãng, vừa mờ vừa tỏ, những cơn đau không rõ nguồn cơn hay sự sống bất diệt không lí do đôi khi chói sáng lên rồi chìm lỉm trong mù khơi tuyệt vọng…

Để nói thật rõ ràng và mạch lạc về thơ Nhiên cũng khó như ta muốn cầm nắm một làn hương, một tiếng thở dài, một nỗi cô quạnh đìu hiu… Tuy nhiên, hoàn toàn có thể cảm nhận được tất thảy những thứ đó, những trạng thái đó từ những kí tự cũng như bảng màu sắc của anh. Đó là một dòng chảy của tâm thức, khi mênh mang lan tỏa, khi mệt mỏi âu sầu, khi trầm tư, phiêu lãng, đều chứa chất những trải nghiệm đời sống cũng như chiều sâu mỹ học. Đẹp như là một tố chất tự thân, cốt lõi của đời sống, nó ở ngay trong những chi tiết đời thường nhỏ nhặt đến những câu chuyện huyền hoặc, lạ lùng… tất cả đều có thể để cạnh nhau giữa các kí tự mà không gây khó chịu. Chúng cùng được chiếu sáng bởi ánh sáng mà nhà thơ nhìn ra và làm chúng sáng lên. Sự thuyết phục và nét quyến rũ của thơ Nhiên còn đến từ sự thống nhất tuyệt đối của bút pháp siêu thực. Một bút pháp mà ở đó bạn có thể cảm nhận được thế giới sáng tạo riêng biệt của thi nhân, điều chỉ xẩy ra ở những tài năng thật sự!”

Nhà văn LÊ THỊ HUỆ (Mỹ):

“Thơ gọt dũa chữ nghĩa và cấu trúc nguồn xúc cảm rất tinh tế. Thơ của một thiên khiếu nhạy bén với bẩm sinh đẹp trong nghệ thuật sáng tạo, một tay chơi phong phú trong việc lôi kéo tòa hào hoa chữ nghĩa. Nguyễn Man Nhiên rất sắc sảo trong việc thu hồn chữ, bùa chú chữ vào cơn biểu diễn cảm xúc của một họa sĩ chữ lên đồng thơ. Nghệ thuật chữ thơ của NMN khéo phỏng đến mức lây đồng cảm. Linh hồn thơ của NMN thì rất băn khoăn triết lý.” - (Trích lời giới thiệu tập thơ “Dưới rặng san hô bị chôn vùi, tôi nhìn thấy biển” (2015), đăng trên trang mạng gio-o.com)

SƠN CA (Pháp):

“Viết về thơ Nguyễn Man Nhiên rất khó, vì thế tôi đành chờ thêm thời gian để có thể tìm được đầy đủ ngôn từ miêu tả sự cảm nhận của mình. Tập thơ của anh, tôi đọc nhẩn nha đã hơn một năm nay. Đôi khi, những hình ảnh lạ kỳ trong thơ anh đã trở nên quen thuộc và thành một phần trong những cuộc phiêu lưu đi vào thế giới tưởng tượng trong tôi. Thơ Nguyễn Man Nhiên rộng như biển, có nhiều lớp sóng; đẹp như họa, có không gian sâu. Dần dần tâm hồn tôi sẽ lớn lên, đi xa hơn, và tôi đã cũng như sẽ, đọc nhiều thể loại thơ khác nhau, nhưng đây vẫn luôn là một giọng thơ tôi đặc biệt yêu thích bởi sự mênh mông, sâu thẳm và biến hóa diệu kỳ của những hình ảnh được tạo nên bởi ngôn từ.” - (trích Facebook Sơn Ca)

Nhà phê bình NGUYỄN THÀNH THI:

“Trong bối cảnh tương tác thể loại đa dạng của văn chương Việt đương đại, không khó lắm để nhận ra trong thơ Nguyễn Man Nhiên sự xâm nhập của tiểu thuyết vào thơ, khiến cho thơ “tiểu thuyết hóa” trên nhiều cấp độ, kéo theo đó là những thể nghiệm ngôn từ. Ngôn ngữ thơ NMN như có ma lực riêng. Đó là ma lực từ hình ảnh, nhưng lắm khi là ma lực từ giọng nói. Việc vắt dòng, ngắt dòng; co duỗi, cách quãng các dòng; liên kết câu, dựng đoạn trong thơ anh khá phóng túng, linh hoạt, dễ dàng. Anh tỏ ra hứng thú với cách tổ chức văn bản thơ theo kiểu “liên khúc”; dùng ẩn dụ và ngữ cảnh dẫn thơ ra vùng “ngoại biên”, “nhạy cảm”. Sự dịch chuyển liên tục điểm nhìn kéo theo sự ghép nối các diễn ngôn, hòa phối nhiều giọng nói trong thơ NMN có thể xem là một thử nghiệm thú vị của lối trữ tình bằng thơ văn xuôi. Trong xu hướng này, tư duy thơ rất gần tư duy tiểu thuyết, mang lại cái nhìn dân chủ và sự thức nhận hiền minh về một “thế giới không hoàn hảo”, đa trị và chưa biết hết.” - (trích bài viết “Không chỉ là gió và đêm”, lời bạt tập thơ “Đêm dịu dàng thế kia, và gió…” (2012)

UYÊN NGUYÊN (Nxb Lotus Media, Mỹ):

“Chỉ có thơ mới đi nổi những bước nghịch hành để nói lên những mâu thuẫn: hạnh phúc cũng là khổ đau, thăng hoa cũng là đọa lạc, thiên đàng cũng là địa ngục. Đến với thơ Nhiên, đừng chuẩn bị những nhãn hiệu, đừng phân vân trước hữu thức lẫn vô thức. Dù lời thơ anh miên man như những lời kinh nguyện của một đạo sĩ u trầm giữa rừng già cô tịch hay đại mạc hoang vu, hãy đến bằng cái tâm không, bằng tâm và thức rỗng lặng, sẽ nghe tiếng thơ Nhiên vỗ cánh lướt từ bóng tối ẩn áo (của) tâm hồn bay vút vào không gian lồng lộng (của) cảm xúc, bạn sẽ cảm nhận được tiếng cựa mình của những cánh hoa thơ ẩn nghĩa bung nở thành đóa ý tứ hương sắc không chút dị thường. Tin rằng tiếng thơ của Nguyễn Man Nhiên không hề tiềm tại bệnh chứng ưu uất mà là bản cáo trạng về không gian chật hẹp, tù túng, dằn nén lên phận người muốn thở, muốn nói, muốn viết thảnh thơi.” – (trích bài viết “Tiếng cựa mình của những cánh hoa thơ ẩn nghĩa”, đăng trên thư quán uyennguyen.net)

Ảnh bìa các tập thơ NMNbài thơ biển

tôi thích cái lều tối trên đảo, bên miệng một núi lửa chìm sâu yên tĩnh
mùi cá thối len vào và ra khỏi giấc mơ
bọt sóng lè lưỡi trắng những cây bàn chải

đang cơn động đực, những con chó mõm đen ngồi xổm và ủ băng giá
đêm ngả lên ngực tôi cái bóng gợi tình của nàng thơ mát mẻ
mặc kệ những thây ma hà hơi vào tấm gương mặt trăng tê cóng

ở đây số phận có thể được ve vãn
với chòm râu ẩm ướt của loài bạch tuột
nơi những bụi cam thảo vẫy đuôi và những đóa anh túc gào lên dưới nắng

từ các phao neo đần độn
những con cá nướng bùn đã xức dầu tấn phong
linh hồn tôi trong bình minh say ngủ

tôi đổ vào ly rượu trắng
tiếng sột soạt biển xanh
hình ảnh ngôi làng bắt đầu từ muối

nhớ bao giờ hết mùi biển

tôi đào một cái hố trên bãi biển
một cái miệng, siết chặt như ốc vít
bóng tối tràn ra từ các khe nứt của bờ cát mặn

đêm trôi qua
cơn khát nở gai
lớp muối khô trên tóc

đêm trôi qua
đám rong dập dềnh giữa sải chân
những con còng gió đang run rẩy

đêm trôi qua
hàng ngàn ngôi sao lấp đầy mắt
chúng sẽ bốc cháy
lao xuống trước cột buồm

chết đi! những chồi vị giác đau đớn
thốt lên một tiếng kêu
trôi như giải lụa đỏ trong nước lạnh

tôi sống trong căn nhà có biển

ở ngoại ô
bên đường ray sắt gỉ
tôi chụp ảnh hoa dại trong hồ bơi
tôi lặn cùng đàn bò trên đồng cỏ tối

trong cái lạnh và chuột
đôi mắt tôi bị cắn
hai tay tôi, đôi cánh chở ý tưởng
mắc kẹt trên các vì kèo

tôi là một cơ thể ngập nước
với hành lang chảy tận chân trời
màu xanh của tĩnh mạch quanh co
như dòng sông phân nhánh

một đợt sóng lao xuống cầu thang
tiếng ầm ầm của những toa xe lửa
cơn mưa đánh thức mái nhà
cánh cổng im lặng như chết đuối

dưới ánh nến
bầy đom đóm khiêu vũ quanh bàn ăn
những con cá nhỏ gần như vô hình
theo tôi về phía sáng

tôi nhổ xuống sông
những cơn giận rỗng
một bình hoa trên bàn
một bó hồng run rẩy

những chiếc lá úp lại trong bóng đêm
và mở ra trong nắng sớm

bài thơ tặng con vượn núi lang thang

những đám mây loét
ngược gió
những ngọn đồi cởi quần áo
những đồng cỏ và các cuộc chiến tranh

tôi nấp trong hẻm núi và chờ đợi
thảo nguyên giống cái miệng đói của tấm thảm ngựa vằn
kể lại truyền thuyết loài chim ăn thịt

trong đêm ra mắt bóng tối
tôi nếm vị ngọt dải thiên hà
lồng ngực bận rộn các ngôi sao
những con côn trùng lấp lánh

nơi sừng quẫy đạp bức bích họa trên đá cháy
tiếng gầm dữ dội của loài thú ăn đêm
hay tiếng cười linh cẩu
làm sao vẽ được cái chết tráng lệ từ ngọn lửa

tôi trốn trong màu rêu yên tĩnh bên bờ vực
dưới tán lá xanh um những nhà thơ mọc như rừng
mùa xuân ẩn cư quanh lều cây bụi thấp

sống qua mùa đông

tiếng nói run những vỉa hè mòn
chiếc ghế dài như đêm đổi màu khi đói
tôi phóng to vẻ cô đơn
những tầng mái rực đèn
các bức tường đúc bằng bóng tối

trở về vùng nước sâu
tôi như con chim tắt tiếng trong ánh chiều mờ nhạt
chàng thiên sứ sau mưa
chuông nhà thờ đổ đầy khoang hành lý

trên quảng trường các dấu thánh
tôi đi tìm kiếm vẻ đẹp bất tử
của một vị thần
gió quất mặt đất sưng lên
giống như bong bóng thổi

giờ chết lấp đầy chúng ta
mùi của rễ cây đè nặng
tôi là con nhện giăng tơ lúc hừng đông
hay linh hồn mắc lưới

những tối mùa đông dài
biển lạnh như kim loại
tôi đổ vào thế giới bên kia
một gói đường đắng ngắt

bài hát cùng bụi sỏi

đôi mắt ướt chảy vào mùa thu
một con tàu đắm nhỏ
nghe mưa bụi xóa mái nhà
đêm là mảnh bom tô màu lên khoảng trống
cái miệng sáp vẽ lại mặt trời
tóc giả du côn
ẩn giữa những rễ cây chải kỹ
mùi cá rửa bến tàu
một miếng da mềm dưới nắm tay
nhắc nhở rằng tôi sống

những cơn gió đã qua đời
trong cái tổ mùa đông giá rẻ
tôi mọc nấm rêu độc trong phổi của mình
sinh vật lông dày co rúm
bóng nắng ngày hôm qua
đuổi theo mùi cỏ khô chạng vạng
một đốm sáng trên màn hình
biến mất vào đám mây che phủ
tôi như bụi cây sắp bão trước hiên nhà
cúi xuống gọi con chuồn chuồn cánh mỏng

gió thổi đêm ra khỏi cây
dán chúng lên cột đèn và ống khói
tháp chuông cẩm thạch của nhà thờ rải sỏi
đồng hồ kêu tích tắc lời thú tội
các ngôi sao đơn độc làm một cầu vồng
bầu trời là chiếc áo dài tay xấu hổ
qua khe nứt lá thở
sáng các ô cửa kính màu
tôi cắt mưa thành một bó cồn cào
mùa xuân bắt đầu tan chảy



những tối buồn ngủ đáng yêu

những tối buồn ngủ đáng yêu
tôi giấu trong túi quần jeans một nỗi buồn nhỏ
giống như chùm chìa khoá hoặc con dao xếp
 
sau lưng tôi cái bóng trông quen thuộc
hắn bước đi trên con hẻm đá với ơn thánh
bài thơ trong cái hộp đã đầy ắp của mình
 
ở tuổi này bạn sẽ được phép
dán vào chỗ hở trong căn hộ
hình ảnh giật gân trên cuốn phim hài
người phụ nữ những năm sáu mươi
lông màu đen bóng mượt
 
ở tuổi này bạn sẽ được phép
phát minh ra ảo ảnh
những con xúc xắc cay đắng
bay lơ lửng trong không gian
giống như mụ phù thủy mà không có cây chổi
 
ở tuổi này bạn sẽ được phép
lái xe qua những cơn đau
khóc trên tai ương của người khác
hoặc có thể đơn giản hơn, im lặng
nói chuyện với các bức tường và cánh cửa đóng kín
 
ở tuổi này bạn sẽ được phép
hồi vọng lại cả cuộc đời
một bãi sông, một đám mây mù, một hàng rào, một đường vạch
một chiếc tàu neo trong bến bơ phờ
nỗi cô đơn phát sóng
 

 
những tối buồn ngủ đáng yêu
tôi giấu trong túi quần jeans một nỗi buồn nhỏ
mỏng hơn lát bánh mì
một lời nói dối tuyệt đẹp
như nếp gấp trên chiếc sơ-mi trắng

Comments are closed.